Fel protest tegen Nederlandse royals die schets van Rubens willen veilen: “Die uitgaven kwamen destijds uit de staatskas”

ANP
De Nederlandse koninklijke familie moet afzien van de miljoenenverkoop van een reeks dure kunstwerken. Het belangrijkste daarbij is schets in houtskool van Pieter-Paul Rubens. De directeur van Rotterdamse museum Boijmans van Beuningen wil dat de Oranjes de werken niet laat veilen. “Dit is niet de koninklijke weg.”

Sjarel Ex, directeur van het museum van beeldende kunst in Rotterdam Boijmans van Beuningen, zou na de grondige renovatie van museum graag openen met een nieuw pronkstuk van de Vlaamse meester Peter Paul Rubens.

Het werk, een houtskooltekening van een gespierde jongeman, is sinds 1835 in bezit van de Nederlandse koninklijke familie, de laatste jaren is hoogstwaarschijnlijk prinses Christina de eigenaresse. Maar niet voor lang meer, als het aan de jongste zus van prinses Beatrix ligt. Op 30 januari gaat de schets bij het befaamde veilinghuis Sotheby’s in New York onder de hamer.  Het kleinnood van Peter Paul Rubens (1577-1640) wordt geschat op een waarde tussen de 2,5 en 3,5 miljoen dollar (2,2 tot 3 miljoen euro).  Daarnaast zouden ook twaalf andere tekeningen van oude meesters geveild worden, net als Chinees porselein, zilverwerk en serviesgoed. Een deel daarvan veilt Sotheby’s op 17 januari bij haar vestiging in Londen.

Voorstudie (zwart en wit krijt op papier 49, 1×31,5 cm) van Peter Paul Rubens voor een in 1608 door hem geschilderd altaarstuk.
Sotheby's Voorstudie (zwart en wit krijt op papier 49, 1×31,5 cm) van Peter Paul Rubens voor een in 1608 door hem geschilderd altaarstuk.

Ontzamelen

De kunstverkoop komt de Oranjes op veel kritiek te staan. Nederlandse musea die oude meesters verzamelen of er van af willen, hebben zich verplicht eerst elkaar te informeren en eventuele interesse bij collega’s af te tasten voordat een veilinghuis wordt ingeschakeld. Ook tal van particulieren ver- en ontzamelen in overleg met de musea. Zo niet de bekendste kunstverzamelaars van het land: de Oranjes.

“Er is op geen enkele manier overleg geweest, dit is bepaald niet de koninklijke weg,’’ reageert Ex teleurgesteld. Zijn museum heeft verreweg de grootste collectie werken van Rubens van Nederland. Hij doet een moreel appèl op de koninklijke familie om (voorlopig) af te zien van de veiling, zodat Nederlandse musea in staat worden gesteld om op hun gebruikelijke manier geld te verwerven en de werken zo toch nog voor de Nederlandse kunstliefhebbers veilig te stellen. 

“Ik vraag ze om een periode van bezinning. Niet voor de eerste keer voelen we ons overvallen door deze gang van zaken. Hier is echt sprake van een collectie die tot het nationaal erfgoed behoort. Ik denk dan: kom nou eens met iets van regie. Wie direct naar een veiling stapt, op dit internationale niveau, is alleen maar uit op de hoofdprijs. Waarom, vraag ik me bij deze verkopers af. Wij hopen echt dat ze de werken terugtrekken van de veiling, zodat musea als het onze toch nog een poging kunnen doen alsnog langszij te komen. Dit werk zou in één klap tot de belangrijkste tekeningen in onze Rubens-collectie behoren.’’

Hier is echt sprake van een collectie die tot het nationaal erfgoed behoort

Sjarel Ex

Salima Belhaj, kamerlid van regeringspartij D66, heeft vragen over de kwestie gesteld aan premier Rutte. “Als de werken naar het buitenland gaan, dan zien we ze niet meer terug.’’

De Vereniging Rembrandt, die ijvert voor het behoud van cultuurbezit in Nederland, sluit zich bij Ex en Belhaj aan. “Elke poging om enkele van deze werken voor Nederland te behouden, juichen wij alleen maar toe,’’ zegt directeur Fusien Bijl de Vroe-Verloop.

Saillant: prinses Beatrix is al 39 jaar beschermvrouwe van de vereniging. Bijl de Vroe-Verloop: “Daar zijn wij erg blij mee, maar dat betekent niet dat ik een directe lijn heb om dergelijke kwesties met haar te bespreken.’’

Familieportret van Willem II Anna Paulowna
koninklijk paleis amsterdam Familieportret van Willem II Anna Paulowna

Koning Willem II

Mocht de veiling van de houtskooltekening van Rubens bij Sotheby’s op 30 januari doorgaan, dan verwacht het veilinghuis het werk voor zo’n 2 miljoen euro af te hameren. Ex: ”Zo’n bedrag kunnen wij op deze termijn nooit opbrengen. En ik schat dat de New Yorkse verzamelaar en miljardair Leon Black (voormalige eigenaar van bananenmerk Chiquita, red.) deze tekening voor elke prijs zal willen verwerven.’’

De Rijksvoorlichtingsdienst reageert niet inhoudelijk op het appèl van Ex, in afwachting van het antwoord van Rutte op de Kamervragen. Eerder lieten de woordvoerders van het koninklijk huis weten dat ‘eigenaren van privécollecties in Nederland vrij zijn hun werken per veiling te verkopen mits, zoals in dit geval, alle wettelijke procedures worden vervolgd’.

De bij Sotheby’s aangeboden collectie werd grotendeels aangekocht door de toenmalige koning Willem II en diens echtgenote Anna Paulowna. “In een tijd dat alle uitgaven van de koninklijke familie rechtstreeks uit de Nederlandse staatskas kwamen,’’ meldt een prominente kunsthistoricus op voorwaarde van anonimiteit. “Daardoor zijn ze niet als privé-eigendommen te beschouwen.’’

Koning Willem-Alexander tijdens de tentoonstelling ‘Werk, bid en bewonder - Een nieuwe kijk op kunst en calvinisme', in oktober.
ANP Koning Willem-Alexander tijdens de tentoonstelling ‘Werk, bid en bewonder - Een nieuwe kijk op kunst en calvinisme', in oktober.



4 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Johan De Bruycker

    De garderobe van Máxima moet ook op één of andere manier betaald worden...

  • Tony Van De Perre

    Sjantaalig maar ook gesjellig.

  • Rudolphe V.DeBaere

    @gustaaf carpels : Het gaat hier wel over een kunstwerk dat zich in NL bevindt en dus bij voorkeur in NL zou moeten kunnen blijven. In 1835 was België al 5 jaar onafhankelijk van NL dus veel hebben wij daar niet over te zeggen. Het enige dat ik erover kan zeggen is dat dat NL koningshuis toch niet zo sympathiek is als ze zich doen voorkomen. Ik zie zo'n verkoop nog niet direct te gebeuren in ons land.

  • gustaaf carpels

    Bangelijk dat schilderijen van een Antwerpse schilder verkocht worden aan 1 rijke persoon Om in zijn living te hangen terwijl in Antwerpen miljoenen mensen deze willen bekijken in het Rubens museum wat tevens het huis was van onze schilder. Schande vind ik dit en weer eens het bewijs dat koningshuizen niet van deze tijd zijn