"We worden agressiever naarmate het kwik stijgt"

Psychologe over schaduwkant van stralende zon

Psychologe Anouck begeleidt onder meer buschauffeurs. Zij lijken bij dit weer meer met agressie te maken te krijgen.
Foto Vergauwen Psychologe Anouck begeleidt onder meer buschauffeurs. Zij lijken bij dit weer meer met agressie te maken te krijgen.
Een zalig warme zomer? Niet voor iedereen, helaas. Psychologe Anouck Heulot begeleidt dezer dagen onder meer buschauffeurs die te maken krijgen met agressie, een fenomeen dat sinds juni steeds vaker de kop opsteekt in het Waasland. En het weer blijkt een doorslaggevende factor te zijn. "Wanneer het kwik stijgt, worden mensen agressiever."

Anouck Heulot werkt bij het psychologisch adviescentrum POBOS in Temse. Ver weg van thermo- en barometers, zou je denken. Maar denk dan toch maar eens opnieuw.

Gemoederen die verhit geraken... Een zegswijze die we dan toch letterlijk moeten interpreteren?

"Het is niet alléén de temperatuur, al speelt die wel degelijk een rol. Zo zijn er wetenschappelijke studies gevoerd rond het verband tussen temperatuur en het aantal misdrijven. In Noord-Amerika werd aangetoond dat als het kwik een bepaalde grens overschrijdt, het aantal misdrijven toeneemt. Hier hadden de onderzoekers de meteorologische evolutie in een bepaalde periode vergeleken met de misdaadcijfers in diezelfde periode. Een ander experiment, waarbij een auto bleef stilstaan voor een groen licht, toonde dan weer aan dat er bij 33 graden veel meer geclaxonneerd wordt dan bij 21 graden. En dan is er nog een onderzoek met testgroepen in een warme én een frisse kamer, die allebei een verhaal met een dubbelzinnig einde voorgeschoteld krijgen. Ze moesten er zelf een einde bij verzinnen. De mensen uit de frissere kamer maakten er overwegend een mooi en vreedzaam einde van, de groep uit de warme kamer had een eerder agressieve uitkomst bedacht. Conclusie: mensen worden in warmere condities over het algemeen getriggerd om meer agressiviteit naar boven te laten komen."

Jij begeleidt onder meer buschauffeurs die het slachtoffer werden van agressie. Kan je dan vaak het warme weer als invloed aanstippen?

"Zonder er te veel conclusies aan te willen verbinden, hebben we de laatste weken wel meer oproepen gekregen dan gebruikelijk. Er zijn meer incidenten bij de vervoersmaatschappijen, maar concrete cijfers hebben we niet. Al zijn er dus wel betrekkelijk meer aanmeldingen voor psychologische begeleiding."

Waarom komt agressie meer tot uiting op het openbaar vervoer?

"Dat hangt ook af van persoonlijke elementen, zoals temperament en karakter. Maar er zijn ook situationele factoren, waar ongemak en warmte deel van uitmaken. Als het warm is, ben je sneller geïrriteerd. In een warme bus zitten, verhoogt je algemene ongemak. En dat ongemak speelt een rol in verhoogde agressie. Een andere factor is dat je in de bus een stukje controle uit handen geeft - daarom kiezen nog altijd veel mensen voor de auto. Als je bus te laat is en je dus te laat dreigt te komen op het werk, word je gefrustreerd. En ook al kan de chauffeur daar niets aan doen, toch wordt de frustratie op hem gericht. Andersom kan het ook. Als je boos wordt, krijg je het warmer en begint je hart sneller te kloppen. Je wordt 'heetgebakerd'. En als het dan al heel warm is, dan maak je eerder die associatie met boos zijn."

Bij welke temperatuur lopen we het grootste risico om 'op drift te geraken'?

"De meest 'agressieve temperatuur' ligt tussen 25 en 30 graden. Eens voorbij die grens, ben je gewoon lam. Wie is er nog in staat om boos te worden wanneer de zon ongenadig met 35 graden op je hersenpan schijnt? Het enige wat je dan wil doen, is in de schaduw zitten met een fris drankje. (lacht)"

Conclusie: met een goeie airco heb je minder agressie op de bus?

"Daar zou je van uit kunnen gaan. Ik zou me zelf ook prettiger voelen in een omgeving waar ik niet aan mijn stoel blijf plakken. Onlangs stond er ergens een trein langere tijd stil. De mensen zaten vast en de airco was uitgevallen. Automatisch worden de reizigers dan prikkelbaarder. En nogmaals: weinig mensen kunnen omgaan met dat controleverlies, omdat in onze samenleving verwacht wordt dat we punctueel zijn. Dat brengt ook nog eens frustraties en irritaties met zich mee."

Niet alleen buschauffeurs, maar ook andere beroepen houden bij dit weer een risico in?

"Noem het de 'contactberoepen', waarbij je vaker in aanraking komt met mensen. Denk dan aan politieagenten of verpleegkundigen, die sowieso al moeten omgaan met mensen die gefrustreerd zijn of in een ongemakkelijke situatie zitten. Zij zullen wellicht aangeven dat ze in warme zomerperiodes meer frustraties zien dan in de winter."

Tot slot: hoe koel je iemand dan best af wanneer je met agressie te maken krijgt?

"Een oververhitte mens voor je neus krijgen, is niet leuk. Het helpt alleszins niet om nog luider te gaan roepen. Rustig blijven, niet provoceren, en de situatie niet laten escaleren: dat is de beste manier. Maar dat vergt training. Bij agressie worden we geconfronteerd met een overvloed aan prikkels in onze hersenen en ons zenuwstelsel. Dan is het niet altijd evident om letterlijk het hoofd koel te houden."