Exclusief voor abonnees

Hoe hou je het fris in de tuin? “Je gevel en je tuinmuur zijn echte hittemagneten”

Steven Richardson
Zit je te puffen op je terras? Een parasol mag dan wel schaduw bieden, maar de koelste plek in je tuin is onder een boom, weet onze tuinexperte Laurence Machiels. Of op een terras met veel planten, en klimmers tegen de muren. Hoe meer groen, hoe meer verfrissing. Laurence vertelt je hoe he dat aanpakt.

De eenvoudigste truc voor een frisser terras? Extra veel planten! Planten vormen de beste buitenairco. Ze zorgen voor extra koelte en luchtvochtigheid en doen de temperatuur makkelijk met 5 graden en meer dalen. Hoe dichter de planten bij jou in de buurt staan, in de volle grond of in potten, hoe koeler het effect. Je hoeft daarvoor niet per se planten bij te kopen, haal je kamerplanten naar buiten! Ficussen, Monstera’s, Clivia’s, dadelpalmen... hoe meer en hoe groter de bladeren, hoe meer verdamping en dus verkoeling op je terras. Zet ze dicht bij elkaar, dat geeft je terras een geweldige junglelook, én houdt het ook nog eens koeler. Fleur zo’n overwegend groen terras op met een paar bloeiende planten, zoals Agapanthus of hortensia’s. Die bloeien lang, doen het prima op een terras met wat meer schaduw, en zorgen met hun flinke bladerbos voor extra verkoeling.

Je hoeft niet per se planten bij te kopen, haal je kamerplanten naar buiten!
Steven Richardson Je hoeft niet per se planten bij te kopen, haal je kamerplanten naar buiten!

Een minivijvertje met een waterplant in doet de temperatuur op je terras nog meer dalen. Water warmt minder snel op dan aarde en steen en koelt de lucht die eroverheen stroomt. Plaats je waterelement aan de windzijde, de zuidwestzijde van je terras, dan profiteer je het meest van het verkoelend effect. Of kies voor een fonteintje of een borrelsteen, die sturen de waterdruppels de lucht in en koelen daardoor nog intenser.

Een minivijver is snel gemaakt en zorgt voor extra verkoeling
Shutterstock Een minivijver is snel gemaakt en zorgt voor extra verkoeling

Frisse muren

Hoe meer beton en stenen in je tuin, hoe sneller de temperatuur stijgt. Je gevel en je tuinmuur zijn echte hittemagneten: een stenen muur vangt de warmte, buffert ze en straalt ze terug uit, ook ’s nachts. Tegen een zuidermuur kan de temperatuur overdag oplopen tot 70 graden! Geen wonder dat het in de stad ’s zomers zoveel heter is dan op het platteland. Je gevel of tuinmuur met hout bekleden levert je al een fikse verkoeling op. Hout vangt de hitte veel minder op dan steen, en geeft ze ook niet af aan de muur waar het tegenaan staat. Ook je huis blijft koeler.

Klimplanten hebben een geweldig remmende effect op de hitte: ze doen de temperatuur van je gevel of terrasmuur met 10 tot 15 graden dalen

Planten doen nog beter. Klimplanten hebben een geweldig remmende effect op de hitte: ze doen de temperatuur van je gevel of terrasmuur met 10 tot 15 graden dalen. Met hun bladeren vangen ze immers de warmte op en sturen die terug de lucht in, gekoeld met het vocht dat ze verdampen. Tegelijk blijft er tussen de muur en de bladeren een isolerend luchtlaagje dat de hitte weert. Mooie klimmers met genoeg blad om de warmte tegen te houden, zijn de chocoladewingerd (Akebia quinata), klimrozelaars, clematissen en Toscaanse jasmijn. Hop, wilde wingerd, klimop en bruidssluier zijn enkel geschikt voor erg grote muren.

Heb je de middelen en de mogelijkheid, laat dan een groenmuur plaatsen. Dat is de beste buffer tegen de hitte. Met een groenmuur loopt de temperatuur tegen een klassieke zuidermuur maar half zo hoog op.

Je gevel en je tuinmuur zijn echte hittemagneten: een stenen muur vangt de warmte, buffert ze en straalt ze terug uit, ook ’s nachts
Steven Richardson Je gevel en je tuinmuur zijn echte hittemagneten: een stenen muur vangt de warmte, buffert ze en straalt ze terug uit, ook ’s nachts

Het koelste terras

Hoe kleiner het aandeel verharding in je tuin, hoe beter: elke vierkante meter extra groen resulteert in een frissere tuin. Graspaden, grindpaden of natuurlijke paden van schors of houtsnippers warmen beduidend minder op dan paden met tegels en klinkers. Een oprit van grasdallen of verharde rijstroken met in het midden een strookje gazon, slorpt minder hitte op dan een volledige oprit in klinkers. Tegels met kieren met (rots)plantjes tussen of met een brede grindvoeg met gras vangen minder hitte op en geven daarna ook minder hitte af.

Het beste terras tegen de hitte is van hout; een stenen terras, zeker met donkere tegels, wordt op een hete dag een bakplaat, met temperaturen tot 50°C. Hout accumuleert minder warmte dan steen en straalt het ook niet uit. Ook bleek grind warmt je terras minder snel op dan (donkere) steen.

Elke vierkante meter extra groen resulteert in een frissere tuin
Steven Richardson Elke vierkante meter extra groen resulteert in een frissere tuin

Bladerdek

Een zonnescherm of een parasol mogen dan wel voor schaduw zorgen, met een dak van bladeren boven je hoofd zit je nog beter. Onder een parasol of luifel is het zo’n 4,8 graden koeler dan in de zon, onder een boom kan het op een hete dag 10 tot 15 graden frisser zijn!

Een volwassen boom verdampt tot 400 liter water per zomerdag, waardoor de luchtvochtigheid stijgt en de verdamping in werking treedt

Een boom is een levende airco op zich. Een volwassen boom verdampt tot 400 liter water per zomerdag, waardoor de luchtvochtigheid stijgt en de verdamping in werking treedt. Door die verdamping stijgt de warme lucht naar boven en wordt er onder de boom, waar jij zit, koelere lucht aangezogen. Hoe meer blad een kruin heeft, hoe sterker dat verkoelend effect. Daarom zijn platanen, met hun dichte kruin vol grote bladeren, moerbeibomen, moeraseiken en vijgenbomen zulke populaire schaduwbomen. Maar ze worden wel groot, tenzij je een kleinere, compacte vorm kiest, of een bolvorm; informeer bij je kweker.

De goedkoopste oplossing voor meer schaduw is een pergola of draadconstructie boven je terras, met een mooie klimmer als een blauweregen of druif eroverheen.

Moerbeiboom
Steven Richardson Moerbeiboom

Parasolboom

Of plant een parasol- of dakboom in een uitsparing van je terras, die biedt het beste van twee werelden: de koelte van een boom én de vorm van een parasol. Het zijn voorgeleide bomen waarvan de takken in een parasolvorm langs een constructie groeien, en met snoeien in vorm worden gehouden. Een parasolboom wordt niet veel hoger dan een parasol — reken op 2,50 tot 3,50 meter. Onder zo’n natuurlijke parasol is het heerlijk fris zitten, én hul je je huis niet in diepe schaduw. Let op, voorgeleide bomen zijn niet goedkoop, maar ze gaan langer mee dan een parasol. Je snoeit ze elk jaar bij.

Bedenk wel hoeveel schaduw je echt wil: een plataan of hazelaar zal amper licht doorlaten en is alleen goed voor een plek met veel felle zon

Dakplatanen, dakmoeraseiken en amberbomen in parasolvorm vind je in verschillende maten, 2 tot 3,5 meter breedte is het courantst. Heb je een groot terras, plant er dan twee of drie naast elkaar. Bedenk wel hoeveel schaduw je echt wil: een plataan of hazelaar zal amper licht doorlaten en is alleen goed voor een plek met veel felle zon. Het fijne bladerdek van een amberboom zorgt dan weer voor een mooi gefilterd licht, bijvoorbeeld in een tuintje tussen muren, waar het van nature al wat donkerder is. Neem geen boom die ’s winters zijn bladeren houdt, zoals een steeneik, dan wil je juist wél kunnen genieten van licht en zon.

Plant een parasol- of dakboom in een uitsparing van je terras, die biedt het beste van twee werelden: de koelte van een boom én de vorm van een parasol
Steven Richardson Plant een parasol- of dakboom in een uitsparing van je terras, die biedt het beste van twee werelden: de koelte van een boom én de vorm van een parasol

Elegante meerstam

Op zoek naar een mooie schaduwboom voor een kleine tuin? Meerstammige bomen, waarvan de vaak grillige stammen zijn opgesnoeid tot een heel natuurlijke parasol, worden niet te groot, ogen eleganter dan een voorgeleide parasol- of dakboom en groeien breed uit, wat extra veel schaduw oplevert. Haagbeuk is zo’n erg mooie meerstammige parasolboom, net als het krentenboompje (Amelanchier).

Plant je meerstammige boom vol in het zicht, hij is bedoeld als eyecatcher en houd eronder ruimte vrij voor een loungebank of terrasset

Of neem een kleine boom die van nature als een parasol groeit, en die vanzelf schaduw geeft zonder dat je hem moet leiden of snoeien, zoals tal van magnolia’s, de fluweelboom (Rhus typhina) of de Perzische slaapboom Albizia julibrissin, met grote, exotisch ogende roze bloemen en heel elegant, transparant blad. De cultivar ‘Ombrella’ (syn. ‘Boubri’) heeft de mooiste parasolvorm. Ook de papiermoerbei (Broussonetia papyrifera) groeit breed uit, met erg decoratief blad en een mooie schors.

Plant je meerstammige boom vol in het zicht, hij is bedoeld als eyecatcher en houd eronder ruimte vrij voor een loungebank of terrasset; op hete dagen zit je hier heerlijk koel.

Ga de uitdaging zelf aan! Maak een foto van de mooiste boom in jouw tuin en deel hem via het Leukste Tuin-platform.

Met de HLN Zomer Challenges maken we van België deze zomer het beste vakantieland ter wereld. De grootste namen en experts dagen je uit, jij kiest zelf aan hoeveel en welke challenges je deelneemt. Wij bundelen alle artikels, uitdagingen en foto’s van ‘De leukste tuin van Vlaanderen’ in dit dossier.

Nog meer tuinplezier verzekerd met deze aanbiedingen uit de HLN Shop.

Wapen je tegen de hittegolf. Lees nog meer adviezen van experts in dit dossier.

Lees ook:

Een blotevoetenpad in je tuin? Laurence Machiels legt uit hoe je er zelf eentje maakt (+)

Te druk aan zee? Zo maak je met zand, hout én de juiste planten zelf een strand(je) in je tuin (+)

“Koppel je regenpijp tijdelijk los en laat het water deze zomer royaal in je tuin lopen”: Laurence toont hoe je van je tuin een waterparadijs maakt (+)

Je cookie instellingen zorgen ervoor dat deze inhoud niet getoond wordt.
Pas je cookie instellingen aan.