"Je mag gerust zijn: ik blijf activist"

TIEN JAAR GESTREDEN TEGEN OOSTERWEELVERBINDING, NU IN BESTUUR VAN BOUWHEER ERVAN

Manu Claeys (54) leidde met stRaten-generaal tien jaar lang het verzet tegen de Oosterweelverbinding. Bouwheer is de Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM). Claeys wordt er nu bestuurder. "Je mag gerust zijn: ik blijf activist." Maar hij heeft ook optimisme te koop. "In 2030 verplaatsen we ons in Antwerpen en de brede rand héél anders dan vandaag, dankzij fijnmazige fiets-, wandel- en openbaar vervoersnetten."
Manu Claeys woont in een rijwoning in Borgerhout met véél groen.
Laenen Manu Claeys woont in een rijwoning in Borgerhout met véél groen.

Een leefbaarder en groenere stad: de Borgerhoutse rijwoning van Manu Claeys en zijn vrouw Anne Provoost, die net als hij van haar pen leeft, is een aangenaam stukje 'urban jungle'. Veel planten in huis en een uitnodigend stadstuintje met een gat in de haag én in de muur. "Achter ons ligt het huis van onze dochter, naast ons woont mijn broer."

U zat de jongste tijd vaak in het nieuws. Niet enkel rond de BAM. U riep ook Bart De Wever (N-VA) en Wouter Van Besien (Groen) op een coalitie een kans te geven. 'Er is een straffe zet nodig', schreef u. Maar is dat wel realistisch?

Manu Claeys: "Ik denk van wel. De Wever heeft me gecharmeerd met zijn uitspraak over een verzoening met links, of hij het nu meende of niet. Hij heeft de deur opengezet. Over mij bestaat een beeld van een diehard activist, maar ik geloof in het samenbrengen van tegenpolen. We hebben dat ook gedaan met het Toekomstverbond dat de overheid en de actiegroepen vorig jaar sloten. N-VA en Groen moeten zich lostrekken van het kortetermijndenken. Ik heb al gesuggereerd om voor de thema's waar ze niet uit geraken - zoals de hoofddoek of de wijkcirculatieplannen - werkbanken op te richten. In het Toekomstverbond hebben we er zo vier. Zo hoef je die moeilijke thema's nog niet vast te pinnen in een bestuursakkoord. Neem desnoods een jaar om tot een compromis te komen dat meer draagvlak heeft."

U krijgt een zitje in de raad van bestuur van de BAM. Niet iedereen begrijpt dat.

"We waren jarenlang de eersten die de BAM wegwilden. Maar het Toekomstverbond zorgde voor een mentale klik, ook bij het management van de BAM. Ze zijn bezig om zich heruit te vinden. Dat moet je doortrekken in de raad van bestuur. Tot nog toe kreeg het bedrijfsleven er een vrije hand. Dan is het verstandig om als actiegroep - we hebben onderling afgesproken wie van ons zou gaan zetelen - die stap te zetten. Wees gerust: ik blijf activist. Dat kan, hoor. Voka blijft toch ook zijn agenda volgen buiten de BAM?"

Jullie komen van ver. Vier jaar geleden koos de Vlaamse regering met het Valentijnsakkoord voor het BAM-tracé, dat in 2009 weggestemd was bij de volksraadpleging. Game over, leek het.

"We hebben meteen gezegd: dit gaan we niet laten gebeuren. Naast stRaten-generaal en Ademloos was ook Ringland opgericht. We zijn handtekeningen gaan verzamelen voor een nieuwe volksraadpleging en naar de Raad van State gestapt omdat ons alternatieve tracé (Meccano, red.) geen faire kans had gekregen. Heel Vlaanderen zag dat we niet moe waren. De regering besefte dat het Valentijnsakkoord het niet zou overleven. In uw krant werd dat mooi weergegeven: een foto van een infovergadering van de BAM met slechts enkele bezoekers én daarnaast de foto van een Horta-avond van de actiegroepen met 700 man. Peter Vermeulen (die met Ringland een overkapping bedacht, red.) stelde voor om met een intendant (Alexander D'Hooghe, red.) te werken. De Vlaamse regering hapte toe. Dankzij die nieuwe cultuur van samenwerking zijn de overkapping en Oosterweel aan elkaar gekoppeld."

Ja, maar jullie hebben zo wel het BAM-tracé moeten slikken.

"We hebben véél in de plaats gekregen. Het BAM-tracé werd fors bijgestuurd. We hebben drie maanden lang werkbanken georganiseerd. Resultaat: een Haventracé - erfgenaam van onze Meccano - met onder meer een ondergrondse A102 tussen Wommelgem en Ekeren, de afspraak dat tegen 2030 hooguit de helft van de verplaatsingen in de Antwerpse vervoersregio van 32 gemeenten nog met de auto gebeurt, een overkapping én een afgeslankte Oosterweel. In maart 2017 is het Toekomstverbond ondertekend. Het geniale is dat er nieuwe vormen van samenwerking zijn gegroeid: échte participatie."

Nog een probleem: om een Oosterweel Light te doen wérken, heb je de A102 nodig. Maar die ligt er helemaal niet in 2025, wanneer de Oosterweelverbinding klaar moet zijn.

"Juist. De volgorde had andersom moeten zijn. De A102 kan in 2028 klaar zijn. Net daarom is die 50/50 modal shift zo belangrijk. In de Antwerpse binnenstad moeten we naar 15 procent auto's. Haalbaar. De grootste strijd gaan we moeten leveren in de randgemeenten. Daar is de auto baas. Vandaar dat de werkbank Routeplan 2030 in het Toekomstverbond de meest cruciale is. Je voelt dat de geesten voor een andere mobiliteitscultuur aan het rijpen zijn. Toegegeven, nog niet in Brasschaat, dat geen tram wil. Maar op een bepaald moment zullen ze ook daar om een tramlijn smeken. Kijk naar Boechout: daar zijn ze blij met hun tram."

Hoe ga je de mensen over de streep halen? Hoe ziet het verkeer er tegen 2030 in onze regio uit?

"Dan ligt er een gebruiksvriendelijk netwerk van openbaar vervoer met zeer sterke assen die naar de stad lopen. Er komen ook treinstations bij, aan Schijnpoort en Borgerhout. De stations Luchtbal en Zuid worden opgewaardeerd."

Ik hoor het graag. Maar dan moet er nog veel veranderen bij De Lijn en de NMBS, niet?

"Dat is aan het gebeuren. Er komt een sterk voorstadsnet met een hoge frequentie aan treinen. We bekijken ook hoe we de as Schoten, Schilde, Malle aan een spoorverbinding kunnen koppelen. Wellicht een tram."

Goed, maar hoe betaal je dat feestje?

"Het rekeningrijden levert een belangrijk stuk. Dat komt er. Na 2019 zijn er vijf jaar geen verkiezingen. De financiering voor Oosterweel - kostprijs 3 miljard euro, hooguit 4 miljard - is gespreid over 35 jaar. Dat zit goed. Voor de overkapping van de Ring spreekt men van 9 miljard euro, wat me overschat lijkt én waarvan we al 1,25 miljard hebben. Voor de A102 ga ik uit van 1 miljard. Voor de extra tram- en fietstracés ligt het programma nog niet vast, dus is het te vroeg om de kost in te schatten. Andere middelen komen van de ontwikkeling van gronden dankzij de overkapping, van Europa, Vlaanderen en de stad."

Hoe snel ligt dat Routeplan er nu?

"De visienota was in juni klaar en kan mee in de bestuursakkoorden. In oktober hebben we een roadshow gehouden voor alle nieuwe verkozenen in de 32 gemeenten. Tegen mei 2019 moet het concrete programma rond zijn. De nieuwe Vlaamse regering kan zich daarna met de lokale besturen buigen over de uitvoering."

Wanneer weten we hoe de Oosterweel Light er moet uitzien?

"Voor de zone Scheldetunnel, Noordkasteel en kanaaltunnels verwachten we duidelijkheid tegen december. Voor de koppelingen van de Oosterweel aan de R1 - ter hoogte van Groenendaallaan en Sportpaleis - mikken we op januari. Tegen maart willen we het project-MER over de Oosterweel Light rond hebben, mét de voorkeursvariant. Daarna kan de bouwaanvraag worden ingediend. Dat gebeurt zeker ook in 2019. Parallel wordt via aanbesteding het bouwconsortium gezocht dat de Oosterweel Light zal bouwen. In 2020 kunnen we dan beginnen met bouwen, tot 2025."

Tot slot: geloof je nog in een volledige overkapping van de ring?

"De ambitie blijft om de hele binnen- en buitenstad aan elkaar te naaien. De technologie gaat vooruit en dat heeft invloed op de lengte van tunnels. Uiteraard zijn er openingen in een overkapping, denk aan op- en afritten. Schonere wagens (elektrisch, waterstof) zullen daar oplossingen brengen. Maar het is een misverstand dat ze een overkapping minder noodzakelijk zouden maken. Ook de rolgeluiden van die wagens maken lawaai. En er staat veel stadsontwikkeling en creatie van open ruimte op het spel. In 2030 zal de overkapping volledig zijn vanaf Luchtbal en Merksem tot Borgerhout. Op de zuidelijke ring zal men ermee bezig zijn."




Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.