Exclusief voor abonnees

Iedereen kan de pot op: oldschool hobby’s zoals borduren en pottenbakken zijn weer hip

Getty Images
Van de muziekschool naar de scouts en de tekenles: als kind reed je met je ouders van hot naar her voor al je hobby’s. Leuk, en toch ben je die als volwassene plots allemaal kwijtgeraakt. Hoe komt dat? Loont het om er tóch nog tijd voor vrij te maken? En waarom kies je dan het best voor een oldschool hobby als breien? 

Sla er de vriendenboekjes uit je jeugd op na. Als kind kon je jouw hobby’s amper op één hand tellen. Twintig jaar later moet je al diep nadenken om er eentje te kunnen benoemen. Paardrijden of postzegels verzamelen, het lijkt wel iets uit een ander tijdperk. Om dan voorzichtig te suggereren: telt shoppen of bingewatchen ook? Ja en nee. Als we mogen afgaan op de hulplijn de Dikke van Dale, beoefent elke gemiddelde Vlaming die zich ‘s avonds voor de televisie nestelt een hobby. ‘Een hobby is een ontspannende bezigheid voor in de vrije tijd’, leest de omschrijving. 

Volgens Ignace Glorieux - socioloog aan de VUB en voorzitter van de International Association for Time Use Research - moet die definitie toch iets specifieker. “Het gaat verder dan pure verstrooiing. Het is vooral een actieve manier om aan vrijetijdsbesteding te doen”, vertelt hij ons. “In Vietnam kennen ze bijvoorbeeld de term ‘hobby’ niet. Zij hebben geen notie van een concept dat je naast het werk en het huishouden nog activiteiten doet waar je plezier uithaalt en waarin je jezelf wil verbeteren.” 

Dat wijst er volgens de expert op dat het nog een relatief ‘nieuw’ fenomeen is in onze westerse wereld. “Er is veel meer aandacht voor vrije tijd dan vroeger. Vijftig, veertig of dertig jaar geleden kwamen mensen thuis, ze aten iets, keken nog wat tv, kropen redelijk vroeg onder de wol om de volgende ochtend vroeg op te staan om weer te gaan werken. En in het weekend gingen ze voetballen, een pint drinken op café of op bezoek bij hun familie voor een stuk taart. De nood om in je privétijd een actieve bezigheid te zoeken, is redelijk recent opgedoken.” 

In de ban van de klok

Kortom, we willen dus meer tijd besteden aan plezierige tijdverdrijven. Maar net daar zit het addertje onder het gras: in onze druk-druk-drukmaatschappij komen we altijd tijd te kort. “Vanaf het moment dat mensen een job hebben en verantwoordelijk zijn voor een huishouden, worden hobby’s vaak geschrapt. Zeker als er kinderen in the picture komen. Dat valt allemaal niet te combineren”, verklaart Glorieux. 

En met dat tijdstekort lijkt het de voorbije jaren alleen maar van kwaad naar erger te gaan. Ga maar eens na: wat is het meest populaire antwoord op de vraag hoe het met iemand gaat? Juist ja. Druk. “We willen en kunnen in onze vrije tijd veel meer doen. Je moet er zelfs je huis niet voor verlaten. Tegenwoordig bestaan er meer dan 50 televisieposten, we kunnen uitgesteld kijken of series bingewatchen via Netflix. Dankzij Spotify kunnen we de ene plaat na de andere beluisteren. Via het internet kan je tutorials bekijken, online sportlessen volgen of gamen. En mensen die graag bakken, hebben thuis een indrukwekkende keuken met allerlei snufjes geïnstalleerd. Om maar te zeggen: er zijn zo veel mogelijkheden dat ze met elkaar concurreren. Je kan nu eenmaal niet alles doen. Dus moet je keuzes maken. Vaak komt er dan een winnaar uit de bus die interessant én gemakkelijk is. Als je na een lange werkdag ‘s avonds thuiskomt, is het bijvoorbeeld verleidelijker om tv te kijken dan om nog naar de muziekles te gaan.”

En zo duikelen we op het cliché: wel willen, maar niet kunnen. En dat is jammer. Want, zo vertelt Glorieux, een hobby is goed voor je ontwikkeling en zelfbeeld. “Of je nu in een leesclub zit of een instrument bespeelt, je leert nieuwe dingen bij en dat komt je zelfontplooiing ten goede. En plus word je na verloop van tijd een soort ervaringsdeskundige en kan je jezelf verbeteren. Hierdoor krijgt je zelfvertrouwen een boost.” Ook je sociaal leven profiteert ervan, want een hobby doe je zelden alleen. Meestal komt er een club of vereniging bij te pas. “In een professionele omgeving of in de vriendenkring zitten vooral gelijkgezinden, met eenzelfde studieniveau en politieke overtuiging. Dankzij hobby’s kom je tenminste in contact met mensen met een verschillende achtergrond of leeftijd.” 

Pleidooi voor handwerk

Het loont dus om een hobby te zoeken die bij je past én er tijd voor vrij te maken in onze overvolle agenda - of tussen het bingewatchen door. Sportievelingen kunnen zich in het zweet gaan werken. Wie thuis nog een gitaar heeft staan, kan opnieuw leren tokkelen. Was je altijd al verzot op tekenen? Dan zijn teken- of schilderlessen misschien jouw dada. Of misschien ben je één van de velen die zich opnieuw wil bezighouden met oude ambachten. 

Want jawel: creatief handwerk - van punch needle en weven tot houtsnijden - is weer in. Zo zat er onlangs nog een bericht in mijn mailbox met de veelbelovende titel ‘Borduren is back’ en riep Vogue pottenbakken uit tot ‘het nieuwe yoga’. De modebijbel bedoelt daarmee dat it-girls zich jarenlang bezighielden met yoga, maar nu de sport ook het grote publiek overtuigd heeft, hebben ze zich gestort op een nieuw tijdverdrijf. Keramiek, dus. Onder meer sterren als Serena Williams, Emily Ratajkowski en Seth Rogen zijn fan. 

Het atelier van Charlotte Abeloos.
Sukoon Studio Het atelier van Charlotte Abeloos.

Charlotte Abeloos - die haar eigen keramiekstudio Sukoon in Antwerpen heeft opgericht - heeft met eigen ogen de opmars van pottenbakken gezien. “Vijf jaar geleden ben ik ermee begonnen. Toen kon je de mensen in België die gefascineerd waren door keramiek of klei op één hand tellen, bij wijze van spreke. In Londen of de Verenigde Staten was het nochtans een grote hype. Je had er zelfs communities of coworkingruimtes, specifiek voor keramiek. Nu is die trend in volle vaart overgewaaid naar ons land." 

Digitale balans

Dat is ook Maarten Leyts, CEO van het Gentse trendbureau Trendwolves, opgevallen. En daar is volgens hem een logische verklaring voor. “Er zijn de voorbije jaren veel digitale vernieuwingen op ons afgekomen, en we zijn daar volop in meegegaan. Op den duur kregen we het gevoel dat we al-tijd bereikbaar moeten zijn. Always on. Maar teveel is trop en trop is teveel. Sinds twee jaar is er uit frustratie een tegenbeweging ontstaan en gaan we meer op zoek naar een digitale balans. We willen rust en natuur opzoeken om te ontprikkelen." 

En laat zo’n ambacht nu een uitstekende manier zijn om weer helemaal zen te worden. Zo werd Charlotte enkele jaren geleden gediagnosticeerd met lymfeklierkanker. Omdat ze niet kon gaan werken, zocht ze een bezigheid die niet te intensief was. Haar tante was bezig met keramiek en stelde voor om het eens uit te proberen. Et voilà, het was liefde op het eerste gezicht. “Als je bezig bent met je creatie, kan je aan niets anders denken. Dat werkt therapeutisch. Het geeft je zoveel rust.” Ideaal om de eindeloze gedachtemolen even op pauze te zetten. Én je opnieuw te helpen focussen. Dat komt als geroepen, want tegenwoordig worden we zoveel lastig gevallen door apparaten dat onze aandachtsspanne korter is dan die van een goudvis. 

“Je moet je voor de volle 100 procent kunnen concentreren. Anders mislukt je potje”, lacht Abeloos. “Word je toch nog afgeleid door een melding van je smartphone? Zelfs dat is niet zo erg. Omdat je handen vol klei hangen, kom je niet eens in de verleiding om het toestel te pakken.” 

Mensen zijn makers

Er zijn natuurlijk voldoende bezigheden die je helpen om te focussen en te onthaasten. Mediteren, yoga, een bezoek brengen aan de spa, om er een paar te noemen. Wat is dan de kracht van een oude ambacht? “Mensen willen van nature uit dingen creëren", stelt Leyts. “Kleuren, breien of weven geeft ons weer voeling met wie we écht zijn. En dat is belangrijk, want bij de meeste beroepen breng je tegenwoordig veel tijd door achter een computer.”

Als kers op de taart heb je aan het einde van de rit ook een resultaat in handen, een uniek stuk waar je mee kunt stoefen. Dat is - volgens Charlotte - een grote troef. “Veel mensen maken in hun job geen tastbare dingen. Maar bij een workshop keramiek, borduren of breien kan je na enkele weken iets mee naar huis nemen. Dan kan je tenminste trots zeggen: ‘Kijk, zelfgemaakt!’.” 

Charlotte Abeloos aan het werk.
Sukoon Studio Charlotte Abeloos aan het werk.