Auteur weet welke vagina er op door Facebook gewraakt 'schandaalschilderij' staat

'L'Origine du monde' van Gustave Courbet, uit 1866.
rv 'L'Origine du monde' van Gustave Courbet, uit 1866.
Een van de grootste mysteries uit de kunstwereld zou eindelijk opgelost zijn: de vrouw die met haar naakte onderhelft het door Facebook gecensureerde 'L'Orgine du monde' van Gustave Courbet siert, is mogelijk geïdentificeerd. 

De dame op het zogenaamde 'schandaalschilderij' heette Constance Quéniaux en was een oud-danseres bij de Opera van Parijs. Dat beweert tenminste ene Claude Schopp, die alles uit de doeken doet in 'L'Origine du monde, vie du modèle', een boek dat in Frankrijk op 4 oktober verschijnt.

Het wereldberoemde 'De oorsprong van het Leven' - een verwijzing naar de vagina - hangt in het Parijse Quai d'Orsay. Het is ooit eigendom geweest van de beroemde psychoanalist Jacques Lacan. 

Courbet schilderde de vrouw in een uitdagende pose in 1866 op vraag van de Ottomaanse diplomaat Khalil-Bey, een man die er een liederlijk leven in de Lichtstad op nahield. In 1866 was Constance Quéniaux 34 jaar en danste zij al zeven jaar niet meer in de Opera. Ze was toen één van de vele maîtresses van Khalil-Bey.

Toeval

Schopp loste het 152 jaar oude mysterie toevallig op, door de correspondentie te doorsnuffelen tussen auteurs Alexandre Dumas fils en George Sand. Schopp is een kenner van het leven en de werken van Dumas, père én fils. In een van de brieven hebben de 19de-eeuwse schrijvers het over Courbet en steken ze de draak met het "penseel" dat de realist gebruikte om "juffrouw Queniault (sic) van de opera te interviewen". Toen Schopp die correspondentie vergeleek met een manuscript in de Bibliothèque Nationale de France, bleek dat ze het niet over een 'interview' maar 'het interieur' van Quéniaux hadden. 

Jarenlang circuleerden diverse namen van mogelijke eigenaressen van het vrouwelijke geslachtsorgaan. Gissingen gingen van een maîtresse van Courbet, de Ierse Joanna Hiffernan - die te ros bleek om aan de beschrijving te beantwoorden - tot een andere maîtresse van de Ottomaanse diplomaat, Jeanne de Tourbey. Maar de geschilderde fysieke kenmerken komen nog het meest overeen met die van Constance Quéniaux, van wie de Franse Post over een aantal foto's beschikt. Eentje daarvan is gemaakt door Nadar, fotograaf, karikaturist en vriend van Courbet.

Publiek geheim

Dat de identificatie zo lang aansleepte, is vermoedelijk te wijten aan het feit dat destijds de identiteit van het schildersmodel een publiek geheim was. Wanneer Dumas over Courbet en over haar schrijft in een brief, is dat uit wrok tegenover de schilder. Constance "beterde" overigens haar leven. Ze werd een gerespecteerde dame, die zich tot aan haar dood in 1880 aan filantropische werken wijdde. Reden te meer om over haar periode als schandaalmodel te zwijgen. 

Het schilderij zelf kon de controverse nooit van zich afschudden. Enkele jaren geleden kwam het in Frankrijk tot een zaak omdat Facebook het werk als pornografisch beschouwde. En niet veel later werd kunstenares Deborah de Robertis opgepakt toen ze zich in het Musée d'Orsay ontblootte voor het schilderij.

Constance Qu�niaux was een oud-danseres bij de Opera van Parijs.
RV Constance Qu�niaux was een oud-danseres bij de Opera van Parijs.



9 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Walter Willaert

    Zuckerman is een kwezel. Hij hoort thuis in de 19de eeuw.

  • Wilfried Vanden Berg

    Lekker zo mooie bos.

  • Eida Lam

    Het is misschien wel vakkundig gemaakt maar ik vind het lelijk.

  • Peter Van de Velde

    Toch vreselijk lelijk zo'n bos...

  • Luc Steenmans

    Had ze niet direct herkend...