"Geef me een podium en ik blijf 'content'"

"Reizen in de zomer? Liever niet, ik geniet van de rust in Steenkerke en de Westhoek", zegt Willem Vermandere.
Foto Proot "Reizen in de zomer? Liever niet, ik geniet van de rust in Steenkerke en de Westhoek", zegt Willem Vermandere.
Willem Vermandere (78) viert zijn gouden jubileum als artiest door, zoals hij het zelf verwoordt, 'gewoon voort te doen en niet te janken'. Op 20 juli staat hij zo op de Gentse Feesten en begin augustus is hij drie dagen te horen in de kerk van Dranouter met het Folkfestival. "Musiceren en creëren, daaruit haal ik mijn 'contentement'."

Gemiddeld vier optredens per maand werkt de bard uit Steenkerke bij Veurne nog steeds af. Een pittig tempo, zo lijkt het, als langzaam maar zeker de kaap van de tachtig in de buurt komt. Maar 'gouden' Willem Vermandere put net kracht uit zijn momenten op de planken.

Is het na een halve eeuw gemakkelijk om het veranderende publiek te blijven boeien?

"Op de Gentse Feesten is het François Laurentplein omgevormd tot een luisterplein. Als je daar overeind blijft, ben je nog niet versleten. Ik kijk ook uit naar de driedaagse in Dranouter, waar ik in de kerk verhalen vertel en musiceer. Blijkbaar kan ik het publiek nog bekoren met mijn liedjes, anders zouden de organisatoren me niet boeken. Het wordt schaken met oude en nieuwe nummers om tot een mooi programma te komen. Ik kan nog iets vertellen aan het jonge publiek. Over alle fasen in het leven heb ik nummers geschreven. Veel vragen krijgen een antwoord in mijn liedjes. Wat is er mooier dan met mijn teksten mensen te ontroeren, te troosten of te doen glimlachen? Ja, ik haal zeker nog 'contentement' uit mijn werk. Ik merk dat jong en oud mijn aanpak kan appreciëren en dat doet deugd."

Neem je zelf vakantie deze zomer?

"De muziek heeft me al in vele landen gebracht, maar eigenlijk ben ik geen reiziger. Ik ben al het hele jaar aan het 'tsjolen' tussen Duinkerke en Groningen, dat ik blij ben als ik in de zomer kan genieten van de rust in Steenkerke en de Westhoek. Ik ervaar er de luxe om even vergeten te worden. Een zalig gevoel is dat. Momenteel ben ik volop beelden aan het kappen. In de kerk rechtover mijn huis houd ik een zomertentoonstelling met mijn kunstwerken. Geef me dus maar de anonimiteit van het dorp waar ik woon. 's Middags een pintje drinken in het café en anders vooral creëren en improviseren. Als ik dan toch verderop moet optreden, rijd zelf tot in Gent en daar verbroeder ik met mijn bandleden. En eens op het podium kan ik mijn verhaal vertellen en ben ik in mijn element."

Verlof in eigen streek dus voor jou. Maar de Boetprocessie in Veurne is een plek waar je niet naartoe gaat, schreef je ooit in een van jouw columns. Hoe komt het dat je die eeuwenlange traditie niet weet te smaken?

"Geloof is een van de thema's die vaak in mijn liedjes voorkomen. Ik ben een gelovig mens, maar niet in de letterlijkheid van het woord. Het is daarin dat het gevaar schuilt. Als je zaken uit het Heilige Schrift van om het even welk geloof te letterlijk neemt, komt daar vaak oorlog van. Om daarbij op je vraag van de Boetprocessie te antwoorden: ik zie dat eerder als folklore en 'commerce'. Het is een hoogdag voor de horeca. Eens de boetelingen terug de kerk zijn binnengestapt, beginnen de kermisattracties weer te draaien. Daar kan ik me eerlijk gezegd niet in vinden."

Naast geloof is ook de oorlog een van jouw inspiratiebronnen.

"Je kan niet in de Westhoek wonen zonder over die vreselijke oorlog te zingen, dat is gewoon de logica zelve. Bovendien woon ik letterlijk op een plek waar de sporen van die gruwelijke periode nog steeds zichtbaar zijn. Ons huis dateert uit 1864 en was vroeger herberg De Kroon. Talrijke soldaten kwamen zich tijdens de oorlog opwarmen rond de 'stove'. De cirkels die ze met hun laarzen in de vloer hebben gekrast, zijn nog heel erg duidelijk te zien. Maar eigenlijk zit mijn hele leven gebundeld in mijn liedjes. Wat ik heb meegemaakt en hoe ik over bepaalde zaken denk, schrijf ik van me af. Bepaalde nummers uit mijn beginperiode zouden vandaag helemaal anders klinken, omdat ik veel meer weet. Elk lied is neergepend in een tijdsgeest."

Is Willem Vermandere nog de zanger die in het West-Vlaams zingt en vertelt?

(resoluut) "Neen. In mijn eerste liedjes dekte het West-Vlaams de lading, maar ik kwam los vanonder de kerktoren. Omdat ik het als zanger belangrijker vond om begrepen te worden, paste ik mijn taal toch wat aan. Noem me dus gerust maar een Nederlandstalige zanger met een zwaar West-Vlaams accent, die zich zelfs in Nederland nog wel goed verstaanbaar kan maken."

'Wanneer ga je met pensioen': die vraag mogen we jou wellicht niet stellen?

"Zingen noem ik geen werken, eerder een zottigheid. Mijn werk is mijn leven, en schrijven is dat leven vasthouden. Appreciatie is uiteraard wel een stimulans. Neem nu het ereburgerschap dat ik ooit kreeg van het Veurnse stadsbestuur. Mocht ik die titel niet hebben gekregen, zou ik waarschijnlijk wel 'in mijn gat gebeten zijn', maar ik kan zoiets ook gemakkelijk relativeren. En minstens even belangrijk is uiteraard mijn gezin, mijn vier kinderen Els, Peter, Augustijn en Amalia en de kleinkinderen die ik graag zie opgroeien. Als je goed luistert, kan je dat ergens in mijn repertoire wel ontwaren."