Verandert deze rechtszaak de hele copyrightwetgeving?

Cindy Lee Garcia wil dat de film van YouTube wordt gehaald.
AP Cindy Lee Garcia wil dat de film van YouTube wordt gehaald.
Een vrouw die een rolletje van vijf seconden heeft in de controversiële anti-islamfilm 'Innocence of Muslims' klaagt Google aan voor de rechtbank. De vrouw wil op basis van de wetten op het auteursrecht dat Google de film van YouTube haalt. Maar het bedrijf weigert en vreest een stroom aan nieuwe klachten indien de vrouw de rechtszaak wint.

Als de vrouw haar gelijk haalt voor de rechtbank, zou dat betekenen dat iedereen die zelfs maar een minuscule bijrol zonder tekst speelt in een opname, het auteursrecht over dat werk kan claimen. Google argumenteert dat daardoor de vrijheid van meningsuiting serieus in het gedrang kan komen.

Wat is er aan de hand?

De Amerikaanse actrice Cindy Lee Garcia kreeg vorig jaar een bijrolletje voor wat toen aan haar werd voorgesteld als "een historische Arabische woestijnavonturenfilm": 'Desert Warrior'. Ze kreeg een script van vijf bladzijden en zou 500 dollar betaald worden voor haar rol.

Uiteindelijk werd haar rol niet alleen teruggebracht tot vijf seconden, ook bleek het hele project opgezet spel te zijn. De film, geproduceerd door Mark Basseley Youssef - ook bekend als Nakoula Basseley Nakoula - bleek ineens 'Innocence of Muslims' te heten en was in wezen niets anders dan een 14 minuten durende islamofobe trailer waarin de profeet Mohammed werd afgebeeld als een oorlogsvoerende pedofiel en crimineel. De stemmen van de acteurs bleken bovendien gedubd.

Toen de film in 2012 uitkwam en op YouTube werd geplaatst, zorgde dat voor een reeks gewelddadige protesten in bijna 20 landen. Ook bij ons braken in september protesten uit en werden in Borgerhout 200 demonstranten opgepakt bij rellen. Een Egyptische geestelijke sprak zelfs een fatwa uit tegen eenieder die had meegewerkt aan het verhaal. Omdat Garcia voor haar leven vreesde, trok ze naar de rechter en startte ze een zaak tegen Basseley Youssef (die ook al tot een jaar cel veroordeeld was voor identiteitsfraude), YouTube en moederbedrijf Google. Want hoewel YouTube en Google er niet aan kunnen doen dat haar rol misbruikt werd door de producer, eiste ze toch dat de film offline werd gehaald. En daarvoor haalde ze de auteursrechtenwetgeving boven.

In eerste instantie werd haar eis door de rechter afgewezen. Maar de actrice trok naar het hof van beroep en kreeg daar wel gelijk. Google, dat in het ongelijk werd gesteld, heeft nu een herziening van die beslissing gevraagd en verkregen. Pas over enkele maanden volgt de definitieve uitslag.

Na de release van de film braken wereldwijd rellen uit.
AP Na de release van de film braken wereldwijd rellen uit.
In Borgerhout werden in september 2012 meer dan 200 personen opgepakt na rellen.
BELGA In Borgerhout werden in september 2012 meer dan 200 personen opgepakt na rellen.

Wat zijn Garcia's argumenten?

Volgens de actrice draagt haar acteerprestatie bij tot een onafhankelijk werk waar auteursrecht op rust en waar Google nu een inbreuk tegen pleegt. Ze krijgt ook de steun van de Amerikaanse acteursorgansiatie Screen Actors Guild. "Elke acteur voegt iets nieuws toe aan de rol die hij of zij speelt." En in dat nieuwe, hoe klein de rol ook is, ligt een auteursrecht.

Zij claimen dat ook veel van de meest memorabele acteerprestaties uit de geschiedenis heel kort waren en vaak het succes van een film hebben bepaald. "Denk maar aan Clint Eastwoods beroemde zin uit 'Dirty Harry': 'So you gotta ask yourself this question: 'Do I feel lucky?' Well, do ya, punk?' Ook al was deze scène slechts een klein deel van de hele film, het katapulteerde de film wel in het collectieve geheugen."
(lees verder onder de video)

Elke acteur voegt iets nieuws toe aan de rol die hij of zij speelt

Screen Actors Guild

Hoe verdedigt Google zich?

Google is het natuurlijk niet met die visie eens en zegt dat als deze zaak wordt aangenomen, er een gigantische reeks andere claims zit aan te komen die de vrijheid van meningsuiting kunnen inperken. Niet alleen Google, maar ook andere, kleinere, internetbedrijven zouden overspoeld kunnen worden met rechtzaken en eisen om video's en beelden offline te halen.

Het kan volgens Google bovendien een precedent zijn voor andere claims die enkel en alleen bedoeld zijn om de vrije informatiegaring in te perken en niet zozeer om een bepaalde creatie te beschermen.

Maakt Garcia enige kans?

Sommige van de 11 rechters die zich nu over de zaak buigen hebben tijdens de debatten hun steun al laten blijken. "Neem nu de gevechtsscènes uit 'The Lord of the Rings'. Kunnen al die honderden acteurs die slechts een minirolletje hebben zich beroepen op het auteursrecht?"

Verschillende experts in de materie lieten tegenover techsite The Verge al verstaan dat Garcia in hun ogen weinig kans maakt en een beslissing in haar voordeel in elk geval een bom zou werpen op de hele copyrightwetgeving zoals we die nu kennen. "Een prestatie van vijf seconden in een veel groter geheel, en dan nog onder de regie van iemand anders, geeft je geen aandeel in het auteursrecht", klinkt het. "Copyrightwetgeving is soms vaag, maar niet zo vaag."

Volgens de experts zijn er wel omstandigheden waarbij een acteurs zelf heeft bijgedragen aan het creatieve proces en een deel van de auteursrechten kan claimen. Maar in dit geval zou Garcia dan nog altijd het auteursrecht delen met de producer, en kan die autonoom beslissen de film online te zetten.

De uitspraak wordt midden volgend jaar verwacht.

Kunnen de honderden acteurs uit 'The Lord of the Rings' zich beroepen op het auteursrecht?