Rubens bloost weer op zijn zelfportret

ICONISCH MEESTERWERK HANGT WEER IN RUBENSHUIS

Het zelfportret na de restauratie.
Rubenshuis Antwerpen Het zelfportret na de restauratie.
Rubens' zelfportret, een van de meest iconische meesterwerken die Antwerpen rijk is, hangt terug in het Rubenshuis. Het schilderij werd 14 maanden lang gerestaureerd en oogt frisser dan ooit. Zaterdag viert het Rubenshuis de terugkeer van het werk met gratis inkom en een straatfeest op de Meir en Wapper.

De restauratie van het Zelfportret nam 14 maanden tijd in beslag. Met infraroodtechnieken en een speciale scanner met x-stralen ontsluierde het expertenteam van het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium in Brussel de geheimen van het werk.


"Het werk zat onder een dikke laag blinkende vernis die bovendien barsten en schrammen vertoonde. Die kwam het kunstwerk niet ten goede en verhulde de schildertechniek van Rubens", zegt Marie-Annelle Mouffe die de restauratie leidde. "Zo ontdekten we op sommige plekken tot 11 niet-originele verflagen en vernissen, aangebracht bij eerdere restauraties. 75 procent van het originele schilderij werd overschilderd en talrijke accentueringen werden aangebracht. Rubens schilderde het werk op verschillende panelen die aan elkaar werden gezet, ook dat vormde een extra uitdaging bij de restauratie. Bovendien werd ook het formaat van het werk verschillende keren aangepast, origineel had het vermoedelijk een meer ovalen vorm. Voor 1956 is het werk vergroot en werden de hoeken er bij aangezet".

Het zelfportret voor de restauratie.
Rubenshuis Antwerpen Het zelfportret voor de restauratie.

Blozende wangen

De vergeelde vernislagen werden weggehaald en maakten plaats voor details die decennia lang onzichtbaar waren zoals de vermiljoenrode lippen, blozende wangen en witte hoge boorden van Rubens' hemd. De brede penseelstreken van de meester in de kledij en achtergrond vallen nu veel meer op. "Het is verrassend dat de restauratie nooit eerder gebeurde, want al van in 1972, toen we het werk aankochten, wisten we dat er problemen waren met de drager, en dat het oorspronkelijke portret talloze keren werd overschilderd", zegt directeur Ben van Beneden.


Het gaat om een uniek stuk, zeker omdat we van Rubens vandaag het bestaan van amper 4 zelfportretten kennen. "Hij zou hier 53 geweest zijn op dit portret. Hij zag er jong uit, zeker voor die tijd. Bovendien stond hij op punt om voor de tweede keer in zijn leven te huwen met de 16-jarige Helena Fourment. Rubens beeldde zichzelf niet af als een schilder maar als een heer van stand, zo wilde hij ook gezien worden. Hij was erudiet, welbespraakt en een knappe man. Dit zelfportret is uniek omdat het het meest informele zelfportet is van Rubens, geschilderd voor 'eigen gebruik' in zijn eigen woning."


De terugkeer van Rubens' Zelfportret wordt op 21 april feestelijk gevierd met een gratis volksfeest op de Meir en Wapper met steltlopers, jongleurs, vuurspuwers en circusacts, workshops en lezingen voor jong en oud. Samen met het publiek toost Rubens met een gratis drankje op zijn terugkeer. Het museum is dan gratis toegankelijk en open tot 20 uur. Het is dé opwarmer voor het stadsfestival 'Antwerpen Barok 2018' waarvan Rubens de gastheer is.