Gatlin: "Zonder Bolt oneer aan te doen, maar niets is groter dan de atletiek zelf"

Het podium van de 100 meter op de Spelen in Rio: zilveren Gatlin, gouden Bolt en bronzen De Grasse.
AFP Het podium van de 100 meter op de Spelen in Rio: zilveren Gatlin, gouden Bolt en bronzen De Grasse.
De grote tenoren van de spurt zijn er allemaal in Doha voor de kickoff van de Diamond League. Gatlin. Powell. De Grasse. Eentje ontbreekt: Usain Bolt. De Jamaicaan stelt zijn rentree nog even uit. Een voorbode van wat de atletiek te wachten staat, want de snelste man ooit neemt in augustus op het WK definitief afscheid van de sport. Niet dat Justin Gatlin er zijn slaap voor laat: "Zonder Usain oneer aan te doen, maar niets is groter dan de atletiek zelf."

Justin Gatlin doet geen one-on-one's meer. Of toch niet te veel. Hij is voldoende afgemaakt en afgekraakt door de pers, meent zijn manager Renaldo Neremiah. Al elf jaar, sinds hij op doping is betrapt en ook vier jaar aan de kant werd gezet, is de Amerikaan alle krediet verloren. Gatlin draagt het brandmerk van 'the bad guy'. Dat valt wat voor te zeggen en tegelijk is Gatlin wél de atleet die Usain Bolt telkens tot het uiterste dreef. Dàt is het uitgangspunt om Gatlin in Doha tot een interview te verleiden: "Uiterààrd zou ik liever de held dan de slechterik zijn maar ik heb Bolt tenminste uitgedaagd. En als de storm is gaan liggen, hoop ik dat de buitenwereld me toch als atleet én als mens zal waarderen. Ik kan natuurlijk mijn eigen artikels niet schrijven of bepalen wat mensen van me moeten denken maar als atleet in de spotlights stà ik er wel altijd."

Photo News

In Doha loop je je eerste individuele race sinds Rio. Wat onthoud je van die Spelen, waar je alleen zilver op de 100m won?
"Hoe je competent moet zijn in de chaos. Echt waar! Ik wil niks afdoen van de Spelen en hun grootsheid maar als ik aan Rio denk, dan herinner ik me ook de lange busritten, het zika-virus, de angst van mensen om beroofd te worden... Crazy stuff. Zoals ik het zie stonden de atleten die het beste met zo'n omstandigheden konden omgaan op het podium. Ik zeg niet dat het me stoorde, maar als atleet houd je graag controle over alles. Zoals hier. Alles is goed geregeld, er zijn geen verrassingen, we moeten niet zelf naar buiten gaan op zoek naar eten. Rio was een heel andere situatie."  

In Rio heeft het publiek je voor de finale van de 100m zo luid uitgefloten, dat zelfs Bolt ervan schrok. Wat deed je dat?
"Ik ga niet beweren dat ik geïntimideerd was maar het verraste me wel. (wijst naar zichzelf) Ik? Echt? Ik ben toch al jàren weer aan het spurten? Waarom nu? Ik weet wel dat de Brazilianen héél passioneel zijn over hun cultuur en over sport en dat het niet ongebruikelijk is als ze in het voetbal joelen, maar toch... Gelukkig veranderen zo'n reacties niets voor mijn familie en voor mijn entourage. Of ik nu een medaille win of niet, of een nieuw contract krijg, voor hen ben ik net dezelfde persoon als altijd. En het verandert ook niets aan mijn liefde voor de sport. Ik ben als tiener voor de atletiek gevallen, ik kan me geen leven zonder atletiek inbeelden."

Je bent 35, Bolt stopt zijn 31ste. Denk je soms aan je pensioen?
"Ik bekijk het jaar per jaar. Ik wil geen dinosaurus zijn maar ik vrees dat ik het tóch zal worden. (lacht). Ik wil zeker niet de atleet zijn die van geen ophouden weet terwijl zijn naaste omgeving vindt dat het dringend tijd is om te stoppen maar volgens mij kan ik nog even mee. Ik zou graag Tokio 2020 halen en daar op het podium staan, om de eenvoudige reden dat mijn zoon Jace, die dan negen jaar zal zijn, dat bewust beleeft. Dat geschenk zou ik hem graag geven. Tijdens de Spelen stuurde zijn moeder me een foto van Jace die mijn pose nadeed als ik start, terwijl ik zelf op de tv te zien was - dat rààkte me. Hij hoeft van mij geen atleet of spurter te worden, zolang ik hem maar inspireer om beter te worden."

Op het WK in Londen heb je nog één kans om Bolt te verslaan. Ben je daarmee bezig?
"Neen. Weet je wat ik al die jaren probeerde? Om wat leven in de tent te brengen. Samen met Bolt heb ik de 100m en 200m spannend gemaakt. Zonder afbreuk te doen aan zijn prestaties want Bolt is de allerbeste en op zijn eentje maakt hij er al een spektakel van, maar het is altijd leuker om er een rivaal bij te hebben die je uitdaagt."  

Je bent de laatste die Bolt kon verslaan, in juni 2013. Waarom is dat zo moeilijk?
"Omdat hij er altijd staat op de grote afspraken. Je wéét dat Usain op het WK weer fantastisch zal zijn, dat hij klaar zal zijn om snel te lopen. Of hij je nu met een kilometer of met tien centimeter klopt, hij is van plan om te winnen. No matter what. Met die mentaliteit moet ik, en al zijn andere concurrenten, aan de race beginnen."  

Sla je jezelf nog altijd voor het hoofd slaan dat je op het WK van 2015 de finale van Bolt met één honderdste verloor?
"Het is al zo lang geleden dat het al surreëel lijkt. (lacht) Neen, ik ben niet kwaad op mezelf, het was vooral een les voor me: verlies de focus niet als je onder druk staat."  

De Brit Gemili vertelde hoe de aanwezigheid van Bolt alleen al hem van z'n sokken blies. Herken je dat?
"Niet echt. De eerste keer dat ik Usain zag lopen, was in 2007 en de jaren erna toen hij de wereldrecords op de 100m en 200m verbeterde. Ik was in die periode geschorst en wat ik zag, maakte het competitiebeest in me wakker: ik kon niet wàchten om tegen die kerel te spurten. Dat kon alleen als ik zelf weer in topvorm raakte. Zo begon ik aan mijn missie. Ik zag Usain dus eerder als een inspiratie. Ik zag mezelf als een rookie die net van de universiteitsbanken kwam en zijn naam nog moest maken. Alles wat ik voorheen kende of wist, heb ik van me afgezet. Ik was weer gretig om de beste te worden."

Finishfoto van de 100 meter in Rio.
Photo News Finishfoto van de 100 meter in Rio.

Vind je het jammer dat Bolt stopt?
"Neen, want als je veel wint, als je àlles hebt gewonnen dat je kan winnen, waar haal je dan nog je motivatie uit? Het enige wat je dan nog kan overkomen, is dat je fouten maakt die je titels kunnen kosten. Volgens mij neemt Bolt de juiste beslissing om uit de sport te stappen. Hij heeft geschiedenis geschreven en heeft sneller gelopen dan wie ook. Wat kan hij nog bereiken, behalve verliezen?"  

Atletiek kreeg veel aandacht door Bolt. Zal de sport hem missen?
"Zonder Usain oneer aan te doen, maar niets is groter dan de atletiek zelf. Voor hetzelfde geld zit hier een atleet die door de aanwezigheid van Bolt misschien nog niet aan de oppervlakte is gekomen maar dat straks wél kan: nu is het aan míjn beurt. Toen Michael Johnson stopte, dacht men ook dat track and field het niet zou overleven. Fout. Ik ben eerlijk gezegd benieuwd hoe de sport zich verder zal ontwikkelen. De deur staat open voor andere atleten om toptijden te lopen en het wordt interessant om te zien wie de leegte zal opvullen als Usain ermee ophoudt."

In zijn film zei Bolt dat jij hem telkens motiveerde door veel praatjes te verkopen. Was dat show of gewoon om hem te treiteren?
(lacht) "Ik wilde vooral duidelijk maken: als Usain mij wil verslaan, dan zal hij op zijn best moeten zijn. Dat heb ik voor élke race gezegd. Bolt wéét dat. Ik vond het mijn taak en mijn job om Usain te pushen, terwijl veel atleten al in elkaar krimpen als ze in één kamer met hem zijn. Als we allebei op pensioen zijn, dan zal er geen rancune zijn, denk ik, maar eerder een wederzijdse erkenning. Als ik met een bierbuikje rondloop en hij geen buikspieren meer heeft, dat we zeggen: Yeah man, dat waren nog eens tijden. (lacht)"