Speciale scanner gaat op zoek naar verborgen muurschilderingen

De scan gaat op zoek naar verborgen muurschilderingen
Universiteit Antwerpen De scan gaat op zoek naar verborgen muurschilderingen
In de Sint-Jacobskerk is de Universiteit Antwerpen aan de slag met een speciaal ontwikkelde scanner om op zoek te gaan naar verborgen muurschilderingen. De scanner analyseert de chemische samenstelling van de grondlaag en koppelt er een kleur aan. “De muurschilderingen zijn van een uitstekende kwaliteit.”

In de Sint-Jacobskerk is de onderzoeksgroep AXES (Departement Chemie) onder leiding van erfgoedwetenschapper Geert Vandersnickt onderzoek aan het doen naar verborgen muurschilderingen. Voor het eerst gebruiken ze daarvoor een speciale scanner die normaal ingezet wordt om verborgen verflagen op schilderijen te ontdekken. Het toestel werd volledig zelf ontwikkeld door de universiteit. Als het toestel werkt, dan zullen verborgen muurschilderingen veel sneller ontdekt kunnen worden. “De scanner maakt een chemische analyse van de elementen die op de muur aanwezig zijn. Aan de hand van die analyse kan je het chemische element koppelen aan een pigment en dat pigment kan je dan weer koppelen aan een bepaalde kleur”, legt Vandersnickt uit. 

Afgelopen vrijdag installeerde de onderzoeksgroep de scanner en begon het toestel de muur te scannen. Dat zal heel het weekend in beslag nemen. Maandag kan Vandersnickt en zijn team de data ophalen. Maar dat betekent niet dat ze meteen zien wat er zich achter de witte verflaag bevindt. “Maandag hebben we een hele hoop data die we dan moeten analyseren. Bovendien gaan we in totaal op vier verschillende plaatsen in de kerk scans uitvoeren. Ik verwacht dat we over twee weken een mooi beeld hebben van wat er zich onder de verflagen bevindt.”

Deze manier van werken kan tijdrovend lijken maar dat is het niet in vergelijking met de tot nu gangbare methode. “Om te onderzoeken of er muurschilderingen aanwezig zijn, schrapen onderzoekers kleine stukjes verf weg van muren waar er zich wel eens muurschilderingen zouden kunnen bevinden. Ze nemen als het ware stalen. Dat is heel tijdrovend en moet uiterst voorzichtig gebeuren terwijl je niet weet of je iets zal vinden. Het kan goed zijn dat je niets vindt maar dat er tien centimeter van het staal een muurschildering te vinden is.” Met de scanner krijgen de onderzoekers meteen een globaal beeld “en bovendien vertelt de scan ons ook meteen de staat waarin de muurschildering zich bevindt. 

Uit de mode

Dat er in de Sint-Jacobskerk muurschilderingen aanwezig zijn, dat staat vast. “De Sint-Jacobskerk is een dankbare kerk om onze scan te testen, net omdat we weten dat er schilderingen aanwezig zijn van erg goede kwaliteit.” In de middeleeuwen waren muurschilderingen in kerken echt populair maar wanneer die mode verdwijnt, worden de schilderingen overschilderd met witte verf. “In de nasleep van de middeleeuwen wilde men witte kerken en was dat mode geworden. Heel wat muurschilderingen verdwenen onder de verf en blijven daar tot nu verborgen achter zitten”, aldus Vandersnickt. 

Dat de universiteit nu onderzoek doet in de Sint-Jacobskerk is geen toeval. Binnen enkele weken starten de grote renovatiewerken aan de kerk. Als de muurschilderingen van goede kwaliteit blijken te zijn, zou het wel eens kunnen dat de aannemer die opnieuw zichtbaar zal maken. 

De Sint Jacobskerk
Klaas De Scheirder De Sint Jacobskerk



Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.