Neuroloog en ‘Topdokter’ Steven Laureys pleit voor ‘mentale opvoeding’ op school: “Maak van meditatie een verplicht vak, zoals L.O.”

Professor Steven Laureys
Kristof Ghyselinck Professor Steven Laureys
“We hebben zwart op wit kunnen aantonen dat meditatie onze hersenen verandert. Wat is daar dan nog zweverig aan?” Neuroloog Steven Laureys (50), die mindfulness ooit ‘een hype uit de vrouwenbladen’ vond, schrijft nu zélf meditatie voor aan zijn patiënten. Als het aan hem ligt, wordt het zelfs een verplicht schoolvak. Dat vertelt hij in Dag Allemaal. 

Steven Laureys is een wereldautoriteit op het vlak van comapatiënten. Als neuroloog verdiepte hij zich na zijn studies in het menselijk bewustzijn. In zijn laboratorium in het ziekenhuis van Luik onderzoekt hij het brein van comapatiënten. Aan de term ‘vegetatieve toestand’ heeft hij een hekel, en in 2014 zorgde hij voor een schokgolf door comapatiënten even te doen ontwaken door middel van elektrostimulatie.

Controlefreak

Van over heel de wereld raadplegen artsen en familieleden van comapatiënten dokter Laureys, maar de afgelopen jaren voerde hij nog een heel ander onderzoek. Eén waar zijn collega’s sceptisch tegenover stonden. “Je gaat je carrière toch niet verbranden met een onderzoek naar meditatie”, kreeg hij meermaals te horen.

Maar jij had een goede reden om de effecten van meditatie in ons brein te onderzoeken, zo geef je aan in je nieuwe boek, ‘Het No-nonsense meditatieboek’.

(knikt) Als arts heb ik uiteraard veel kennis over menselijk lichaam en geest. Ik ken de aandoeningen en kant-en-klare behandelingen. Maar hoe lang mijn curriculum vitae ook was: niets daarvan hielp mij toen ik op 17 augustus 2012 compleet onverwacht met een echtscheiding werd geconfronteerd. Van de ene dag op de andere was ik een alleenstaande vader met drie kinderen van toen zeven, elf en dertien. Ik had altijd hard gewerkt en onregelmatige uren gedraaid, en daarbuiten probeerde ik zoveel mogelijk tijd te investeren in mijn gezin. En nu moest ik het allemaal alleen zien te redden, terwijl ik emotioneel gebroken was.

Dat moet een zware periode voor jou geweest zijn.

(knikt) Het eerste jaar na de breuk had ik het bijzonder moeilijk, en leefde ik niet gezond. Ik greep naar sigaretten en alcohol om de stress tegen te gaan en holde mezelf achterna om m’n carrière en gezin overeind te houden. Ik vond nergens nog rust, slikte antidepressiva en slaappillen. Tot ik - na maanden in dat diepe dal - begon in te zien dat het zo niet verder kon.

En de scepticus die mindfulness voordien afwimpelde als een modefenomeen...

(pikt in) ... belandde uiteindelijk zelf op de yogamat en begon zich te verdiepen in filosofie, mindfulness en meditatie. In het begin rookte ik nog snel een sigaret voor het yogalokaal. Mijn lerares rook dat wel, maar maakte daar nooit een opmerking over. En dat is precies wat mij zo’n deugd deed: niets moet, je doet maar wat je kunt en ontdekt gaandeweg wat het met je doet.

Wat heeft yoga jou precies geleerd?

Het deed mij automatisch bewuster in het leven staan. Ik ben altijd een controlefreak geweest. Als arts is dat goed. Ik ben hier in het ziekenhuis ook verantwoordelijke van het labo, heb veertig mensen onder mij, ik moet veel plannen en anticiperen. Maar het is niet de bedoeling dat ik daar ’s nachts wakker van lig en begin te piekeren, wat op een bepaald moment wel gebeurde. Ik denk dat veel mensen zich zorgen maken om dingen die nog moeten gebeuren of om dingen uit het verleden. Maar zo vergeet je in het hier en nu te leven.

En te genieten van de dingen om je heen.

(knikt) Al heb ik zelf ook nog veel te leren. Onlangs was ik met mijn kinderen in Canada. Mijn huidige vrouw is een Canadese, een psychologe die na haar studies in België bleef plakken. Wij gaan regelmatig naar Canada, waar ik laatst ging rotsklimmen met mijn zoon van dertien. Heel de tijd maakte ik foto’s, voor later. Tot mijn zoon zei: ‘Papa, nu is het genoeg geweest. Stop die camera weg en geniet nu eens van het landschap en het moment.’ En hij had gelijk.

Hij heeft het al beter begrepen dan jijzelf.

Kinderen leven over het algemeen meer in het hier en nu. En zeker die van mij. Meditatie is deel gaan uitmaken van ons gezin. Mijn oudste zoon zie ik tijdens de examens weleens op YouTube naar meditatievideo’s zoeken, er bestaan apps om te mediteren, soms doen we het allemaal samen...

Professor Steven Laureys
Kristof Ghyselinck Professor Steven Laureys

Moeten we daar dan het clichébeeld bij oproepen: in lotushouding, met de handen op de knieën?

Nee. Net zoals ‘gaan sporten’ kan betekenen dat je gaat lopen, tennissen of korfballen, zijn er ook veel verschillende vormen van mediteren. Je kunt in lotushouding gaan zitten, maar je kunt evengoed héél bewust genieten van een stukje chocolade, of drie keer heel bewust en diep in- en uitademen. Dat laatste doe ik regelmatig.

Je pleit ook voor meditatie op scholen.

(knikt) We geven kinderen wel twee uur lichamelijke opvoeding per week, waarom dan geen uurtje ‘mentale opvoeding’, waarin ze leren over emoties, hoe ermee om te gaan, hoe de emoties van anderen te respecteren en hoe ze stress kunnen aanpakken? Onlangs gaf ik een meditatie-sessie aan 120 lagereschoolkinderen. Acht op de tien kinderen gaven aan soms stress te hebben, of al eens wakker te liggen van iets. Echt, we zouden van meditatie een verplicht schoolvak moeten maken. Dat zou het aantal burn-outs op latere leeftijd misschien al doen zakken.

Je ziet een verband?

Kijk naar mijn eigen beroepsgroep: één op de drie artsen krijgt een burn-out, en toch is daar in de opleiding geen aandacht voor. Ikzelf verloor al twee collega’s aan zelfdoding. Waarom wachten tot het te laat is? Want het is zoals je zegt: velen beginnen met yoga, mindfulness of meditatie na een burn-out. Terwijl het er net één kan voorkomen.

Want dat ontdekte jij tijdens je onderzoek.

Ja. Ik kreeg het brein van Matthieu Ricard ter beschikking. (lachje) Matthieu is meditatie-expert en werd in 2009 nog uitgeroepen tot ‘de gelukkigste man ter wereld’. Wij mochten zijn brein bestuderen terwijl hij mediteerde. En wat blijkt: hij kon z’n bewustzijn sturen. Bij mensen die mediteren - zelfs bij beginners of klunzen zoals ikzelf - zien we ook duidelijk op de scans dat de cellen die mee onze emoties sturen, veranderen. Door te mediteren kunnen mensen beter om met stress en angst, slapen ze beter...

Waarom zijn we dan niet allemaal al lang aan de yoga?

Het vraagt natuurlijk een inspanning, en daar wringt vaak het schoentje. We brengen uren in de fitness door, maar wanneer het over onze mentale gezondheid gaat, grijpen we het liefst naar een pilletje.

Jij hebt dat ook een tijdlang gedaan.

Da’s waar. Een quick-fix, zoals we dan denken. Iedereen weet wel dat we gezond moeten eten, sporten, de geest ontspannen en loslaten. Maar onder het mom van ‘geen tijd’ lopen we onszelf voorbij en hopen we dat een pil alles zal oplossen. Tot we finaal écht instorten.

Jij schrijft tegenwoordig zelfs meditatie voor aan je patiënten.

(knikt) Buiten mijn onderzoeken heb ik ook nog mijn consultaties op de dienst neurologie, waar ik patiënten zie met zware hoofdpijn, parkinson, MS, slaapstoornissen... Stuk voor stuk aandoeningen die kunnen verergeren bij stress. Dus schrijf ik die patiënten, bovenop hun medicatie, ook wat meditatie voor. Of ze daarmee aan de slag gaan of niet, da’s hun eigen keuze. Genezen zal het hen niet doen, maar het kan wel een positieve invloed hebben op hun levenskwaliteit.




14 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Daphne Verkaik

    Vanuit onze Happy Learning Academy proberen wij het MBO zover te krijgen dat levensvaardigheden zoals mindset, energieniveau en communicatie een plek krijgen. Daar is meditatie een essentieel onderdeel in#goodeducationhappystudents

  • issie cardoza

    mijn kinderen kregen het ook op de basisschool, kwartiertje voor de les en kwartiertje voor ze naar huis gingen, de oudste is nu 24 en mediteert nog vaak (kwam ik pas achter ) dus het heeft wel nut, hij heeft nu ook zijn eigen bedrijf dus ff momentje zen kan geen kwaad ...

  • elien degraeve

    Eindelijk. Daar gaan de traumas. Iemand die klaar ziet. Wat we al lang weten natuurlijk als 18 jarigen van school afstuderen en plots in de werkelijkheid terecht komen. De helft van de volwassen mensen lopen rond in dissociatie of met traumas. Geef inderdaad meditatie maar meer nog. Leer ze hun lichaam en geest kennen. Zal hopen schelen aan sociale zekerheid. De nieuwe generatie tools geven wat ze met al dat negatieve die ze opraapten hoe ze dat kunnen omvormen. Zelfliefde.

  • Lennert Van Betten

    Schrijnend hoeveel mensen LO willen afschaffen of verminderen. Zijn er nog niet genoeg obese mensen? Ik ben echt niets met Duits of de ongeslachtelijke voortplanting van de amoebe, is het niet logischer dat we dat eerst afschaffen?

  • karl van dyck

    Hallo wat krijgen we nu...Een topdokter die praat over meditatie. Hopelijk dat dit goedkomt met zijn mede-topdokters en hij geen schorsing aan het been heeft met uitspraken die helemaal niet passen in het profiel van topdokters. Maar zoals je ziet heeft zelfs deze topdokter een helder moment in zijn leven en wijkt hij af van het maffia -pad dat deze industrie is.

Video