Exclusief voor abonnees

Safari tussen de struiken: spot jij deze 10 kleine beestjes in je tuin?

Laurence Machiels
Steven Richardson Laurence Machiels
Geen safari naar ‘The Big Five’ (leeuw, luipaard, olifant, neushoorn en buffel) in het vooruitzicht? Niet getreurd, deze ‘Small Ten’ zitten gewoon in je tuin. Trek op beestjesjacht, duik de struiken in en ontdek wat voor fascinerende schepsels er zich tussen je planten schuilhouden. Tuinspecialiste Laurence Machiels toont je welke je zeker kan tegenkomen. Vind jij ze alle tien?

Vogels, eekhoorns en egels vallen makkelijk te spotten, maar weet je wel hoeveel kleine diertjes er in je tuin rondkruipen? Zeer veel! Op 100 vierkante meter (stads)tuin passeren makkelijk dertig vogelsoorten, tien vlinders, honderd nachtvlinders, een dertigtal verschillende spinnen en tot vierhonderd insecten als kevers, vliegen, bijen, sprinkhanen, lieveheersbeestjes... En dan hebben we de slakken, regenwormen en mieren nog niet geteld. Goed uitkijken is dus de boodschap, want je tuin krioelt van het leven. Vooral rustige, vergeten hoekjes, de composthoop en houtstapel zijn echte dierparadijzen. 

Registreer je vondsten via ObsIdentify. Deze app helpt je beestjes te herkennen en jouw vondsten dragen bij tot het in kaart brengen van het natuurbestand in Vlaanderen.

Jampotten, vangnet, loep, zakgids, verrekijker en camera paraat? Speel voor natuuronderzoeker in eigen tuin en speur naar zoveel mogelijk dieren- en plantensoorten. Tal van sporen zoals veren, eitjes en uitwerpselen zetten je op weg. Leg je tuinsafari vast, neem foto’s van je vondsten en registreer ze via ObsIdentify. Deze app helpt je beestjes te herkennen en jouw vondsten dragen bij tot het in kaart brengen van het natuurbestand in Vlaanderen.

1. Duizendpoten en wormen
Onder de grond zit het vol boeiende bodemdiertjes. Meestal zie je ze niet, maar ze verrichten er geweldig werk. Duizendpoten jagen op rupsen, kleine slakken en wormen in de grond, of net aan het oppervlak. Zelf zijn het lekkere hapjes voor padden, kikkers en loopkevertjes. En zeg nooit zomaar worm tegen een regenworm: er kruipen wel 25 soorten in de grond! Zie je een rechtopstaand gerold blad in de grond steken? Da’s het werk van een regenworm die het blad langzaam naar beneden haalt om het daarna rustig te verorberen.

SAFARITIP: Stop je spade in de grond, laat ze flink trillen of spit een flinke plak grond om en kijk wat er bovenkomt. Er zit meer in de grond dan alleen maar regenwormen! 

Duizendpoten jagen op rupsen, kleine slakken en wormen in de grond, of net aan het oppervlak
Steven Richardson Duizendpoten jagen op rupsen, kleine slakken en wormen in de grond, of net aan het oppervlak

2. Kevers en wantsen
Er leven tientallen soorten kevers, torretjes en wantsen in je tuin. Sommige zijn erg mooi, zoals de gouden tor, andere grappig, zoals de vuurwants, met een rood-zwart schild in de vorm van een masker, of de gestreepte pyjamaschildwants. Stinkwantsen kunnen een vreselijk geurend goedje uitscheiden om een aanvaller uit te schakelen. Ze zuigen sappen uit planten, maar doen in de tuin geen kwaad.

SAFARITIP: Graaf een lege jampot tot vlak onder de rand in de grond, en kijk na een dag en een nacht welke kevers en torretjes (of andere dieren) er in zitten. Laat ze daarna weer vrij. Of houd na een regenbui een paraplu of dienblad onder een struik en schud eraan: kijk eens welke insecten je nu tevoorschijn tovert.

Er leven tientallen soorten kevers, torretjes en wantsen in je tuin
Steven Richardson Er leven tientallen soorten kevers, torretjes en wantsen in je tuin

3. Pissebedden
Til een steen op, en je vindt er geheid een groepje pissebedden. Het lijken wel minikreeftjes met hun geribbeld pantser. Ze ademen trouwens ook via kieuwen! Samen met de regenwormen vormen ze de compostmakers van je tuin: ze eten massa’s dood plantenmateriaal en scheiden het uit als humus. Ondanks hun naam plassen pissebedden niet, ze verdampen hun afvalstoffen via hun pantser.

SAFARITIP: Kijk onder stenen, bloempotten of houtblok en zie wat er wegschiet. En loer ook eens onder een hoopje bladeren, schors of afgevallen takken. 

4. Lieveheersbeestjes
Lieveheersbeestjes zijn mooi bol, kleurrijk en schattig gestippeld, en ze hebben een lieve naam, geen wonder dat ze zo populair zijn. Het zijn nochtans flinke stropers, die zich tegoed doen aan bladluizen. Het aantal stippen heeft niets met de leeftijd maar alles met de soort te maken. Het zevenstippelige lieveheersbeestje is het bekendst, maar er is ook een 14- en een 21-stippelige soort, en een knalgeel citroenlieveheersbeestje, met 22 stippen. Hun larven zien eruit als kleine krokodilletjes.

SAFARITIP: Ga op zoek naar planten waar veel bladluizen op zitten, bijvoorbeeld dahlia’s, Oost-Indische kers, bessenstruiken of boontjes om lieveheersbeestjes te spotten. Probeer de stippen te tellen.

Het zevenstippelige lieveheersbeestje is het bekendst, maar er is ook een 14- en een 21-stippelige soort
Steven Richardson Het zevenstippelige lieveheersbeestje is het bekendst, maar er is ook een 14- en een 21-stippelige soort

5. Slakken
Slakken zijn met stip het meest besproken tuindier, helaas vaak in negatieve zin. Ze eten namelijk erg graag jonge plantjes. Maar ze zijn ook nuttig. Ze ruimen veel dood planten- en dierenmateriaal op en verteren het tot nuttige humus. Segrijnslakken zijn de grootste plantenvreters, gevolgd door de naaktslakken en in mindere mate de huisjesslakken. Vind je ergens een hoopje lege slakkenhuisjes? Lijsters en merels pikken slakken op en zoeken een grote steen of hard oppervlak om de huisjes kapot te kloppen. Anders geraken ze natuurlijk nooit aan die lekkere slak.

SAFARITIP: Slakken komen ‘s avonds tevoorschijn of na een malse regenbui. Geef een slak eens een blaadje sla en hoor hem eten met zijn raspende tanden.

Slakken ruimen veel dood planten- en dierenmateriaal op
Steven Richardson Slakken ruimen veel dood planten- en dierenmateriaal op

6. Mieren
Mieren staan nooit stil, ze lijken alsmaar dingen te verslepen. Vinden ze een dode rups, dan slepen ze die naar hun nest, en sommige zaden van planten vinden ze zo lekker dat ze er meters mee zeulen. Heb je veel mieren in de tuin? Dan komt er geheid regelmatig een groene specht langs.

SAFARITIP: Strooi een suikerspoor bij een mierennest en kijk wat een mier ermee aanvangt. Hoe tilt hij de korrel op, waar gaat hij met die suikerkorrel heen, en hoe reageren de andere mieren?

Zie je in het hoge gras plots iets wegspringen? Het is vast een sprinkhaan

7. Krekels en sprinkhanen
Kri-kri-kri-kri: wat een heerlijk zomergeluid! De mannetjeskrekels wrijven de onderkant van hun vleugels snel tegen elkaar om de vrouwtjes te lokken, en produceren zo het typische geluid. Zie je in het hoge gras plots iets wegspringen? Het is vast een sprinkhaan. Ze houden van open, zonnige plekjes (krekels meer van beschutte plekken in struiken), en zijn overdag flink actief, terwijl krekels pas ‘s avonds in beweging komen.

SAFARITIP: Duik tussen het (hoge) gras en kijk of je ze ziet hangen aan een spriet. Schrik niet als er een voor je neus plots wegschiet; ze zijn totaal ongevaarlijk. Sprinkhanen kunnen overigens ook vliegen! 

8. Vlinders
In een doorsneetuin fladderen gemiddeld zo’n zes soorten vlinders rond. Koolwitjes, de atalanta, kleine vos, citroenvlinder, het gamma-uiltje en de dagpauwoog zijn het courantst. Ook het groot dikkopje krijg je meer en meer te zien. Overigens zijn er veel meer vlinders in je tuin dan wat je ziet: tussen de planten zitten tal van rupsen en poppen van vlinders verstopt, waaronder erg mooie, zoals de grote gifgroen-oranje rups van de koninginnenpage.

SAFARITIP: Kijk eens goed naar een vlinder, eventueel met een vergrootglas. De vleugels zijn teer en raak je beter niet aan. Er zitten kleine schubjes op en die beschadigen snel, en onherstelbaar. Aan het eind van de zomer zie je soms vlinders met allerlei happen en gaten in hun vleugels, die hebben dan heel wat meegemaakt.

Tussen de planten zitten tal van rupsen en poppen van vlinders verstopt
Steven Richardson Tussen de planten zitten tal van rupsen en poppen van vlinders verstopt

9. Spinnen
Vanwaar al die spinnenangst? In ons land leven geen enge spinnen, en echt grote vind je ook niet in de tuin; die zitten in huis. De meest courante is de kruisspin, die je herkent aan het kruis op z’n rug. Spinnen eten vliegen, muggen, vlinders... en vormen zelf een lekkernij voor veel vogels.

SAFARITIP: Ga met een plantenspuit door de tuin en vernevel hier en daar wat water. Zo maak je onzichtbare spinnenwebben zichtbaar. Bekijk de prooien die erin hangen.

Libellen en waterjuffers zijn prachtige wateracrobaten die je verlossen van een pak muggen

10. Waterdiertjes
Bootsmannetjes, watervlooien, libellen en waterjuffers: zonder water krijg je ze nooit in je tuin te zien. Bootsmannetjes liggen op hun rug in het water en roeien zichzelf vooruit met hun achterpoten. Libellen en waterjuffers zijn prachtige wateracrobaten die je verlossen van een pak muggen.

SAFARITIP: Glijd met een schepnet (of een keukenzeef die je aan een stok bindt) voorzichtig door het water. Zet je vangst met een lepel in een bokaal of oud aquarium met wat schepwater. Bekijk de diertjes met een loep, determineer ze, of teken ze na. Giet de diertjes in hetzelfde water terug als waar je ze uithaalde.

HERKEN ZE AAN HUN...

Braakballen, haren, veren, pootafdrukken, uitwerpselen, vraat- en knaagsporen, schuim- en slijmsporen... ze wijzen allemaal op de passage van een dier. Er valt heel veel te leren uit restjes die dieren achterlaten.

... sporen
Slak: Slijmsporen op planten of op de grond (of op het raam!), dunne bruine of zwarte sliertjes op een blad of stengel
Larve van leliehaantje: zwarte, slijmerige klodders op een lelie of keizerkroon
Muis: opengeknaagde hazel- en okkernoten, klein holletje in het gras
Gaai: eikels op de gekste plekken

...uitwerpselen 
Spin of vlieg: donkere puntjes
Pissebed: lichtbruine spatjes
Egel: zwart drolletje van 4 à 7 cm
Konijn: hoopje ronde grijsbruine balletjes
Rups bladmineerder: gangetjes in bladeren
Rupsen van vlinders of kevers: gaten in bladeren
Schuimcicade: klodder wit schuim waarin de cicade zich verstopt

...poten
Of vang een dier(tje) in een bokaal, haal je vergrootglas boven en probeer het aantal poten te tellen.
0 poten: slak, worm
2 poten: vogel
4 poten: pad, kikker, salamander, egel, mol, muis
6 poten: insect (bv. wants, lieveheersbeestje), teeklarve
8 poten: spin, volwassen teek
10-14 poten: pissebed
30 poten: duizendpoot
200-750 poten: miljoenpoot

Nog meer boeiende dierenweetjes vind je in ‘Maak je eigen jungle’, Katja Staring, Anna Kemp, Kim Veenman, KNNV Uitgeverij, 24,95 euro. 

Ga de uitdaging zelf aan! Maak een foto waarin jij bewijst dat je aan de slag gaat met de tips van Laurence en stuur hem door via het Leukste Tuin-platform.

Met de HLN Zomer Challenges maken we van België deze zomer het beste vakantieland ter wereld. De grootste namen en experts dagen je uit, jij kiest zelf aan hoeveel en welke challenges je deelneemt. Wij bundelen alle artikels, uitdagingen en foto’s van ‘De leukste tuin van Vlaanderen’ in dit dossier.

Maak jouw tuin ook de mooiste tuin met deze aanbiedingen op HLN shop.

Lees ook:

Een blotevoetenpad in je tuin? Laurence Machiels legt uit hoe je er zelf eentje maakt (+)

Zelf reusachtige zonnebloemen en pompoenen kweken? Laurence Machiels helpt je op weg (+)

“Geef je gazon nu geen water, dat is een straatje zonder einde”: Laurence Machiels toont hoe je je tuin toonbaar en voetbalproof houdt (+)

Je cookie instellingen zorgen ervoor dat deze inhoud niet getoond wordt.
Pas je cookie instellingen hier aan.