Ga naar de mobiele website
^ Top

"Televisie heeft geen opvoedende taak meer"

Presentator 'Verover de aarde' over 65 jaar openbare omroep

Wim Offeciers, met pijp. Die bracht hem nog in de 'problemen' na zijn laatste verschijning op de buis.
Foto De Freine Wim Offeciers, met pijp. Die bracht hem nog in de 'problemen' na zijn laatste verschijning op de buis.
Zoals Hendrik Conscience zijn volk leerde lezen, zo bracht Wim Offeciers (83) tv-kijkend Vlaanderen de liefde voor wetenschap bij. Dat deed hij van 1968 tot 1986 als één van de gezichten van het BRT-programma 'Verover de aarde'. Vandaag woont hij bij zijn dochter in Boom, waar wij hem opzochten voor een gesprek over 65 jaar openbare omroep. "Ik denk niet dat er nog een programma bestaat als het onze. De opvoedende taak van tv is verdwenen."

Op zijn 83ste heeft Wim Offeciers nog geen greintje charisma verloren. Het lange haar, dito baard, blote voeten en de pijp die in de loop der jaren zijn handelsmerk geworden zijn, zijn er nog altijd. Maar herkend wordt hij al lang niet meer. Vindt hij ook niet erg, zo blijkt. Het is de natuurlijke gang van zaken en niets is zo vergankelijk als de roem van televisie.


In 1962 ging Wim Offeciers als leerkracht aardrijkskunde aan de slag bij de openbare omroep om schooltelevisie te maken. Zes jaar later stapte hij mee in 'Verover de aarde', dat tot 1986 zou lopen. Daarna werd hij hoofd van de dienst Opleiding Televisie, waar hij een aantal tv-gezichten van vandaag de kneepjes van het vak bijbracht. Eén brok televisiegeschiedenis, dus.

Even voor onze jongere lezers: wat voor

een programma was 'Verover de aarde'?

"Een wekelijks programma over wetenschap. We waren met z'n drieën: Piet De Valkeneer, Stephan Mores en mezelf. Om de beurt maakten we een uitzending over een wetenschappelijk thema. Piet had het over geneeskunde, Stephan nam de ruimtevaart voor zijn rekening en ik deed de rest. Eén van mijn eerste uitzendingen ging over 'De naakte aap', het boek van Desmond Morris waarin hij menselijk gedrag beschrijft vanuit het standpunt van een zoöloog. We kregen toen het idee om er een echte aap bij te nemen - een chimpansee. Live, dus er mocht niets mislopen. De begeleider van die aap had me vooraf gezegd dat ik moest laten zien dat ik de baas ben. Toch begon die chimpansee tijdens de uitzending aan mijn microfoon te frunniken. Enkele vermanende tikjes later verliep alles gelukkig normaal."

Een dier tikken geven op tv. Vandaag zou

je daar op sociale media hard voor

aangepakt worden.

"Die kans zit er zeker in. Maar ik denk dat onze kijkers toen wel begrepen dat die aap van mijn microfoon moest blijven - anders kon ik niet presenteren. Nu, in het algemeen kregen we niet veel negatieve kritiek. Ik vlei mezelf met de gedachte dat we gewoon een goed programma hadden. Al herinner ik me wel een criticus met een uitgesproken mening over onze uitzending rond de Israëlische geschiedenis: 'Dat programma is zo droog als de Sinaï'. (lacht)"

Een komische toets, die zat er niet in?

"Neen, wij waren heel ernstige mensen met een heel ernstig programma. Je moet weten dat de openbare omroep in die tijd een educatieve taak had. De toenmalige directie had echt het idee dat het volk met behulp van de televisie opgevoed moest worden. Dus toen in 1953 de eerste Vlaamse programma's uitgezonden werden, lag de nadruk heel erg op onderwijs. Je had programma's over kunst, taal, wetenschap,... Ernstige programma's: droog, zonder humor."

Desondanks werd 'Verover de aarde'

een kijkcijferkanon. Hoe verklaar je dat?

"Ik denk dat we erin geslaagd zijn om een programma te maken dat iedereen kon begrijpen, maar dat ook vakmensen nog iets kon bijbrengen. Al hebben we ook het geluk gehad in een tijd te leven waarin veel wetenschappelijke gebeurtenissen op ons afkwamen. In 1967 was er bijvoorbeeld de eerste menselijke harttransplantatie, uitgevoerd door de Zuid-Afrikaanse chirurg Christiaan Barnard. Toen hij twee jaar later aanwezig was op een congres in Amsterdam, heb ik hem een uur kunnen interviewen. In juli 1969 had je Neil Armstrong die de eerste stappen op de maan zette: live te zien in ons programma. Dat was een moment waarop iedereen aan het scherm gekluisterd zat."

Toch kan ik me moeilijk voorstellen dat

'Verover de aarde' vandaag nog

uitgezonden zou worden.

"Het zou zeker niet de impact hebben die het toen had. Maar dat is ook een logische evolutie. Er zijn nu zo veel meer middelen om iets te weten te komen. Zit je met een vraag, dan kan je het antwoord gemakkelijk zelf opzoeken. De opvoedende taak van de openbare omroep is verdwenen en heeft plaatsgemaakt voor informatie en amusement."

Zelfs tv-figuren die vandaag over wetenschap praten, zoals Lieven Scheire, doen dat veel lichtvoetiger. Vind je dat jammer?

"Nee. In mijn tijd was het anders, maar niet noodzakelijk beter. Ik vind Lieven Scheire een leuke, vlotte presentator die zelden domme dingen zegt."

Je loopbaan eindigde in 1996, maar toch was je ook daarna nog op het scherm te zien?

"Klopt. Ik ben onder meer in 'Man Bijt Hond' aan bod gekomen. Een schilder had een portret van me gemaakt en dat heb ik nog altijd. In 2005 was ik te gast in 'De tabel van Mendelejev', een programma met Ben Crabbé. Dat was mijn laatste 'optreden'."

Er was toen heel wat commotie

omdat je in beeld pijp rookte.

"Het was een amusementsprogramma, ik dacht dat het wel zou kunnen. Verkeerd gedacht. Verschillende mensen zijn daar toen - terecht - over gestruikeld."

Tot slot: waar vult Wim Offeciers

zijn dagen nu mee?

"Ik kijk graag televisie. Ik heb een voorliefde voor sport en probeer dus 'Match of the Day' en 'Sports Late Night' mee te pikken. Daarnaast ben ik bezig aan een boek over Giacomo Casanova. De kans dat dit boek ooit het levenslicht zal zien, wordt evenwel kleiner en kleiner. Misschien is mijn creativiteit wat opgedroogd. Ik leef van dag tot dag en ik hoop elke keer nog eens een stuk te kunnen schrijven. Om dan te moeten vaststellen dat het toch niet voor vandaag zal zijn."

Meer over


Meld een bug