Ga naar de mobiele website
^ Top

Total en Havenbedrijf saneren Fort Filips

BUDGET VAN 30 MILJOEN EURO VOORZIEN

Lokale gids Werner Bril is blij dat er eindelijk saneringsplannen zijn.
Foto ID/ photo agency Lokale gids Werner Bril is blij dat er eindelijk saneringsplannen zijn.
Het Havenbedrijf Antwerpen gaat samen met raffinaderij Total ruim 30 miljoen euro pompen in de sanering van het eeuwenoude en sterk vervuilde Fort Sint-Filips langs de Scheldelaan. Enkele jaren kwam er een enorme milieuverontreiniging aan het licht. Tussen 1959 en 1970 werd er bijna 50 miljoen liter olie gedumpt en verbrand.

Fort Sint-Filips werd aan het einde van de zestiende eeuw gebouwd met de bedoeling om de scheepvaart te kunnen controleren en maakte deel uit van de hele fortengordel aan de Schelde. De grandeur van het fort is ondertussen wel verdwenen. Grote delen zijn totaal overwoekerd, andere delen zijn onder water gezet of bedolven onder grote bergen zand. Recent werden ook zowat alle toegangen naar het terrein vanop de Scheldelaan afgezet met grote hekken. Borden 'verboden terrein' staan er overal nogal opvallend bij. De vervuiling is altijd geweten, maar door een studie van ingenieursstudent Lukas De Clercq uit Melsele zijn er nu details naar buiten gekomen. Zo ontdekte hij dat er tussen 1959 en 1970 zo'n 48 miljoen liter olie is gedumpt en verbrand. "Maar dat is nog maar een deel, want van voor 1959 is er niets terug te vinden. Vermoedelijk zal het werkelijke aantal liters eerder naar de 100 miljoen gaan. Mijn doel van deze studie is niet meteen schuldigen aanduiden. Maar er moet iets gebeuren. En misschien is het ook een manier om meer aandacht te geven aan erfgoed." Werner Bril, gids in onder meer de fort Lillo, is blij dat er eindelijk iets gebeurd. "Ik ben er jaren geleden nog eens geweest. Ik durfde er toen al niet meer in. Het is er veel te gevaarlijk geworden. Maar ze hebben altijd geweten hoe erg het was."

Zand erover

Tussen de jaren 50 en 70 was er niet echt sprake van een bodemdecreet. Toen was eerder ook de tijdsgeest 'we kappen er wat zand over en niemand ziet het nog'. Al die decennia daarna bleef Fort Sint-Filips verder verkommeren. "In 2012, toen wij al eigenaar van het terrein waren, werden er proefboringen gedaan voor dijkwerken en toen zijn ze op het afval gestoten en de jaren daarna is de omvang steeds duidelijker geworden", vertelt Annik Dirx van het Havenbedrijf. "We hebben bodemonderzoeken laten doen. De volgende maanden gaan we een saneringsplan opstellen dat we daarna aan OVAM voorleggen. In 2018 hopen we dan te kunnen starten met de sanering. Wat dat zal inhouden is nog niet duidelijk: ofwel een soort sarcofaag plaatsen over de vervuiling, ofwel volledig afgraven. We hebben budget voorzien van 22 miljoen euro. Er is ook een overeenkomst met Total voor het saneren van de vijver. Zij hebben immers de vijver gebruikt voor - perfect legale - lozingen."

Vervuiling enkel op site

De vervuiling is indrukwekkend, maar blijft beperkt tot de site en de onmiddellijke omgeving. Daarom zijn er volgens de Openbaar Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) voorlopig geen dwingende maatregelen nodig. Het terrein moest wel ontoegankelijk gemaakt worden. "De Haven en Total zijn nu aan zet. We wachten op hun voorstel tot sanering", vertelt Jan Verheyen van OVAM. "Het heeft misschien lang geduurd, maar er is pas een bodemdecreet gekomen in 1996. Het opzet was toen nieuwe vervuilingen voorkomen en tegen 2036 alle historisch vervuilde percelen te saneren. Als je weet dat er 90.000 risicopercelen zijn in Vlaanderen, weet je dat dit tijd vergt. We houden ook altijd rekening met de ernst, omvang en het verspreidingsrisico. Maar het is niet zo dat er nu pas iets aan gedaan wordt."

Meer over


Meld een bug