100 jaar geleden Olympische Spelen in Antwerpen: van een geëlektrocuteerde medaillewinnaar tot de Hollandse schande

BELGAIMAGE
Antwerpen 1920: honderd jaar geleden vonden de Spelen in het olympisch stadion van Beerschot plaats, bol van straffe anekdotes. Wij selecteerden er tien in de tijdsgeest van toen. Sporthistoricus Roland Renson en journalist Danny Geerts, die een boek schrijft over de Spelen van 1920 en Beerschot, geven deskundig commentaar.

Eerst dit: over de precieze startdatum van de Spelen in Antwerpen bestaat onduidelijkheid. Het IOC geeft 20 april 1920 aan, exact vandaag honderd jaar geleden. Maar volgens Renson was de start enkele dagen later. “20 april was voorzien voor het begin van ijshockey, samen met het ijsschaatsen een van de vooruitgeschoven wintersporten in april. Maar omdat de Amerikaanse ploeg niet op tijd toegekomen was, begon het pas op 23 april. En de officiële openingsceremonie van alle sporten vond plaats op 14 augustus.”

1/ Architect olympisch stadion wint hockeybrons

Voor de organisatie van de Spelen is het Beerschotstadion verbouwd en verfraaid met een triomfboog. Opmerkelijk: de architect van de werken Fernand de Montigny nam zelf deel aan de Spelen in de hockeyploeg en won brons. “Helaas blijft er van het stadion van vroeger niets over, ook de piste is nu weg”, zegt Renson. “De triomfboog was van plaaster: het zag er oogverblindend uit, maar was niet bestand tegen de tijd en is het jaar nadien al afgebroken. Er is nog geprobeerd om het te verkopen aan de organisatie van Parijs 1924.”

2/ 103-jarige atleet geeft gestolen vlag terug

Antwerpen openbaart als eerste Spelen de olympische vlag met de vijf ringen. De vlaggen in zijn na afloop in trek. “Er zijn enkele vlaggen door atleten als souvenirjagers gestolen”, zegt Renson. “De politie heeft dat toen gerapporteerd.” De Amerikaan Hal Prieste, die brons won in het torenspringen, maakte een van de vlaggen buit. Tachtig jaar later kreeg hij wroeging. Op 103-jarige leeftijd gaf hij in 2000 de vlag terug aan toenmalig IOC-voorzitter Juan Antonio Samaranch. Zijn vlag is nu te bewonderen in het olympisch museum van Lausanne.

Hal Prieste geeft op 103-jarige leeftijd zijn olympische vlag terug.
AP Hal Prieste geeft op 103-jarige leeftijd zijn olympische vlag terug.

3/ Medaillewinnaar op elektrische stoel

Niet alle medaillewinnaars genoten eeuwige roem. James Snook won met het VS-team schietgoud. Als hoofd van het departement Diergeneeskunde van de Ohio State University had hij ook wetenschappelijk aanzien. Maar een affaire met studente Theora Hix brak hem zuur op. Zij wou de vrouw van Snook op de hoogte brengen van de relatie, waarna Snook Hix in koelen bloede vermoordde. Het proces belichtte ook de seksuele hoogstandjes van beiden. De jury veroordeelde Snook ter dood, in 1930 uitgevoerd via de elektrische stoel.

4/ Commotie rond rok Suzanne Lenglen

Suzanne Lenglen, die 12 grandslamtitels zou winnen, pakte superieur goud in tennis. “Alleen in de eerste set van de finale heb ik me echt ingespannen”, zei de Française aan L’Equipe. Lenglen was flamboyant en droeg ‘gedurfde’ sportkledij. In Antwerpen ontstond commotie rond haar rok. “Volgens sommigen was die te kort, tot over enkels in plaats van tot onder de enkels”, aldus Renson over de tijdsgeest van toen: “In 1920 was tennis een van de weinige olympische sporten waar vrouwen aan mochten deelnemen. In atletiek en turnen mocht dat nog niet.”

Suzanne Lenglen.
BELGA/AFP Suzanne Lenglen.

5/ Vader Grace Kelly: “Groetjes van een metselaar”

John Kelly – vader van de beroemde filmster Grace Kelly - nam pas deel aan de Spelen, nadat hij enkele maanden eerder geweigerd was in de prestigieuze Britse Henley regatta. Renson: “Dat moesten amateurs zijn en er bestond discussie. Kelly had in de VS als een aannemer handenarbeid (metselen, red.) verricht.” In Antwerpen mocht Kelly wel starten: “Hij zou wraak nemen met roeigoud in skiff enkel en dubbel.” Kelly zou na zijn triomf zijn race-petje naar de Britse Koning George V sturen met de nota: ‘Groeten van een metselaar’.

6/ Organisatie failliet tijdens de Spelen

De Spelen in Antwerpen vallen kort na WOI en de financiering ervan is een heikele zaak. “Het Belgisch Olympisch Comité rekende op gelden van de haute finance in Antwerpen, die al allerlei evenementen rond ‘Les fêtes d’Anvers’ financierden”, aldus Renson. Maar het organisatiecomité kreeg de beloofde som niet en ging failliet. De hoge toegangsprijzen zorgden ook dat weinig toeschouwers kwamen kijken: “Het was te duur in de crisis na de oorlog, en de mensen moesten werken. Alleen de rijken konden het zich permitteren.”

De officiële affiche van Antwerpen 1920.
INTERFOTO De officiële affiche van Antwerpen 1920.

7/ Springen over levende paarden

De Olympische Spelen in 1920 kenden toen nog enkele disciplines die intussen al lang van de agenda afgevoerd zijn. Zo haalde België in Antwerpen brons in het touwtrekken. Renson: “Dat touwtrekken vond voor het laatst plaats in 1920. Ook populair toen was weight throw, het werpen met een gewicht van 25 kg. De zware jongens, zoals Ierse politie-agenten uit New York, namen daaraan deel. En ook voltige, het springen over levende paarden, stond nog op het programma. Daar mochten onder meer soldaten en officiers aan deelnemen.”

8/ Boksen in de Antwerpse zoo

Ook in andere steden zoals Oostende (polo en zeilen), Brussel (voetbal, schermen) en Gent (voetbal) vonden sporten plaats, maar het gros uiteraard in en rond Antwerpen. Met soms ook verrassende locaties, zoals de zoo van Antwerpen. “In de feestzaal van de zoo ging het boksen en worstelen door, wat nu de Koningin Elisabethzaal is”, aldus Renson. “Het boksen en worstelen was zeer populair bij dokwerkers, sterke mannen. Maar in Antwerpen namen de echte vedetten niet deel, omdat ze op de Spelen geen centen mochten verdienen.”

9/ Belgisch voetbalgoud na opstappen opponent

Jawel, België kroonde zich in 1920 tot voetbalkampioen na 2-0 winst tegen Tsjechoslowakije. Al duurde de match amper 43 minuten. Geerts doet het relaas na inzage van de bronnen: “De Tsjechoslowaken waren al niet opgezet met de keuze van de Britse ref John Lewis. Ze discussieerden over een vroege strafschop voor België en ook met de tweede goal gingen ze niet akkoord. Na een uitsluiting voor een zware overtreding stapte de hele ploeg solidair op. De sfeer in het stadion tegenover de Tsjechoslowaken was ook wat vijandig door de rol van dat land in de oorlog.”

De Belgische olympische nationale voetbalploeg
RV De Belgische olympische nationale voetbalploeg

10/ Holland, de Schande van de Schelde

De olympische voetbalploeg van Nederland was niet opgezet met hun huisvesting, in een boot ‘Hollandia’ aan de Schelde. Een Nederlandse krant vond het ‘een akelig somber krot, waarin men geen gevangene opbergt’. Geerts: “Het was niks proper en na een paar dagen zijn er veel spelers het nachtleven ingedoken, met nogal wat wilde verhalen.” Ook hierover schreef de Nederlandse pers cassant, met koppen als ‘De Schande van de Schelde’ en over spelers die champagne drinken met “ladies, wier deugdopvatting van bedenkelijke breedte is.”

Het Belgisch sportmuseum Sportimonium in Hofstade houdt een expo ‘Breaking Boundaries’ over de Spelen van Antwerpen in 1920 met de unieke geschiedenis, originele voorwerpen en affiches van toen. De tentoonstelling is momenteel gesloten door de maatregelen van het coronavirus, maar zal na de heropening te bezichtigen zijn tot 31 januari 2021.

Lees ook:

Belgisch mederecordhouder olympische deelnames, François Lafortune, overleden

Timmers laat Olympische Spelen 2021 varen en stopt in najaar met zwemmen: “Mijn gezin is nu belangrijker”




Reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.