Na explosief boek van slachtoffer valt het doek over pedofiele Franse auteur: “Ik voelde me drie keer aangerand: seksueel, literair en psychisch”

Gabriel Matzneff
AFP Gabriel Matzneff
Hoewel hij in zijn boeken al uitvoerig vertelde over zijn pedofiele voorkeuren, werd de Franse auteur Gabriel Matzneff (83) jarenlang gevierd én geliefd. Maar nu een van zijn slachtoffers zelf een boek geschreven heeft met haar versie van de feiten, valt eindelijk het doek. Een gerechtelijk onderzoek werd opgestart, Matzneff zelf verschuilt zich ondertussen in Italië. 

Wanneer Gabriel Matzneff in 2013 de prestigieuze literaire award Prix Renaudot in ontvangst neemt, weet Vanessa Springora (47), uitgeefster bij Julliard, even niet waar ze het heeft. Dit is de man die toen ze 14 was - hij was toen 50 - een ‘relatie’ met haar begon en haar met een enorm trauma opzadelde. Ze neemt een besluit: ze zal haar kant van het verhaal vertellen, “om de jager in zijn eigen val te vangen, door hem op te sluiten in een boek.” In januari van dit jaar verschijnt dan eindelijk ‘Le Consentement’. Het boek veroorzaakt een schokgolf in Frankrijk, want plots wordt het moeilijk om Matzneff, een geliefde en gevierde auteur, nog te verdedigen. 

Geen geheim

Nochtans heeft Matzneff nooit een geheim gemaakt van zijn pedofiele voorkeuren. In tegendeel, zijn boeken bevatten een bloemlezing van zijn seksuele avonturen met minderjarige jongens en meisjes. “Seks hebben met een kind is een sacrale ervaring, een religieus gebeuren, een heilig avontuur”, klinkt het in ‘Les Moins de Seize Ans’. “Eens je een dertienjarige jongen of een vijftienjarig meisje in je armen hebt gehouden, gekust, gestreeld en bezeten, lijkt al de rest saai, zwaar en nietszeggend.” In ‘Un Galop d’Enfer’ schrijft hij dan weer: “Soms heb ik tegelijkertijd vier jongens - tussen 8 en 14 jaar oud - in mijn bed, en heb ik de meest fantastische vrijpartij met hen.”

(Lees verder onder de foto.)

Gabriel Matzneff in 1990
AFP Gabriel Matzneff in 1990

Die openhartige bekentenissen zorgden echter niet voor ontzetting bij zijn lezers. Matzneff was in tegendeel een van de meest gevierde schrijvers van Frankrijk. In 2013 won hij de Prix Renaudot, een van de meest prestigieuze literaire Franse awards, en zijn meest recente boek (‘L’Amante de l’Arsenal’) werd uitgegeven bij de bekende uitgeverij Gallimard. Zelfs voormalig president François Mitterrand was fan: “Matzneff heeft me altijd verbaasd vanwege zijn extreme rechtlijnigheid en de diepgang van zijn denken”, liet hij in 1986 optekenen in een literair magazine. 

Uitverkoren

Maar het verhaal van Springora raakt toch een gevoelige snaar. “Hij was geen goede man", schrijft ze. “Hij was zelfs wat we vanaf onze kindertijd leren te vrezen: een oger.” De eerste ontmoeting vindt plaats wanneer ze slechts 13 jaar oud is en uit eten is met haar moeder. Haar vader heeft het gezin niet lang daarvoor verlaten, en de jonge Springora komt liefde en aandacht te kort. En die wil Matzneff haar maar wat graag geven. Hij overstelpt haar met brieven en loopt haar letterlijk achterna. Wanneer ze veertien is, geeft ze toe. Ze wordt zijn minnares. “Ik dacht dat ik uitverkoren was”, schrijft ze in haar boek. Haar moeder sputtert nog even tegen, maar wanneer Springora voet bij stuk houdt, geeft ze toch toe. “Mijn moeder leefde geheel overeenkomstig de geest van de jaren zeventig: verbieden was verboden.”

(Lees verder onder de foto.)

Een vrouw leest de autobiografie van Vanessa Springora, 'Le Consentement'
Photo News Een vrouw leest de autobiografie van Vanessa Springora, 'Le Consentement'

Afgunst

Al snel komt Springora helemaal in Matzneffs greep. Hij wacht haar op na school en ze brengt veel tijd door in zijn appartement. In 1986 wordt de schrijver echter verhoord door de Franse politie nadat ze anonieme brieven hadden ontvangen waarin melding werd gemaakt van de ongepaste relatie. Maar Matzneff weet zich eruit te praten: hij haalt het artikel boven waarin Mitterand zijn lof zingt en ontsnapt daarmee de dans. De speurders doen de anonieme tips af als jaloerse rivalen: “Een van de speurders zei: ‘Het is een vorm van afgunst, die anonieme brieven, het is zonder twijfel afgunst’”, zegt Matzneff. Daarop zorgt hij ervoor dat Springora samen met hem in een hotelkamer gaat wonen, die volgens de schrijver betaald wordt door mode-ontwerper Yves Saint Laurent. 

Drie keer aangerand

Pas wanneer ze vijftien is, kan Springora aan zijn greep ontsnappen. “Ben je zeker?” vraagt haar moeder. “Hij is zo gek op je.” Ze blijft achter met verwarde gevoelens en een trauma, omdat ze in zekere zin wel toestemde met de relatie en vindt dat ze dus alleen maar kwaad kan zijn op zichzelf. “Hij is iemand waarop ik hartstochtelijk verliefd was en het heeft lang geduurd voor ik erkende dat er iets niet klopte aan zijn liefde. Een liefdesaffaire tussen een 14-jarig meisje en een 50-jarige man kan gebeuren. Maar het probleem is de systematische en pathologische aard ervan”, zegt ze. Dat Matzneff haar in de roman ‘Prunelle de mes yeux’ als hoofdpersonage opvoert, doet haar verwerkingsproces ook geen goed. “Iedereen herkende me”, vertelt ze in een interview. “Het was een aardbeving. Zijn boeken, waarin hij onze geschiedenis vertelde, hebben mijn lijden dubbel zo groot gemaakt. Ik voelde me drie keer aangerand: seksueel, literair en psychisch.”

(Lees verder onder de foto.)

Gabriel Matzneff in zijn huis
Photo News Gabriel Matzneff in zijn huis

Verstrekkende gevolgen

Hoewel de verjaringstermijn voor het misbruik van Springora al lang verstreken is en Matzneff er bijgevolg dus niet aangeklaagd voor kan worden, heeft ‘Le Consentement’ toch verstrekkende gevolgen voor de auteur. Zijn drie uitgevers laten hem vallen, hij verliest verschillende premies en onderscheidingen en er wordt een onderzoek naar hem geopend. De anti-pedofilieorganisatie L’Ange Bleu klaagt hem aan omdat hij in zijn boeken actief pedofilie promoot. De auteur riskeert tot vijf jaar gevangenis. Daarnaast is de politie actief op zoek naar getuigen om mogelijke slachtoffers op het spoor te komen. In september gaat het proces tegen de eens zo geprezen auteur van start. 

Matzneff zelf verschuilt zich ondertussen in een luxehotel aan de Italiaanse Rivièra, ver weg van alle heisa. In de Times is hij niet van plan om zichzelf te verontschuldigen: “Zelfs al heb ik onnozele dingen gedaan tijdens die euforische jaren van vrijheid, ik was niet de enige. Wat een hypocrisie.” En de auteur blijft achter zijn boeken staan, waarin hij altijd de volledige waarheid vertelde. “Hoe ik het zie, is een dagboek alleen maar interessant als het de titel verdiend die Baudelaire aan een van zijn boeken gaf: ‘Mijn hart blootgelegd’. Een vals dagboek is niet interessant. In een echt boek moet bloed zitten, sperma, leven.” Maar als de journalist hem vraagt of hij achteraf gezien niet beter wat minder open was geweest, twijfelt hij. “Op dit moment ben ik geneigd om ja te antwoorden, gezien hoe de hemel nu op mijn hoofd valt. Ik ben wie ik ben, in goede en slechte tijden. Mijn boeken zijn er. Wanneer ik weg ben, zullen ze mijn boeken beoordelen.”




2 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Jules Vermeers

    Als ze zoiets zouden toelaten dan mag alles.

  • FRIEDA GULICKX

    Bizar dat er nog geen reacties zijn. Vinden jullie het dan allemaal normaal ee n 50+ sex heeft met een 14jarige? Het zal je dochtertje maar wezen.