De filmgeheimen van het tachtig jaar oude ‘The Wizard of Oz’

Judy Garland, Jack Haley & Ray Bolger in The Wizard of Oz (1939)
Reporters Judy Garland, Jack Haley & Ray Bolger in The Wizard of Oz (1939)
Weinig verhalen spreken zo tot de verbeelding als dat van het meisje Dorothy, dat na een tornado terechtkomt in het magische land van Oz. Ook Hollywood was meteen gebeten door het sprookje, dat in 1900 werd geschreven en tien jaar later al voor het eerst werd verfilmd. Maar het was de versie uit 1939, met Judy Garland als Dorothy, die legendarisch werd.

Een jonge Oliver Hardy was al in 1925, een jaar voordat zijn samenwerking met Stan Laurel begon en ze bekend werden als de Dikke en de Dunne, te zien in een tweede verfilming van het boek ‘The Wonderful Wizard of Oz’. Dat kinderboek van de Amerikaanse schrijver L. Frank Baum was het eerste deel van een serie met verhalen uit dat fabelachtige land van Oz. Pas veertig jaar later, een jaar na de bekende (derde) verfilming, werd het boek voor het eerst in het Nederlands vertaald. Inmiddels kan je de bestseller al in meer dan vijftig talen lezen. Baum heeft zich naar eigen zeggen laten inspireren door de sprookjes van de gebroeders Grimm en Hans Christian Andersen, maar hij was zich beducht voor het opgeheven vingertje en de soms gruwelijke afloop die zijn voorgangers in hun verhalen integreerden. De Amerikaanse kinderen verslonden de verhalen uit Oz, en Baum verzilverde zijn creatie door maar liefst 16 vervolgverhalen op de eerste avonturen van Dorothy te verzinnen, of afgeleiden. Zelfs na zijn dood bleef de uitgeverij brood zien in de verhalen, want er volgden postuum nog 26 verhalen over het land van Oz. Maar het bekendste is natuurlijk het verhaal van het kleine meisje Dorothy dat bij haar tante, oom en hondje Toto op een boerderij in Kansas woont en na een tornado terechtkomt in het wonderlijke land van Oz. Ze moet op zoek naar de Tovenaar in de Smaragden Stad en wordt in haar avontuur vergezeld door een bange Leeuw, een harteloze Blikken Man en een domme Vogelverschrikker. Tijdens hun zoektocht op de Yellow Brick Road wordt het gezelschap gedwarsboomd door de gemene heks van het westen die probeert te vermijden dat Dorothy opnieuw met haar familie verenigd kan worden.

Judy Garland
www.kobal-collection.com Judy Garland

Hobbelig levenspad

Judy Garland was pas zestien toen ze werd gecast voor de rol van Dorothy in de 1939-versie van de film en het veranderde meteen haar hele leven. Maar het verschil met haar vrolijke, eenvoudige filmpersonage kon nauwelijks groter zijn. Judy had al een carrière als kindsterretje achter de rug in Hollywood, en die klim naar bekendheid had z’n sporen nagelaten bij haar. Ze moest zich als jong meisje al schikken naar de nukken en grillen van de grote studiobazen, die zagen dat ze met haar goud in handen hadden en haar probeerden te kneden om naadloos te passen in alle plannen. Op haar vijftiende had ze al zeven films ingeblikt.

Er doken toen al geruchten op van hoe moeilijk Judy Garland het had om aan die verwachtingen te voldoen en zich aan te passen aan de loodzware draaischema’s. Ze begon amfetamines en barbituraten te slikken. Er verschenen steeds vaker verhalen over alcohol- en medicijnenmisbruik en mislukte zelfmoordpogingen, ook al ging het haar professioneel voor de wind. Privé was ze veel minder gelukkig. In totaal huwde ze vier keer: met regisseur Vincente Minnelli kreeg ze dochter Liza, later met Sid Luft in de jaren 50 dochter Loma en Joey. Maar ook de kinderen konden haar weinig vreugde brengen. Ze kon het moederschap steeds moeilijker combineren met haar carrière in Hollywood. Het ging steeds slechter met haar; ze kreeg haar demonen niet onder controle en werd door de studio ontslagen. ‘Ik ben mijn hele leven bezig geweest om die demonen te bekampen, en alhoewel ik sterk geloofde in het hoopvolle symbool van de pot goud aan het einde van de regenboog, is het me nooit gelukt die te vinden. Het is echt een hobbelige weg geworden, mijn levenspad, en niet met goud geplaveid.’

The Wizard of Oz uit 1939.
AP The Wizard of Oz uit 1939.

Bij haar comeback in 1954, in de film ‘A Star is Born’ (die later door Barbra Streisand en Kris Kristofferson en onlangs nog door Lady Gaga en Bradley Cooper werd overgedaan) werd ze voor het eerst genomineerd voor een Oscar. Het zou haar enige nominatie zijn en ze zou het begeerde beeldje nooit mogen vasthouden. Judy Garland kon nooit rust vinden en ze bleef in dezelfde valkuilen trappen. Op 22 juni 1969 stierf ze op 47-jarige leeftijd in Londen aan een overdosis barbituraten. Haar lichaam werd overgevlogen naar New York, waar duizenden fans stonden aan te schuiven om een glimp te kunnen opvangen van de stoffelijke resten van hun geliefde Dorothy.

Bijna geen regenboog

De regenboog waaraan Judy Garland refereerde, was natuurlijk die van het liedje ‘Over the Rainbow’ uit de film ‘The Wizard of Oz’. Bijna was het liedje trouwens geknipt uit de film, omdat de MGM-filmbazen vonden dat het liedje het tempo uit de film haalde. Het kostte de stemcoach van Judy en de producer heel wat overredingskracht om ‘Over the Rainbow’ toch in de film te kunnen houden. Gelukkig maar, want het werd samen met ‘Singing in the Rain’ en ‘White Christmas’ een onvervalste musicalklassieker. ‘Het nummer is echt een deel van mijn leven gaan uitmaken’, schreef Judy Garland later in een brief naar de componist van het liedje, Harold Arlen. ‘Het staat echt symbool voor alle wensen en dromen die mensen hebben. Net daarom denk ik dat het tranen in de ogen van mensen tovert.’ Wist je trouwens dat het originele blauwgeblokte jurkje dat Garland in de film droeg in 2012 in Beverly Hills werd geveild en toen bijna een half miljoen dollar opbracht? En dat de originele schoentjes uit de film nu nog steeds worden bewaard in het Londense Victoria and Albert Museum? In het oorspronkelijke verhaal had Dorothy tijdens haar zoektocht naar het land van Oz overigens zilveren schoentjes aan, maar in de verfilming uit 1939 werd resoluut voor rood gekozen, om de kwaliteiten van het toen nagelnieuwe Technicolor-kleurproces in de verf te zetten. STST




3 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Alison De Wolf

    Een van mijn lievelingsfilms !

  • Marc Statham

    Nog steeds prachtige film.

  • Linda Tuerlinckx

    The Wizard of Oz is mijn absolute nummer 1