Piet Huysentruyt: “Als de Congolezen mijn vader niet zo graag hadden gezien, was ik er nu niet”

Griet De Becker
“Dit zou verplichte leerstof moeten zijn!” zegt Piet Huysentruyt (56) in Dag Allemaal over ‘Kinderen Van de Kolonie’, het Canvas-programma over ons koloniaal verleden. Piets vader runde jaren een koffieplantage in Congo, maar moest er uiteindelijk vluchten. “Ja, wij Belgen gedroegen ons ginds racistisch en paternalistisch, maar er gebeurden ook veel goede dingen”, zegt Piet.

De Canvas-reeks ‘Kinderen Van De Kolonie’ gaat dieper in op ons koloniaal verleden en de gevolgen daarvan voor Belgen én Congolezen. Twintig mensen die er destijds bij waren, geven dat omstreden verleden een gezicht. “Een schitterende documentaire”, zegt Piet in Dag Allemaal. “Ik heb al zeer mooie getuigenissen gezien, die een goed beeld schetsen van de periode van de kolonisatie. Ik vind het wel jammer - en sommigen zullen nu zeggen: ‘Daar is hij weer!’ - dat er geen zelfstandigen aan het woord komen.”

Zoals jouw vader, bedoel je?

Inderdaad. Na de Tweede Wereldoorlog schoolde hij zich om tot landbouwingenieur en is hij naar Congo vertrokken. Daar heeft hij in geen tijd een koffieplantage van een paar honderd hectaren uitgebouwd.

Herken jij je in het verhaal dat de ­documentaire vertelt?

Ja. Ik heb mij sinds een aantal jaren vastgebeten in de geschiedenis van Congo. Ik heb ‘Congo’ van David Van Reybrouck gelezen, het verhaal van de vlucht van de kolonialen, en nu ben ik mij aan het verdiepen in de moord op Lumumba. 

De serie schetst een erg negatief beeld van de Belgen, die als racistisch en paternalistisch worden afgeschilderd.

Daar ben ik triest over, maar het is de waarheid. Deze documentaire zou verplichte kost moeten zijn in de geschiedenisles. Want haast niemand heeft een idee van wat de Belgen precies in Congo hebben gedaan. De goede, maar ook de slechte dingen.

Is dat in andere landen wel het geval?

Ja, natuurlijk. De Nederlanders weten dat hun voorouders lelijk hebben huisgehouden in Zuid-Afrika en Indonesië, en iedere Amerikaan weet dat zij de indianen vermoord hebben. ‘Kinderen Van De Kolonie’ maakt ook duidelijk wat de oorzaak is van alles wat er is misgelopen, namelijk de grote invloed van het Belgische mijnbouwbedrijf Union Minière waarvoor maar één ding telde: zo veel mogelijk winst maken.

Veel Congolezen zijn nog steeds rancuneus, zo blijkt uit de documentaire.

En da’s begrijpelijk, maar door de jaren heen heb ik geleerd dat het geen zin heeft om rancuneus te blijven. Je moet de dingen aanvaarden zoals ze zijn. Maar ik herhaal dat ik vind dat het verhaal van de zelfstandige koloniaal in deze serie ontbreekt.

Welk verhaal is dat dan?

Dat we in Congo verdorie ook goede dingen hebben gedaan. Het is duidelijk dat ons vader gered is door de Congolezen. Dat ze hem graag zagen. Dat zie je niet in dit verhaal. Als mijn vader niet zo geliefd was door de Congolezen, was ik er nu niet. Mijn vader was een vriend van hen. Hij heeft dikwijls gezegd: ‘Ik zou nog eerder vermoord zijn door slechte blanken, dan door zwarten.’ Zij hebben hem gered, tot drie keer toe, zelfs.

Op welke manier?

Op zijn vlucht naar België hebben ze hem onderweg twee keer op een overzet gezet, en ten slotte ook op het vliegtuig. Uit de serie blijkt duidelijk dat de ambtenaren de eersten waren die wegvluchtten. Niet de zelfstandigen, want zij wilden hun bedrijven niet in de steek laten. Zij moesten vechten voor hun centen die ze erin hadden gestoken. En die ze in vele gevallen ook zijn kwijtgeraakt.

En da’s de schuld van de Belgische regering, vind je.

Ah ja, want de regering en het koningshuis wisten wat er gaande was in de kolonie, maar zij hebben hun eigen onderdanen niet verwittigd. Dat is toch een grove nalatigheid?

Jouw vader heeft het lang moeilijk gehad met zijn gedwongen vlucht uit Congo.

De onafhankelijkheidsstrijd van Katanga, de moord op Lumumba, de vlucht van de Belgen uit Congo: dat zijn verhalen die ik kende van ons moeder. Papa heeft daar nooit iets over verteld.

Omdat het te diep zat?

Ik herinner mij dat we in 1970 met het hele gezin naar een reportage over de viering van tien jaar onafhankelijkheid in Congo aan het kijken waren. We zagen koning Boudewijn die zoete broodjes bakte met Mobutu, en ik zag vaders hart breken...

Heb je het gevoel dat hij er ooit overheen is geraakt?

Nee, dat heeft m’n moeder ook altijd gezegd. Financieel zijn m’n ouders er wel weer bovenop gekomen. Maar het is toch vooral de rijke Belgische investeringsmaatschappij ­Société Générale die er goed is uitgekomen, en de noeste Vlaamse werker heeft het gelag betaald.




7 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Claire Dalwein

    Piet, het siert je dat je durft toe te geven wat er verkeert gelopen is in Congo en dat er ook positieve dingen gebeurt zijn. Dit is de realiteit onder ogen zien. Weg met individuen die negatief reageren!!!

  • Jean-Paul Hoornaert

    wat België gedaan heeft was niet allemaal ok maar na meer dan vijftig jaar onafhankelijk is het nog niet veel beter het kan alleen beter worden door de vrouwen aan te zetten

  • D'haese Luc

    Ik hoef zijn uitleg niet, eenieder die naar Kongo ging was voor uitbuiting, slavenhandel, foltering of actief of passief.

  • Erik Neyt

    Ik heb die uitzending destijds gezien,van Piet H en Danny Verstraeten,die terug naar Congo zijn geweest,op zoek naar die koffieplantage.Oudere van de lokale bevolking vertelden ook veel goeds hoor,kan je niet ontkennen.Het drama is dat Congo er sindsdien er helemaal niet op vooruit is gegaan,integendeel,dus ja het was niet allemaal goed destijds,maar nu nog veel minder.

  • Jan Pauwels

    'Congolezen mogen niet rancuneus blijven'. Piet, ik denk dat de blanken aan de verkeerde kant van de geschiedenis staan om dergelijke uitspraken te doen. Prachtige reportage trouwens, ik volg ze met veel aandacht.