De man die uit trein naar Auschwitz sprong

UITVINDER ANTWERPSE HANDJES HERDACHT IN KAZERNE DOSSIN

Joyce Bloch-Hakker bij de banketbakkerscollectie van haar grootvader.
David Legreve Joyce Bloch-Hakker bij de banketbakkerscollectie van haar grootvader.
"Dit is heel emotioneel." Joyce Bloch-Hakker (73) uit Edegem onthulde gisteren in Kazerne Dossin een vitrine gewijd aan haar familie. Deze vertelt een bijzondere geschiedenis. Haar grootvader schreef niet alleen de eerste getuigenis over het Mechelse doorgangskamp, hij was ook de bedenker van de Antwerpse Handjes.

Het museum over de Holocaust en mensenrechten heeft gisteren twee vitrines onthuld, waarvan één gewijd aan de familie van Joyce. De doos 'Antwerpsche handjes' en de bakvormen springen meteen in het oog. Haar grootvader Joseph (Jos) Hakker en vader Simon wonnen in 1934 met het intussen beroemde koekje een wedstrijd waarmee de Antwerpse banketbakkersvereniging Antwerpen een culinaire specialiteit wilde schenken. "Het gaat om het originele vormpje", zegt kleindochter Joyce. Opvallend: Jos was niet eens een Sinjoor, wel geboren in Amsterdam.

Banketbakker

"Hij zat in een weeshuis en daar moest hij op 15-jarige leeftijd kiezen. 'Weet je wat: je wordt banketbakker', luidde het. Omdat hij hier verre familie had, belandde hij in Antwerpen", vertelt zijn kleindochter. Maar Jos werd veel meer dan bakker. De oorlog brak uit en zijn enige zoon en diens zwangere vrouw vluchtten naar Zwitserland. Na het overlijden van zijn zwaar zieke echtgenote wilde Jos hen in 1942 clandestien vervoegen. Hij moest 45.000 Belgische frank betalen voor de reis, maar werd verraden en gearresteerd. Na een kort verblijf in de Begijnenstraat belandde hij in Kazerne Dossin. Hij wordt zowat de kroniekschrijver van het Mechelse doorgangskamp, tot hij op 15 januari 1943 richting Auschwitz-Birkenau vertrekt. Jos was een van 67 van de 1.557 inzittenden die uit de wagon sprongen en zo konden ontsnappen aan de vernietiging. Hij gaat in Luik in het verzet en schrijft er 'De Geheimzinnige Kazerne Dossin - Deportatiekamp der Joden'. "Er bestond op dat moment nog niks van getuigenis. Het was zeer gedetailleerd. Als je dat leest dan...", blaast zijn kleindochter. Joyce verloor haar hele familie aan moederszijde. "Ze werden allemaal gedeporteerd. Telkens ik in Kazerne Dossin binnenkom, krijg ik hartkloppingen." Haar grootvader en vader vonden elkaar wel weer en heropenden op 17 september 1945 hun bakkerij in de Provinciestraat, maar ook daar werden ze verraden. Door de buurman met wie ze jaren bevriend waren geweest. "Vader had bij zijn vertrek drie koffers en twee zakken aan hen in bewaring gegeven, maar toe hij terugkeerde, beweerde de buurman dat dit niet zo was. Pas toen papa enkele weken later onze tafelkleedjes bij hen op de keukentafel zag liggen, kregen ze de spullen terug." Ook de tafelkleedjes zijn te zien in de vitrine. De banketbakkerszaak zou blijven bestaan tot 1971. Intussen zijn de Hakkers al lang geen bakkers meer. "Maar de Antwerpse Handjes komen altijd opnieuw op tafel. Daar zijn we fier op."