Bruce Springsteen: "In Europa leven dezelfde frustraties, ik schrijf er alleen als Amerikaan over"

Er zitten 24 jaar tussen mijn eerste ontmoeting met The Boss in Atlanta, Georgia, op 23 maart 1988 en 's mans verschijning op South By Southwest in Austin, Texas. Springsteen valt op SXSW een bijzondere eer te beurt: hij mag er de keynote speech afleveren, voor een duizendtal mede-rockers, platenbonzen, managers en festivalorganisatoren. Straks komt Springsteen voor een reeks optredens naar Europa. Met de E Street Band staat hij ondermeer op Pinkpop en Roskilde. Tijd voor een gesprek met één van de meest legendarische entertainers van de jongste 40 jaar.

Mijn eerste kennismaking met Bruce Springsteen werd verpest door een vrouwenkwestie. Op 23 maart 1988 was het Bruce Springsteen aan het dagen dat de affaire die hij had met E Street Band-lid Patti Scialfa niet langer geheim kon blijven. Springsteen was al een poosje ongelukkig in zijn huwelijk met Julianne Phillips, het elf jaar jongere supermodel dat hij leerde kennen bij opnames van videoclips voor Born in the U.S.A. En hij was steeds openlijker aan het rotzooien met Patti Scialfa, afkomstig uit zijn Asbury Park. Eigenlijk wist iedereen in de entourage van The Boss hoe de vork in de steel zat, behalve Julianna Phillips. En het was tijd om daar verandering in te brengen.

Ik kan nu wel snappen dat het niet meteen Springsteens beste moment was, en dat hij wat anders aan zijn hoofd had dan een interview. De enige reden dat het gesprek toch doorging, en niet afgelast werd zoals alle andere, was omdat ik door het lot ingedeeld werd bij een collega van Rolling Stone (de interviews waren per twee journalisten), en dat blad ging een omslagverhaal doen over de Tunnel of Love-tour, wat nu eenmaal te belangrijk was qua PR om te annuleren.

Soundcheck
Het leukste aan die dag was de soundcheck voor zover ik me herinner. Wellicht omdat Springsteen niet moest doen alsof met Scialfa - lees: hij kon er niet afblijven. Maar ook omdat het me verwonderde hoe een band van dat kaliber zich blijkbaar nog de moeite kon getroosten om anderhalf uur te prutsen om toch maar het beste geluid te hebben later op de avond. En, last but not least, omdat er nummers en covers de revue passeerden tijdens die soundcheck, waar je van wist dat weinig anderen ze ooit zouden horen. A change is gonna come. Ain't that a shame. Crazy love. Don't let me be misunderstood. Into the mystic. Is that all to the ball mr. Hall? It's my life. Just like a woman. Let it be me. Lucky day. Maybelline. One of us must know. Pretty Flamingo. Satisfied mind. She's the one (twee keer). Tunnel of love. Tupelo honey (ook twee keer) en You're the one that's done it.

"It's not always like this"
Ook het optreden zelf was geweldig. Het was mijn eerste Springsteen-show, eentje met een bijzonder uitgekiende setlist ook, die eindigde met de Detroit Medley. 29 nummers in totaal. Hallucinant.

Wat dus niet te zeggen viel over het interview. Springsteen was vervelend, weigerde op de meerderheid van de vragen in te gaan. Iemand uit zijn entourage had zo'n medelijden met me dat ze me uitnodigde voor het optreden in Rotterdam met de sussende woorden "it's not always like this, you know".

Rotterdam, toen nog in de oude Kuip, was overigens een enorme ontgoocheling voor me. Te groot, een afstandelijke Boss - de perikelen met Scialfa waren geëvolueerd tot dagelijks tabloidvoer - en een jukebox-setlist met veel te veel covers.

Meer praat over seks
We zijn ondertussen acht albums verder, negen als je The Promise meetelt. De ene al wat beter dan de andere, maar geen enkele au par met het onwaarschijnlijke kwartet Born to Run, Darkness on the Edge of Town, The River en Nebraska. Ook Wrecking Ball komt niet in de buurt van die platen, maar ze is wel beter dan de voorgangers. Afgaande op wat we in de States zagen de jongste maanden van Springsteen zullen er toch nogal wat nummers van die nieuwste plaat in de set van The Boss zitten op Pinkpop en de andere Europese optredens: gemiddeld 7 à 8.

Springsteen heeft er duidelijk zin in. Los van duidelijk gelukkiger, losser en in de mood voor zottigheid komt er uit de mond van The Boss ook meer praat over seks. Net niet plat, maar van dat suggestief gedoe waar alle mannen van boven de vijftig blijkbaar tuk op zijn. Het zinnetje waarmee The Boss de jongste weken zijn concerten start bijvoorbeeld: "We're here to leave you... with your sexual organs stimulated."

Onbeschadigd uit affaire
Nu, zelfs The Boss is op dat gebied ook maar een man. Hij kwam onlangs nog redelijk onbeschadigd uit een pikante affaire: een relatie met een getrouwde huisvrouw in Red Bank (New Jersey). Begonnen in de gym waar The Boss ging fitnessen, waar het oog van Springsteen al snel viel op de toen 39-jarige roodharige (Springsteen heeft iets met roodharige dames) Ann Kelly. De relatie duurde zeker vier jaar.

Maar ondanks het feit dat mevrouw Kelly ineens te pas en te onpas met haar twee dochters opdook op Springsteen-optredens en behoorlijk ongenant tekeer ging met The Boss op het parkeerterrein van enkele plaatselijke hotels en de parking van de fameuze fitness, kwam de zaak pas aan het licht toen de (overigens best welgestelde) echtgenote van Kelly de scheiding aanvroeg. Arthur Kelly had geen zin om zijn met Springsteen overspelige vrouw een cent te gunnen en alzo belandde de zaak voor de rechter. Daarin werd tot de details de affaire uitgespit. Zo leren we uit de verslagen van de rechtbank dat The Boss serieus verliefd was, op het schattige af.

Valentijnskaartjes
We kennen immers niet veel 55-plussers die bijvoorbeeld nog Valentijnskaartjes zelf maken (twee daarvan werden als bewijs gepresenteerd). Springsteen schreef ook liefdesbrieven naar zijn nieuwe vlam, en er waren sms-jes, gestuurd aan een vriendin van Ann Kelly die als go-between fungeerde, met niet te misverstane boodschappen zoals "Patti's out of town for the next two weeks!".

De liefde was groot langs beide kanten. Ann Kelly ging behoorlijk ver om haar Boss te behagen. Getuige daarvan zijn de rekeningen voor Botox, anti-aging laser treatments, een stel nieuwe borsten. Op een gegeven moment zou de vader van Ann tussengekomen zijn, hij zocht zelfs Springsteen thuis op. Niet dat het veel impact had. Zo blijkt uit het rechtbankverslag dat op het moment dat Ann Kelly's echtgenoot een hartoperatie onderging in 2008, ze zat te tafelen met The Boss in het Turning Point restaurant in Pier Village in Long Branch.

Hoe echt is The Boss?
Het lijkt onwaarschijnlijk dat Patti Scialfa niet op de hoogte was. Zeker nadat Ann Kelly ineens opdook tijdens de soundchecks van de Magic Tour. Ik breng het in detail naar voren, niet om Springsteen zwart te maken - je zou ze geen eten willen geven, alle late-midlifers die vreemd gaan - maar wel omdat het een illustratie is van wat we altijd al bij Springsteen heeft dwarsgezeten, met name: hoe echt is The Boss?

Bovenstaande affaire is nooit formeel door The Boss ontkend, maar het persbericht spreekt boekdelen: "Bruce and Patti continue to have a terrific marriage and are very devoted to each other and their children." Na "een financiële overeenkomst" werd de scheidingszaak stopgezet voor de rechtbank, met voor beide partijen als één van de voorwaarde "niet meer in de pers te communiceren over de betrokkenheid van Bruce Springsteen". Mja.

Recht-door-zee
Het vloekt een beetje met een man die als geen ander in de rockbussiness zijn best heeft gedaan om zich te vereenzelvigen met zijn publiek, zichzelf te presenteren als een recht-door-zee, eerlijke, hardwerkende doorsnee Amerikaan. Het is iets waar je voortdurend op stuit bij The Boss. Misschien het beste voorbeeld daarvan is zijn thuis. Springsteen brengt het gros van zijn tijd tegenwoordig door op zijn paardenranch in Colts Neck, een erg rijke en erg blanke gemeenschap in het groene deel van New Jersey. Niet ver van Asbury Park overigens, en ook niet ver van zijn geboortestadje Freehold. "Want", zegt Springsteen, "de plaats waar je vandaan komt is zoals je familie en je beste vrienden". Oost-West-thuis-best.

"Deze plaats is mijn heiligdom geweest de jongste jaren", beweert The Boss. "Het is een plaats waar we een relatief normaal leven kunnen leiden. Iedereen kent ons hier, daar niet van, maar we kunnen als gezin gaan en staan waar we willen zonder echt lastig te worden gevallen. Patti en ik gaan nog steeds op zaterdagavond naar de Boardwalk in Asbury Park, er zijn daar dan misschien duizend mensen, en een paar zullen een praatje komen maken of gewoon 'Hello, how are you doing?' zeggen, maar het is heel doenbaar."

"Artiesten zijn narcisten"
"Jezelf gedragen als een normaal mens helpt wellicht. Ik heb daar altijd een punt van gemaakt denk ik. Ik snap wel dat er mensen zijn die zich ongemakkelijk voelen door de overdreven aandacht voor hun persoon. Maar, we moeten daar ook niet flauw over doen, we zitten in een stiel waar we daar een beetje zelf om vragen he. Als je met je achterste gaat schudden op een podium voor 20.000 man, wat wil je dan? Bovendien, die roep om aandacht, ik geloof dat het een beetje de aard van het beestje is. Artiesten zijn nu eenmaal narcisten, ego-gedreven en erg gevoelig aan aandacht. Het hoort er dus gewoon bij, it's part of the deal."

"De kwestie is om het allemaal een beetje te managen. Als je je gewoon gedraagt, dan zullen mensen je met respect behandelen en je nood tot privacy accepteren. Zo heb ik het toch altijd ondervonden."

Bewonderenswaardig. Je zou bijna voorbij het team securitymensen zien dat nauwgezet de perimeter van Springsteens ranch bewaakt.

Je bent nu 62. Je ziet er nog ongelooflijk goed uit. Is dat iets dat in de familie zit?

"Er is 8 kilo afgegaan, gewoon bij het oefenen voor de tour. Daarmee misschien. Maar grappig dat je die link maakt met de familie. Als ik in de spiegel kijk zie ik steeds meer m'n ouweheer. Ik vind dat ik er Ierser ga uitzien met het ouder worden. (Springsteens vader Doug was van Iers-Nederlandse afkomst, zijn ma was Italiaans, nvdr) 't Is op dat gebied terug naar af. Als je foto's van mij als kind ziet, dan zie je die Ierse trekken. Op mijn twaalfde kreeg ik een groeistoot en hopla, ineens zag ik er Italiaans uit. Maar nu, de jongste jaren is alles wat ronder geworden, je voorhoofd wordt groter en voor je het weet: hello dad in de spiegel."

Maar nooit te oud om te leren: je beweert dat op Wrecking Ball hip-hop-invloeden te horen zijn.

"Ik ken echt niet veel van rap en hip-hop. Maar ik luister er wel naar. En het heeft z'n weg naar de plaat gevonden."

Ik kan me inbeelden dat veel Springsteen-fans dat heel raar vinden en zelf helemaal geen fan zijn van rap of hip-hop.

"Er zit veel waarheid in wat je daarnet zei: 'je bent nooit te oud om te leren'. Voor mij is dat denk ik de essentie van volwassen zijn en worden, dat proces waardoor we onze horizonten verbreden. Het oppikken van nieuwe dingen onderweg, naarmate we ouder worden. Je perspectief verbreden. Dus, ja, ik sta open voor die dingen. En dan komt dat vroeg of laat van pas."

We hebben het over een guest-rap door Michelle Moore op de song Rocky Ground, geschreven door Springsteen zelf, en die uitgedraaid is op iets dat minder genant is dan je zou verwachten van een 62-jarige die daarbij geen ervaring laat staan echte affiniteit heeft.

Lovenswaardig, doch niet meteen één van de hoogtepunten op de nieuwe plaat. Maar het punt is dat Wrecking Ball weer even de andere richting uitgaat, met genoeg on-Springsteenachtige toestanden om te vermijden dat we Born in the U.S.A. part two in onze maag gesplitst kregen. Zoals daar zijn: een kopersectie die als een fanfare klinkt, samples van geweren die geladen en afgeschoten worden, het New York Chamber Consort orchestra, twee gospelpredikanten, drie gospelkoren inclusief de Alabama Sacred Harp Singers, Tom Morello in full-on, distortion-heavy Rage Against the Machine-modus. Soms is het er los over, zoals bij 'American Land', waar Springsteen klinkt als slechte The Pogues. Of op 'We Are Alive', met wat wel een mariachi-band lijkt die een ripp-off doet van Johnny Cash's 'Ring of Fire'.

Inhoudelijk is 'Wrecking Ball' een al even bont allegaartje van j'accuses. Altijd al wel geëngageerd, toch was Springsteen nooit zo direct in zijn sociale kritiek. Er zijn heldere referenties naar ondermeer de 16th Street Baptist Church bombing (een in de VS erg beruchte case van racistisch terrorisme waarbij vier zwarte meisjes omkwamen in 1963), maar ook naar de Great Railroad Strike (de eerste, "vergeten" moderne recessie in 1887 die veel gelijkenissen vertoont met de huidige, ze ontstond toen de bank van tycoon Jay Cooke over de kop ging). De plaat ontleent haar titel aan een andere gore ontrechtvaardigheid (nu ja ) in de ogen van The Boss: het slopen van zijn thuisstadion (en dat van de New York Giants) in East Rutherford, New Jersey. 'Wrecking Ball' betekent zoveel als sloopkogel. Springsteen speelde het nummer een eerste keer in 2009, tijdens het laatste optreden met de E Street Band in het Giants Stadium.

Maar wie het er het meest van langskrijgt zijn de "fat cats", "vultures", "robber barons", "thieves" en "bastards" van Wall Street. Op een bepaald moment pleit The Boss er zelfs voor dat ze misschien maar het best bedacht worden met een blauwe boon. Op een ander moment sleurt hij er de bijbel bij en het verhaal van hoe Jezus met zo'n mannen omging: hij joeg ze uit de tempel.

Wrecking Ball lijkt me een plaat over het failliet van de Amerikaanse droom, een stuk directer dan we van je gewoon zijn, maar uiteindelijk gaat elke Springsteen-plaat daarover, niet?

"De Amerikaanse droom is een ideaal dat we nastreven, geen geboorterecht dat in onze schoot is geworpen. De realiteit is dat de meeste mensen een heel leven hard werken en daar bitter weinig voor terugkrijgen. En dat gaat niet alleen om geld of welstand, hoor. We spenderen het grootste deel van ons leven op zoek naar liefde, romantiek en seksuele, euh, vervulling zullen we het maar noemen. En zo produceert Amerika voor elk succesverhaal - op al die vlakken - een paar dozijn verhalen van hoe het niet is gelukt, van hoe we falen. Over dat proces pleeg ik wel eens te schrijven (lacht). Het is natuurlijk ook geen zuiver Amerikaans fenomeen, he, ik schrijf er alleen over vanuit dat Amerikaans perspectief. In Europa leven dezelfde frustraties."

Morgen: Springsteen over de dood van Clarence Clemons en de 1 procent versus de 99 procent

 
Springsteen heeft er duidelijk zin in. Gelukkiger, losser en in de mood voor zottigheid, komt er uit de mond van The Boss ook meer praat over seks. Net niet plat, maar van dat suggestief gedoe waar alle mannen van boven de vijftig blijkbaar tuk op zijn. Het zinnetje waarmee The Boss de jongste weken zijn concerten start bijvoorbeeld: "We're here to leave you… with your sexual organs stimulated."
 
"Jezelf gedragen als een normaal mens helpt wellicht. Ik heb daar altijd een punt van gemaakt denk ik. Ik snap wel dat er mensen zijn die zich ongemakkelijk voelen door de overdreven aandacht voor hun persoon. Maar, we moeten daar ook niet flauw over doen, we zitten in een stiel waar we daar een beetje zelf om vragen he. Als je met je achterste gaat schudden op een podium voor 20.000 man, wat wil je dan? Bovendien, die roep om aandacht, ik geloof dat het een beetje de aard van het beestje is. Artiesten zijn nu eenmaal narcisten, ego-gedreven en erg gevoelig aan aandacht. Het hoort er dus gewoon bij, it's part of the deal."
Bruce Springsteen
 
"De Amerikaanse droom is een ideaal dat we nastreven, geen geboorterecht dat in onze schoot is geworpen. De realiteit is dat de meeste mensen een heel leven hard werken en daar bitter weinig voor terugkrijgen. En dat gaat niet alleen om geld of welstand, hoor. We spenderen het grootste deel van ons leven op zoek naar liefde, romantiek en seksuele, euh, vervulling zullen we het maar noemen. En zo produceert Amerika voor elk succesverhaal - op al die vlakken - een paar dozijn verhalen van hoe het niet is gelukt, van hoe we falen. Over dat proces pleeg ik wel eens te schrijven (lacht). Het is natuurlijk ook geen zuiver Amerikaans fenomeen, he, ik schrijf er alleen over vanuit dat Amerikaans perspectief. In Europa leven dezelfde frustraties."
Bruce Springsteen
De jonge Springsteen.
De jonge Springsteen.
 
"Er is 8 kilo afgegaan, gewoon bij het oefenen voor de tour. Daarmee misschien. Maar grappig dat je die link maakt met de familie. Als ik in de spiegel kijk zie ik steeds meer m'n ouweheer. Ik vind dat ik er Ierser ga uitzien met het ouder worden. (Springsteens vader Doug was van Iers-Nederlandse afkomst, zijn ma was Italiaans, nvdr) 't Is op dat gebied terug naar af. Als je foto's van mij als kind dan zie je die Ierse trekken. Op mijn twaalfde kreeg ik een groeistoot en hopla, ineens zag ik er Italiaans uit. Maar nu, de jongste jaren is alles wat ronder geworden, je voorhoofd wordt groter en voor je het weet: hello dad in de spiegel."
Bruce Springsteen
 
"Er zit veel waarheid in wat je daarnet zei: 'je bent nooit te oud om te leren'. Voor mij is dat denk ik de essentie van volwassen zijn en worden, dat proces waardoor we onze horizonten verbreden. Het oppikken van nieuwe dingen onderweg, naarmate we ouder worden. Je perspectief verbreden. Dus, ja, ik sta open voor die dingen. En dan komt dat vroeg of laat van pas."
Bruce Springsteen

Poll

Mijn favoriete album van Bruce Springsteen is:

  • Greetings from Asbury Park 1%
  • The Wild, the Innocent & the E Street Shuffle 1%
  • Born to Run 10%
  • Darkness on the Edge of Town 5%
  • The River 21%
  • Nebraska 5%
  • Born in the U.S.A. 39%
  • Tunnel of Love 2%
  • Human Touch 2%
  • Lucky Town 1%
  • The Ghost of Tom Joad 1%
  • The Rising 4%
  • Devils & Dust 1%
  • We Shall Overcome: Seeger Sessions 1%
  • Magic 1%
  • Working on a Dream 1%
  • Wrecking Ball 1%
  • Live/1975¿85 4%
  • The Promise 1%
  • Live in New York City -2%

WIL JE THE BOSS ZIEN? MAAR GEEN KAARTEN VASTGEKREGEN? HLN.BE HEEFT NOG 20 COMBITICKETS VOOR PINKPOP! KLIK HIER

PLUS: Te jong om Springsteen echt te kennen? Of gewoon een reminder van zijn geweldig repertoire: Luister hier naar onze selectie van wat volgens ons zijn 40 beste songs zijn.