"Agressie is dagelijkse kost, vooral op spoed"

ARTSEN EN VERPLEGERS EISEN DRINGEND BETERE BESCHERMING

Getty Images/Tetra images RF
De agressie tegen dokters en verplegers blijft toenemen. Liefst 1 op de 2 was dit jaar al slachtoffer, in een Antwerps ziekenhuis. "Agressie is dagelijkse kost", zegt spoedarts Jan Stroobants.

De cijfers zijn hallucinant. Uit een onderzoek van het ziekenhuisnetwerk Antwerpen (ZNA) bij vijfhonderd dokters en personeelsleden in het Stuivenbergziekenhuis blijkt dat 49 procent het voorbije jaar af te rekenen kreeg met één of andere vorm van geweld. Zestien procent, of tachtig hulpverleners, kreeg zelfs klappen van patiënten of bezoekers.


"De aanvallen worden steeds driester", getuigt Jan Stroobants, diensthoofd op de spoed van het Antwerpse Middelheimziekenhuis sinds 1997. "Verbale agressie, dat is dagelijkse kost. Wekelijks is dat zelfs fysiek geweld of agressie die als traumatiserend wordt ervaren door het ziekenhuispersoneel."


Hulpverleners werken dag en nacht om anderen te helpen, maar worden zelf meer aangevallen dan hun lief is. Volgens de meest recente cijfers werden in ons land in twee jaar tijd maar liefst 22.151 agressiegevallen tegenover zorgverstrekkers aangegeven bij de politie. De federale politie stelde vorig jaar 558 processen-verbaal op wegens agressie in het ziekenhuis. Het aantal stijgt al jaren.


De plek bij uitstek waar bezoekers en personeel het vaakst verbaal of fysiek in de clinch gaan, blijkt de spoed. "Vaak gaat het om mensen die naar de spoed komen, denken dat zij de ergste kwaal hebben en meteen geholpen willen worden. Helaas is dat niet altijd mogelijk. Zo ontstaat frustratie", zegt Stroobants.


Twee weken geleden nog ging het personeel van een Mechelse spoeddienst in staking nadat een verpleger rake klappen had gekregen van een dolgedraaide bezoeker, die vond dat zijn moeder niet naar behoren verzorgd werd. Het is geen uitzondering meer.

Kogelvrij glas

Niet voor niets lijken spoeddiensten vandaag de dag op een versterkte burcht. De beveiligingsmaatregelen waren nooit zo scherp: een loket met kogelvrij glas, een alarmknop, bewakingsagenten aan de inkom of een politiepost zoals in het Leuvense Gasthuisberg. "Maar nog altijd zijn er spoeddiensten waar je zomaar binnen en buiten wandelt", zegt Stroobants. De artsen vragen betere bescherming. "Onze dienst heeft een noodknop die de bewaking en het personeel alarmeert, maar dat is lang niet overal. De overheid moet daarin investeren."


Het ZNA organiseerde het voorbije weekend een wetenschappelijk congres over de groeiende problematiek.


Eén van de grote problemen blijkt het ontbreken van gedetailleerde statistieken. De agressiegevallen worden vaak wel aangegeven, maar de directe oorzaak lang niet altijd. "Werd iemand agressief omdat hij crimineel, geestesziek of geïntoxiceerd was? Als een dronkaard naar je staat te roepen, dat neemt niemand persoonlijk. Maar als een patiënt bloednuchter zegt dat hij je nog wel weet te vinden, dat tekent een mens. Een situatie kan ook escaleren omdat de patiënt het slechte nieuws moeilijk kan verwerken of omdat de verwachtingen niet ingelost werden", verduidelijkt Stroobants.


Daarom zijn extra trainingen rond preventie voor het personeel een noodzaak. "Want aangevallen hulpverleners zijn in de ogen van collega's áltijd slachtoffer, terwijl ze met de juiste houding en woorden de situatie misschien hadden kunnen ontmijnen zodat het niet tot agressie had gekomen. Er is nood aan juiste cijfers om écht iets aan het fenomeen te kunnen doen."


De medische wereld ziet ook wel wat in een revolutionaire reorganisatie van de gezondheidszorg, met in grootsteden slechts twee of drie grote spoeddiensten, waar ook huisartsen werken, los van de ziekenhuisgroepen. "Een efficiëntere hulpverlening betekent minder frustraties en dus ook minder agressie."