Svetlana Aleksijevitsj wint Nobelprijs Literatuur

Svetlana Aleksijevitsj krijgt de Nobelprijs voor literatuur.
AFP Svetlana Aleksijevitsj krijgt de Nobelprijs voor literatuur.
De Wit-Russische schrijfster en onderzoeksjournaliste Svetlana Aleksijevitsj heeft de Nobelprijs Literatuur gewonnen. Dat heeft het Nobelprijscomité in de Zweedse hoofdstad Stockholm bekendgemaakt.

Svetlana Aleksijevitsj, een germaniste uit Minsk, krijgt de Nobelprijs voor haar "veelstemmige literaire werken, een monument voor het lijden en moed in deze tijden", zo liet het Nobelcomité weten.

Aleksijevitsj, geboren in de Oekraïense stad Ivano-Frankovsk als dochter van een Wit-Russische vader en een Oekraïense moeder, gebruikt in haar boeken veelal een beschrijvende stijl -ze neemt zelden een standpunt in-, vaak over historische gebeurtenissen in de post-Sovjetperiode, terwijl het individu toch centraal blijft staan. "De historische gebeurtenissen zijn slechts een context om het Sovjet-individu te ontdekken", klonk het bij het comité.

Voor haar werken interviewde Aleksijevitsj duizenden kinderen, vrouwen en mannen. "Ze biedt ons een geschiedenis van het mensdom, van emoties, van de ziel", klinkt het nog. "Ze bedacht hiermee een nieuw literair genre, en dat is een groot deel van haar succes." In "Wij houden van Tsjernobyl" (2006) laat ze slachtoffers van de kernramp in Oekraïne in 1986 aan het woord.

Sara Danius van de Zweedse Academie maakte om 13 uur het nieuws bekend.
AFP Sara Danius van de Zweedse Academie maakte om 13 uur het nieuws bekend.

Veertiende vrouw

Aleksijevitsj volgt de Franse schrijver Patrick Modiano op en is de veertiende vrouw die de Nobelprijs voor Literatuur achter haar naam mag schrijven.

Svetlana Aleksijevitsj werd op 31 mei 1948 geboren in de Oekraïense stad Ivano-Frankovsk. Nadat haar vader, een Wit-Rus, uit het leger ontslagen werd, verhuisde het gezin terug naar zijn thuisland. Svetlana maakte haar studies niet af en ging werken als reporter bij de lokale krant in de stad Narovl. Ze schreef kortverhalen, essays en reportages, maar vond haar stem pas echt dankzij de invloed van de Wit-Russische schrijver Ales Adamovitsj.

Vorig jaar verscheen van haar hand 'Het einde van de rode mens' over de puinhopen van de Sovjet-Unie. Een van haar bekendste werken, waarover het Nobelcomité bijzonder lovend is, is haar debuut 'De oorlog heeft geen vrouwelijk gezicht' uit 1985. Het vertelt het verhaal van honderden Sovjet-vrouwen, die tijdens de Tweede Wereldoorlog aan het front waren en doet het relaas over hun strijd tegen de Wehrmacht van Hitler in de Tweede Wereldoorlog.

In eigen land zijn haar zes boeken sinds 1994 in de ban geslagen omdat ze kritiek had geuit op de Wit-Russische president Alexander Loekasjenko. In 2000 verliet ze Wit-Rusland, omdat het regime van Alexander Loekasjenko haar het werken onmogelijk zou maken. Ze leefde onder meer in Parijs en Berlijn maar keerde in 2011 terug naar Minsk.