"Seks zonder condoom is afgelopen jaren helaas weer in opmars"

GHAPRO STRIJDT AL VIJFTIEN JAAR TEGEN ZIEKTES IN ROSSE BUURT

De situatie in de rosse buurt in Antwrepen is de voorbije viftien jaar veel verbeterd, al duiken de voorbije jaren weer meer geslachtsziektes op.
PN De situatie in de rosse buurt in Antwrepen is de voorbije viftien jaar veel verbeterd, al duiken de voorbije jaren weer meer geslachtsziektes op.
De Ghapro biedt al vijftien jaar betere gezondheid in de Antwerpse rosse buurt. Toch blijven de uitdagingen nog groot. "We zien dat het aantal seksueel overdraagbare ziektes weer stijgt. De vraag naar seks zonder condoom is de voorbije jaren helaas weer in opmars."

De Antwerpse prostitutiebuurt in de jaren voor 2000: een kluwen waar dames in krotten voor de ramen staan en ook in privéhuizen wordt seks verkocht. Automobilisten rijden rondjes op zoek naar vertier. De zone krioelt van de criminaliteit, drugshandel en afrekeningen. Tot de stad Antwerpen - onder leiding van burgemeester Leona Detiège (sp.a) - ingrijpt. Raamprostitutie wordt beperkt tot drie autovrije straten: de Verversrui, de Schipperstraat en de Vingerlingstraat. Huiseigenaars moeten de panden opknappen en sinds vier jaar ook beheerders aanstellen die via een computersysteem de identiteit van de werkende meisjes doorgeven aan de prostitutiepolitie. De regels: geen minderjarigen en alleen burgers uit de Europese Unie of niet EU-burgers met een verblijfs- of werkvergunning. In een pand in de Keistraat loopt ook een project rond vaccinatie tegen hepatitis B. "Daaruit zijn wij gegroeid", vertelt algemeen coördinator Katleen Peleman van Ghapro, wat staat voor 'Gezondheidszorg en hulpverlening aan prostituees'. "In 2002 hebben we de medische hulpverlening uitgebreid."

Algemeen coördinator Katleen Peleman van Ghapro en dokter Heleen Van Mieghem.
Laenen Algemeen coördinator Katleen Peleman van Ghapro en dokter Heleen Van Mieghem.

Consultaties

Vijftien jaar later zit Ghapro in een pand in de Verversrui met verschillende consultatieruimtes waar drie dokters en vijf sociale assistenten dagelijks gratis spreekuur houden. "De vragen die we krijgen, gaan ook over statuten en verblijfspapieren. Sinds 2007 krijgen we daarom ook subsidies voor sociale hulpverlening. We maken vaak het verschil omdat we de achtergrond kennen. Een luisterend oor is even belangrijk als de gezondheid."


Om de twee weken is er ook avondconsultatie voor meisjes die de nachtshift doen. "De tests om seksueel overdraagbare ziektes (soa's) op te sporen en preventie-advies zijn gratis, net als het voorschrift voor anticonceptie of medicijnen. De behandeling van een geslachtsziekte moeten ze wel zelf betalen. Al houden we rekening met de situatie", vertelt dokter Heleen Van Mieghem. "We weigeren geen toediening van medicijnen, maar ze kunnen hier niet terecht voor pakweg een verstuiking."

De dokters van Ghapro onderzoeken en behandelen al vijftien jaar de prostituees.
Laenen De dokters van Ghapro onderzoeken en behandelen al vijftien jaar de prostituees.

Geslachtsziektes

Voor sommigen blijft de drempel naar het gebouw van Ghapro nog te groot en daarom trekt het team ook van deur tot deur, in de prostitutiebuurt, maar ook in privébordelen buiten het kwartier. "Om de zes weken hebben we onze vast plaatsen", gaat Van Mieghem verder. "We schuimen ook erotische internetsites af op zoek naar nieuwe bars", vult Peleman aan.


De afgelopen jaren merkt Ghapro helaas een stijging van geslachtsziektes op, zoals chlamydia en gonorroe. "We gaan ervanuit dat een condoom gebruikt wordt bij vaginale contacten, maar we zien veel overdragingen via de mond", gaat Van Mieghem verder. Veel heeft te maken met onwetendheid, maar ook met financiële druk. "Vrouwen stemmen er vaak mee in omdat ze anders zonder geld naar huis gaan. De vraag naar seks zonder condoom is echt iets van de voorbije jaren."

Regels

Of de stijging van het aantal soa's niet demotiverend werkt? "Nee, het sterkt net de overtuiging dat wij hier erg nodig zijn. Er is een soort relaxatie ontstaan rond condoomgebruik omdat je niet meer doodgaat van hiv. Gent komt regelmatig eens kijken hoe wij werken, maar Brussel werkt dan weer te repressief. Zij sluiten de ogen voor de realiteit. Maar ook in Nederland heeft een volledige regularisatie van prostitutie een averechts effect. Daar betalen prostituees sociale bijdragen, hebben ze een arbeidscontract en moeten ze zich verplicht laten testen."


Maar te veel regeltjes betekenen minder officiële bordelen. In Antwerpen zijn de meisjes 'zelfstandig', maar hebben ze geen arbeidscontract, alleen een huurcontract. "Er blijft een grijze zone. Prostitutie is niet verboden en het verhuren van een pand is alleen strafbaar als er uitzonderlijke winst wordt gemaakt. Maar hoe komen die meisjes hier terecht? Welke circuits zitten daar achter?"


De grootste vooruitgang in de Antwerpse prostitutie zit volgens Ghapro in de subsidies op federaal niveau van het Riziv, vanuit de Vlaamse overheid, de stad Antwerpen en de provincie Antwerpen. Ze krijgen 1.400 mensen per jaar over de vloer. "Met een medische opvolging van 2,6 keer per jaar zijn we tevreden. We horen van de meisjes zelf ook dat ze zich veiliger voelen. Maar de populatie is wel veranderd. Veel Belgische assertieve vrouwen, die al tot twintig jaar fier in de stiel zaten, zijn verdwenen naar privébars, samen met veel solidariteit. Jonge meisjes moeten van ons dan weer horen hoe ze een condoom moeten opzetten."

Uitdagingen

De uitdagingen voor de volgende jaren? "Sociale zekerheid voor sekswerkers uit de brand slepen. Want daar zijn we niets opgeschoten. Ook wil Ghapro de luxeprostitutie bereiken. "Daarom gaan we binnenkort op afspraak werken."