Ga naar de mobiele website
^ Top

Antwerpenaar ontdekt nieuwe dino

PALEONTOLOOG KOEN STEIN BEWIJST DAT DIEREN OOK KONDEN ZWEMMEN

Koen Stein (r.) en zijn collega-wetenschapper Pascal Godefroit tonen het 75 miljoen jaar oude skelet.
RV Koen Stein (r.) en zijn collega-wetenschapper Pascal Godefroit tonen het 75 miljoen jaar oude skelet.
33 jaar is hij maar paleontoloog Koen Stein uit Hoboken is nu al een wereldautoriteit. Met een team van wetenschappers ontdekte hij niet alleen een nieuwe dinosoort, maar kon hij ook bewijzen dat het beestje kon zwemmen, een primeur voor het dinosaurusrijk.

De fascinatie voor de dinosaurus kreeg Koen Stein (33) uit Hoboken met de paplepel ingegeven. "In de plaats van sprookjes las mijn vader me voor uit wetenschappelijke boekjes uit zijn studententijd", vertelt Stein. "Op mijn drie jaar verzamelde ik al stenen en fossielen. Zoals zoveel jongens was ik ook helemaal weg van de Jurassic Park-films. In de humaniora ben ik wetenschappen gaan studeren. Daarna ging ik via tussenstops in Gent en Bristol naar de universiteit van het Duitse Bonn. Vandaag ben ik werkzaam als postdoctoraal onderzoeker aan de VUB."

Zo zou de halszkaraptor eruit hebben gezien.
Tom Timpens Zo zou de halszkaraptor eruit hebben gezien.

Zwaan vs. velociraptor

Stein is amper 33 en is nu al een wereldautoriteit in de paleontologie. Hij specialiseerde zich in de leeftijdsbepaling van fossielen. Omwille van die expertise kreeg de Hobokenaar de vraag om een internationaal team van wetenschappers te vervoegen. Of hij mee onderzoek wilde voeren naar een 75 miljoen jaar oude fossiel, 'halszkaraptor' genaamd (naar de Poolse paleontologe Halszka Osmólska)?


Stropers hadden het uitstekend bewaarde exemplaar vermoedelijk in 2011 in Mongolië gevonden. 'Halszkaraptor' vertoonde zowel gelijkenissen met een zwaan of een zeemeeuw, als met de velociraptor, bekend van de Jurassic Park-films. Het fossiel werd het land uit gesmokkeld en circuleerde daarna jarenlang in privécollecties over de hele wereld. Tot het in 2015 in handen kwam van een Franse verzamelaar, die paleontoloog Pascal Godefroit van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen op de hoogte bracht.

Het bewaarde skelet van de dino.
Tom Timpens Het bewaarde skelet van de dino.

Onder de scanner

Stein onderzocht een stukje van het skelet met zijn microscoop. "Zo kwam ik meer te weten over de groei van het botweefsel", aldus de wetenschapper. "Ik stelde vast dat 'Halszkaraptor' minstens een jaar oud en bijna volwassen was. Dat was opmerkelijk: vogels zijn doorgaans al na enkele maanden volgroeid."


Voor verder onderzoek verhuisde 'halszkaraptor' naar Grenoble. Daar ging het fossiel onder de Synchronton-scanner, die 1.000 keer preciezer is dan een medische röntgenscanner. "Ons team kon vaststellen dat 'halszkaraptor' een heel aantal eigenschappen met waterroofdieren gemeen heeft", weet Stein. "Méér tanden, langwerpige en buisvormige voortanden, typisch voor viseters, en een stelsel van zenuwen en bloedvaten vooraan in de mond die we ook bij krokodillen zien. De handen, met een verlengde derde vinger, droegen hoogstwaarschijnlijk zwemvliezen. In het water stuwde 'halszkaraptor' zich met de armen voort, zoals pinguïns dat doen, en gebruikte hij zijn lange nek om voedsel te zoeken en om met een verrassingsaanval prooien te grijpen. Aan land liep hij waarschijnlijk rechtop zoals een eend."

Een detailbeeld van het hoofd van de dino, dat sterk doet denken aan dat van een zeemeeuw.
Tom Timpens Een detailbeeld van het hoofd van de dino, dat sterk doet denken aan dat van een zeemeeuw.

Baanbrekend

Volgens Stein mag je de vondst gerust 'baanbrekend' noemen. "Dinosauriërs waren landdieren, hebben we altijd geleerd, maar nu stellen we voor de eerste keer heel duidelijk vast dat er ook zwemmende dinosauriërs waren. Dat idee leefde al langer, maar het is dankzij dit onderzoek dat dit voor het eerst ook bewezen is. Voor ons wetenschappers is 'halszkarator' van onschatbare waarde. Het fossiel biedt ons een unieke blik in het leven van 75 miljoen jaar geleden."

Meer over


Meld een bug