Exclusief voor abonnees

Composthoop in je tuin: wat mag er wel, en vooral niet op? “Goede compost stinkt nooit”

Onze tuinexperte legt uit wat er komt kijken bij composteren.
Laurence Machiels Onze tuinexperte legt uit wat er komt kijken bij composteren.
Nu de containerparken gesloten zijn wegens het coronavirus zijn heel wat mensen met een tuin genoodzaakt hun eigen groenafval te composteren. Maar wat mag er wel en niet op de composthoop? Hoeveel plaats heb je nodig? Hoelang duurt het voor je compost ‘klaar’ is? “Alles zomaar op een hoop gooien, werkt niet.” Onze tuinexpert Laurence Machiels geeft advies.

Het principe van een composthoop is eenvoudig: je gooit er je tuin- en keukenresten in, en wormen, insecten, bacteriën en schimmels verwerken die tot kruimelige humus. Maar zomaar alles op een hoop gooien, werkt niet.

Het geheim zit hem in de mengeling van groen en bruin materiaal: enerzijds grasmaaisel en keukenresten, anderzijds droge takjes, herfstblad, houtsnippers, stro... Zuiver groen materiaal gaat rotten — denk maar aan een hoop grasmaaisel die in een mum van tijd begint te stinken — en bruin materiaal alleen verteert te traag. 

Een composthoop in evenwicht stinkt nooit. De ideale mengeling is één deel groen met twee delen bruin. Dat vraagt een beetje planning, want in je tuin heb je piekmomenten met nu eens meer groen (veel onkruid en grasmaaisel in de lente) en dan weer veel bruin, zoals bladeren in de herfst en plantenstengels na de winter. 

Houd wat droog materiaal apart en meng het stelselmatig door het vele groen dat vanaf april op de composthoop terecht komt. Vooral grasmaaisel heeft veel bruin materiaal nodig om goed te kunnen composteren. Haagsnoeisel bestaat uit bruin (takjes dunner dan een potlood) en groen (bladeren), en laat zich goed composteren. Voer het niet naar het containerpark!

Kattenbakvulling, brood, gekookte etensresten en kaas zijn taboe. Die trekken ratten aan

Laurence Machiels

Eigenlijk mag er best wel veel op de composthoop, maar sommige dingen alleen met mate, of nadat je ze in stukken hebt geknipt. Zoals kartonnen eierdoosjes, de krant waarin je je groenten hebt geschild, keukenpapier... Een onbedrukte kartonnen doos kan, maar dan wel in repen gescheurd, en met mate. Hooi en (stal)stro vormen geen probleem, net als houtkrullen van onbehandeld hout. Ook het strooisel uit de cavia- of konijnenkooi of kippenhok kan prima als bruin materiaal, en zelfs menselijke uitwerpselen (bijvoorbeeld van een composttoilet).

Uitwerpselen van hond en kat, en kattenbakvulling zijn echter taboe, net als brood, gekookte etensresten, kaas... Die trekken ratten aan. Ze mogen wél in de gft-bak, dus dat is wat verwarrend. Koffiegruis, een verwelkte bos bloemen, schillen van kiwi, banaan en citrussen... vormen geen enkel probleem. Ook aardappelschillen niet. Daar zit nog zelden kiemremmend poeder op.

No go’s

Dingen die niet meer kunnen composteren, gooi je nooit op de composthoop, zoals as van de houtkachel of de barbecue. Die strooi je beter direct in de tuin. Schud zoveel mogelijk aarde van je plantenresten, want ook dat hoort niet thuis op de composthoop. Kurken en mosselschelpen verteren niet, net zo min als ‘zijden’ theezakjes. Naalden van naaldbomen mogen op de composthoop. Ze maken de compost niet noemenswaardig zuurder, maar verteren soms wel traag.

Gek genoeg gooi je ook beter geen composteerbare verpakking op de composthoop. Die verteert vaak traag en bovendien is het niet altijd duidelijk wat nu wel of niet een ‘bioplastic’ is. De labels zijn nogal verwarrend.

En wat met zieke plantendelen, zoals aangetaste tomatenplanten, kolen met knolvoet of aardappelloof met de aardappelziekte? Die kunnen wel op de composthoop, op voorwaarde dat die 50 à 60 °C haalt. Stop ze zo goed als mogelijk in het midden van de hoop, waar de temperatuur het hoogst oploopt. Haal je die niet — je hebt compostthermometers waarmee je dit kunt controleren —, doe ze dan liever in de gft-bak. Let op met onkruid in zaad. Ook onkruidzaden worden pas bij hogere temperaturen vernietigd. Grote hoeveelheden onkruid in zaad gooi je beter in de gft-bak.

Vroeger werd kalk op de composthoop gestrooid, maar dat is helemaal achterhaald, en ook compostversnellers hebben zogoed als geen effect.

Gebruik 3 bakken om te composteren: in de eerste gooi je alle verse tuin- en keukenresten, in de tweede liggen de resten van vorig jaar en in de derde zit kant-en-klare compost

Drie bakken

Om gemakkelijk te composteren heb je minstens 3 m² nodig: drie bakken van één bij één meter en maximaal anderhalve meter hoog, met houten wanden, palletten of kastanjespijltjes. Wie weinig plaats heeft, kan composteren in een ton. Zet de bakken in de schaduw — in volle zon droogt een composthoop onverbiddelijk uit — maar zorg dat de regen er wel aan kan. Bedek de wanden aan de binnenkant met karton of jutezakken. Die houden het vocht vast, maar laten je composthoop toch ademen. Zorg dat één kant van elke bak open kan, om de tuinresten aan te voeren en om later de compost weer uit te scheppen.

In de eerste bak gooi je alle verse tuin- en keukenresten, in de tweede liggen de resten van vorig jaar te verteren en in de derde zit kant-en-klare compost. Composteren is een natuurlijk proces dat zijn tijd nodig heeft. De bacteriën en schimmels en allerlei beestjes moeten de tijd hebben om tuinresten om te zetten in humus. Hoe fijner het materiaal dat je toevoegt, hoe sneller het verteert. Knip lange en dikkere plantenstengels, stronken van kolen en zo meer dus in stukken voor je ze op de hoop gooit. Houd de hoop luchtig (stamp er nooit op!) en vochtig. Giet er een paar emmers water over in een droge periode, want in een droge composthoop valt de vertering volledig stil.

Composteren kost tijd. Als je niets doet, heb je na twee, ten laatste drie jaar compost

Wachten of keren

Dek een volle composthoop meteen af met karton of rabarberbladeren, tegen de verdamping. Je mag gerust een pompoen in het karton planten, die houdt met z’n bladeren de temperatuur van de hoop onder controle, en onder het karton en de pompoenbladeren blijft het mooi vochtig.

Een verse hoop zie je stelselmatig zakken, dat is normaal. Schrik ook niet als je compost-in-wording in het begin vanbinnen heet aanvoelt. Dat betekent alleen dat de omzetting op volle toeren draait. In principe hoef je je composthoop niet te keren, in het bos wordt er ook niets gekeerd en toch ligt het er vol met perfecte humus. Als je niets doet, heb je na twee, ten laatste drie jaar compost. Zodra je composthopen alle drie gevuld zijn, oogst je er jaar na jaar compost van.

Wil je dat het toch sneller gaat, dan moet je de hopen keren. Door het materiaal opnieuw te mengen, stimuleer je het composteringsproces. Idealiter keer je de composthoop dan één keer per maand, en minstens elke drie maanden. Ook het weer kan een handje helpen: in een warme, vochtige zomer verloopt de compostering sneller. Wie regelmatig keert, heeft na 7 tot 12 maanden kant- en klare compost. Die kan je dan elk jaar in je (moes)tuin uitstrooien, zo’n 2 tot 3 cm dik. Inwerken hoeft niet.

Zit je nog met vragen? De meeste gemeenten hebben een compostmeester en afvalintercommunales organiseren regelmatig cursussen composteren. Check ook www.velt.be

Groen

• onkruid (niet in zaad)
• grasmaaisel
• keuken- en moestuinafval (ook schillen van aardappel, banaan en citrus)
• Uitgebloeide bloemen
• Fijn haagsnoeisel

Bruin

• Herfstbladeren
• Droge plantenstengels

En ook

• Koffiegruis
• Eierschalen
• Pitten en notenschelpen

Met mate

• Naalden van naaldbomen
• Onkruid met zaad
• Stukjes karton/eierdoosjes
• Stukjes krant & keukenpapier
• Uitgestrooid stro en hooi
• Onbehandelde houtkrullen
• De inhoud van het composttoilet 

Met de adviezen van onze tuinexperten wordt de verzorging van je tuin een fluitje van een cent. Je leest alles in ons dossier

Tuinexperte Laurence Machiels geeft advies: “Dit is hét moment om de handen uit de mouwen te steken” (+)

Bye bye onkruid: onze experte toont hoe je zelfs de hardnekkigste soorten uit je tuin weert (+)

Zo leg je een prairietuin aan: weinig onderhoud nodig en ijzersterke planten (+)




8 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Bernard Dieryck

    Goede compost mag zdeket stinken

  • Denis Dumolin

    Denis Dumolin compostmeester met getuigschrift. Als men een vat niet correct opstart, grote kans op een mislukking. De gaatjes in, de bodemplaat moeten zolang mogelijk vrij blijven. Men moet streven naar een vochtgehalte van +/- 50%, te weten dat afval van groenten en fruit 60 à 80% vocht bevat. Beter te droog en luchtig !! dan te nat, te nat gaat men de niet verteerbare en stinkende kant op, anaërobe werking. Bij droog gehalte mag men benevelen, geen water in gieten.

  • birgit vanderest

    Ik hoop dat mijn buur dit leest. Enkel kattestront wordt echt geen compost en stinkt enorm. Het trekt alleen strontvliegen aan, en dat wil ik ook niet

  • paul van de velde

    Ik heb een groene container en gooi daar alles in. En als hij vol is zet ik hem aan de deur en ben er ook van af dan.

  • René Behets

    Raar, mosselschelpen verteren niet. Vergaan doen ze zeker en vast. Laat deze een jaar in de hoop liggen en die versplinteren. Geweldig om deze compost rond aardbeien te doen want doen de versplinterde schelpen, heb je geen slakken.