Ongeziene portretten van kampbewoners

EXPO OVER (NA)OORLOGSE MASSAGEVANGENIS OP HUIDIGE LOCATIE BEGRAAFPLAATS

Conservator Leen Heyvaert verwacht heel wat bezoekers voor de tentoonstelling over het kamp van Lokeren in het stadsmuseum.
Yannick De Spiegeleir Conservator Leen Heyvaert verwacht heel wat bezoekers voor de tentoonstelling over het kamp van Lokeren in het stadsmuseum.
In het Lokerse stadsmuseum is dit weekend een expositie over de geschiedenis van het 'Kamp van Lokeren' geopend. Op de huidige locatie van de stedelijke begraafplaats Bleekmeers werden tussen 1944 en 1947 20.000 mensen gevangen gehouden na veroordeling voor of op verdenking van collaboratie. "Onze expo toont een aantal illustraties van het kamp die nooit eerder vertoond werden", zegt conservator Leen Heyvaert.

Het einde van de Tweede Wereldoorlog ligt intussen al meer dan zeventig jaar achter ons, maar het thema van de nieuwe expo in het stadsmuseum blijft de gemoederen beroeren. Dat bewijst ook de animo rond de nieuwe televisiereeks 'Kinderen van de collaboratie' die momenteel op Canvas loopt.


Jonge Lokeraars kunnen zich wellicht weinig voorstellen bij het 'Kamp van Lokeren', maar bij heel wat oudere stadsgenoten zijn de herinneringen aan de verhalen van hun grootouders over de barakken aan de Kerkhofstraat en de Bleekmeersstraat nog zeer levendig. Het was de Duitse bezetter die in 1941 de infrastructuur van het interneringscentrum neerpootte, maar tussen 1944 en 1947 werden de barakken door de Belgische overheid gebruikt als hechteniskamp voor personen die verdacht werden van collaboratie of daarvoor veroordeeld waren in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog. Het hechteniskamp van Lokeren was één van de grootste van Vlaanderen: in drie jaar tijd werden er 20.000 mensen geïnterneerd.

De portretten van Paul De Clercq werden nooit eerder publiek vertoond.
Repro De Spiegeleir De portretten van Paul De Clercq werden nooit eerder publiek vertoond.

Boek

De expo in het stadsmuseum bouwt verder op het boek 'Zij komen allen aan de beurt, de zwarten' van Groen-politicus en historicus Björn Rzoska die zijn eindverhandeling schreef over het kamp. Een bewerkte versie van het naslagwerk wordt in het voorjaar van 2018 heruitgegeven. "Mijn grootvader langs vaderskant maakte deel uit van het Poolse bevrijdingsleger, mijn grootvader langs moederskant vocht aan het oostfront en werd na de oorlog veroordeeld tot 2,5 jaar gevangenis waarvan hij een deel uitzat in het kamp van Lokeren. Ik weet nog hoe ik hem vanuit het raam in onze toenmalige woning in de Leeuwerikstraat zag staren naar de muur van de stedelijke begraafplaats. 'Daar heb ik nog gewoond', zei hij. Pas later kon ik dat plaatsen", vertelt Rzoska.


Naast de omvangrijke info uit 'Zij komen allen aan de beurt' putte het stadsmuseum ook uit informatie en bronnenmateriaal die het kon verzamelen bij nakomelingen van mensen die in het kamp verbleven of er onrechtstreeks mee te maken kregen. "Via die weg kunnen we een aantal illustraties tonen van het kamp die nooit eerder op een publieke locatie werden vertoond", zegt conservator Leen Heyvaert. "In het interneringskamp werd ook een aantal Vlaamsgezinde culturele figuren opgesloten. Zo konden we via een familielid de hand leggen op portretten die beeldhouwer en schilder Paul De Clercq maakte van kampbewoners. De illustraties schetsen niet enkel een beeld van de geïnterneerden, maar geven ook de gelaten sfeer in de barakken treffend weer."


De expo 'Het kamp van Lokeren 1944-1947. Opgesloten tussen zwart, wit en grijs' loopt tot en met 14 oktober 2018 in het stadsmuseum en is gratis toegankelijk

De portretten van Paul De Clercq werden nooit eerder publiek vertoond.
Repro De Spiegeleir De portretten van Paul De Clercq werden nooit eerder publiek vertoond.