'Caesar Must Die' voor Gentse gevangenen: "Als de tijd maar passeert"

Gevangenen van de zwaarbewaakte Rebibbia-gevangenis in Rome voerden het Shakespeare-drama 'Julius Caesar' op voor hun medegevangenen. Gisteren kregen de gevangenen in Gent de film te zien.
Gevangenen van de zwaarbewaakte Rebibbia-gevangenis in Rome voerden het Shakespeare-drama 'Julius Caesar' op voor hun medegevangenen. Gisteren kregen de gevangenen in Gent de film te zien.
De Gentse gevangenis bestaat 150 jaar en dat was voor de organisatoren van het Gentse filmfestival voldoende aanleiding om 'in de Nieuwe Wandeling' de film 'Caesar Must Die' van de Italiaanse broers en regisseurs Paolo en Vittorio Taviani te vertonen. In de film voeren echte gedetineerden uit de zwaarbeveiligde Rebibbia-gevangenis in Rome het toneelstuk 'Julius Caesar' van Shakespeare op voor hun medegevangenen. We mochten gisteravond de voorstelling voor de gevangenen in Gent bijwonen. "Goeie film, maar die gasten konden niet acteren", vat Mohammed het na afloop samen. Voor Thierry is elke vorm van afleiding goed: "Als de tijd maar passeert".

Zonder veroordeling is het geen sinecure om 'het rolleke' zoals men in Gent zegt binnen te raken. Weken op voorhand moest ik mijn adres, telefoon- en rijksregisternummer doorgeven. Wie al gebromd had of geregistreerd stond als bezoeker van een gevangene, raakte niet 'in den amigo'.

Guest list
Wanneer ik me aanmeld, blijkt mijn naam niet op de 'guest list' te staan. Een telefoontje naar de directeur en alles lijkt in orde.

"Wil je daar even voor die lichtschakelaar gaan staan, het is voor de foto", vraagt de vrouwelijke cipier aan de inkombalie die net haar van thuis meegebrachte boterhammen met salami aan het opeten is.

Die foto komt op de bezoekersbadge die ik "te allen tijde zichtbaar" moet dragen. Mijn gsm, autosleutels, aansteker en sigaretten gaan achter slot in een locker. Mijn identiteitskaart houdt de cipier in bewaring tot ik de gevangenis weer verlaat. Mijn bezoekersbadge moet ik inleveren. Geen souvenir dus. "Nee, meneer, we moeten die vernietigen".

Meer beenruimte dan in Kinepolis
Een andere cipier, een geblokte en goedlachse kerel, leidt me door de centrale hal van het stervormige cellencomplex naar de filmzaal. Links en rechts steekt een gevangene zijn hoofd door het luikje in zijn celdeur. Roken is niet toegelaten in de gevangenis, behalve in de cellen en in de rookzaal.

belga

Directeur Luc Stas is trots: "We hebben een heel goede filmzaal, dat zegt ook Patrick Duynslaegher (artistiek directeur van het Filmfestival Gent, nvrd.)".

"Elke zondag is er een filmvoorstelling voor de gevangenen die werken, als aanmoediging om te werken. In de zomer krijgen die werkers een extra wandeling. Voor deze film, in het kader van het filmfestival, zijn ook de niet-werkers uitgenodigd", informeert de cipier. Het is de voorstelling voor de niet-werkers die ik mag bijwonen.

De lichten in de zaal zijn niet helemaal gedimd, een vijftigtal mannen in verschillende gevangenisplunjes bevolken de eerste rijen. Achteraan in de zaal zit een cipier, vooraan zijn vrouwelijke collega. Discreet. De zetels zijn niet van pluche maar van imitatieleer, meteen valt op dat er verdorie meer beenruimte is dan in de zalen van Kinepolis. "Als er niet meer dan honderd mensen binnen moeten, zetten we twee rijen stoelen tegen elkaar om meer beenruimte te krijgen", verklaart Stas.

Terwijl op het scherm verraad en moord tieren, keuvelen twee gevangenen wat met elkaar. De anderen zitten geconcentreerd te kijken. "Mogen we nog een keer kijken?" vraagt er een schamper wanneer de zaallichten aangaan en de gevangenen door vier cipiers terug naar hun cellen worden geleid. "Vleugel C mag terug op cel".

"Het is hier nog nooit zo stil geweest tijdens een filmvertoning, en dat voor zo'n kunstzinnige film. Chapeau", oordeelt gevangenisdirecteur Luc Stas.

Cipier Bart
Wat opvalt, is dat de gevangenen de cipiers met hun voornaam aanspreken. Ik meende dat cipiers zich als 'chef' lieten aanspreken. "Dat was vroeger zo", zegt cipier Bart. "Maar de meeste collega's vinden het niet erg dat ze met hun voornaam worden aangesproken. Vergeet niet dat veel gevangenen hier lang verblijven en op de duur krijg je een persoonlijk contact met die mensen".

"Precies die interactie tussen gevangenen en cipiers is volgens mij de basis van de veiligheid in onze gevangenis", voegt directeur Stas toe.

Overbevolking
Stas is verantwoordelijk voor 388 mannen en 66 vrouwen. "De gevangenis is voorzien op 259 gevangenen, we zitten dus met een zware overbevolking. Dat betekent dat er twee gevangenen in een cel van negen vierkante meter zitten. Dat legt een hypotheek op onze werking".

Slechte reclame
Stas vraagt na de film wie nog even in de zaal wil blijven om een reactie te geven op de film. Drie gevangenen zien daar geen graten in. Een jongeman van Turkse afkomst bedenkt zich echter. "Ik ben hier nog maar twee dagen. Buiten ben ik zelfstandige, het zou geen goede reclame zijn mocht iedereen weten dat ik in de gevangenis zit".

Aan Mohammed vraag ik hoe lang hij al zit, hij antwoordt "zeven". "Maanden?". "Nee, jaren. Hoe lang nog? Ik denk vijf". Het goeie aan de film, zo meent Mohammed, "is dat we er niet voor moesten betalen". Hij vond het een knappe film, "maar die gasten konden niet acteren". "En nog iets: zo'n film maakt onze vrijheidsberoving natuurlijk niet goed".

Thierry zit al 49 maanden achter tralies. "Nog tien maanden en ik ben einde straf. Ik ben al twee keer in voorlopige vrijheid gesteld, maar dan nam ik telkens voor zes maanden de benen".

Gent boven
"Zo'n film, ik vind dat een goed initiatief. Je moet hier toch vooral de tijd zien te doden en vooral in het begin is dat moeilijk. De verveling is onze grootste vijand. Pas op, Gent is de beste gevangenis waar ik ooit heb gezeten. Ik heb in Merksplas, Hasselt, Brugge en Hoogstraten gezeten. Wat bezoekregeling betreft, en het contact met de cipiers, is Gent de beste gevangenis".

"Of ik zou meespelen in een theaterstuk mocht hier een dergelijk project worden gestart? Ik denk het wel. Er zitten hier mensen met talenten, hoor. Ik denk dat er hier voldoende mensen gemotiveerd zouden zijn om zoiets te doen. Ik heb eens een reportage gezien over een gelijkaardig initiatief in Leuven Centraal, en ik vond dat heel inspirerend. Zo'n voorstelling maken zou velen ook helpen om via de personages die ze spelen zichzelf terug te vinden. Velen zitten hier emotioneel in de knoop".

"Er wordt hier veel georganiseerd voor ons, en dat is goed. Er is de bibliotheek, je kan taallessen volgen, je kan fitnessen en voetballen en je kan een gitaar huren. Tijdens de Gentse Feesten komen hier groepen optreden, dat is ook altijd plezant. Alles is goed om je bezig te houden. Als de tijd maar passeert".

De broers Taviani wonnen de Gouden Beer en vijf David di Donatello Awards voor 'Caesar Must Die'. Op het Filmfestival Gent ontvingen ze vorige week een 'Lifetime Achievement Award' uit handen van de regisseursbroers Jean-Pierre en Luc Dardenne.

Directeur Luc Stas: "Elke zondag is er een filmvoorstelling voor de gevangenen die werken".
belga Directeur Luc Stas: "Elke zondag is er een filmvoorstelling voor de gevangenen die werken".
 
Er zitten hier mensen met talenten, hoor. Ik denk dat er hier voldoende mensen gemotiveerd zouden zijn om zoiets te doen. Het zou velen ook helpen om via de personages die ze spelen zichzelf terug te vinden. Velen zitten hier emotioneel in de knoop
Gevangene Thierry
belga