Exclusief voor abonnees

Chrysanten zijn niet alleen mooi op het kerkhof: zo houd je ze mooi en gezond

Chrysanten zijn veel meer dan bloemen voor op het kerkhof.
Laurence Machiels Chrysanten zijn veel meer dan bloemen voor op het kerkhof.
Met hun imago van kerkhofbloemen vergeten we weleens hoe veelzijdig chrysanten zijn. Ze vormen de basis van het bekendste biologische insecticide, maar zijn net zo goed eetbaar. Er wordt wijn en bier van gemaakt, en in huis zijn het de allerbeste luchtzuiveraars. En wist je dat bijna de helft van alle potchrysanten ter wereld het licht ziet in West-Vlaanderen? In ons dossier vind je nog meer tips van tuinexperte Laurence Machiels. 

Topinsecticide

De bloemen van de Chrysanthemum cinerariifolium leveren een biologisch topbestrijdingsmiddel tegen insecten: Pyrethrum. Als je over eender welk chrysantenblad wrijft, ruik je die typische, kruidige, wat bittere geur van de pyrethrinen. Chrysanten zijn dan ook goede buren voor insectengevoelige planten. Of zet een Chrysanthemum cinerariifolium in je tuin: een vaste, vorstbestendige plant van een 0,5 m hoog die goed op onze inheemse margriet lijkt. Pluk de bloemen, droog ze en maal tot poeder. Leng aan met water en wat vloeibare zeep, zodat het extract beter blijft kleven. Bespuit er de bladluizen op je planten mee, of de rupsen op kolen.  

West-Vlaamse roots

Het West-Vlaamse Gediflora is wereldmarktleider in de veredeling en vermeerdering van bolchrysanten (foto). Elk jaar levert het 80 miljoen stekjes aan plantenkwekers in meer dan veertig landen. Wereldwijd is bijna de helft van alle potchrysanten afkomstig van een stekje van Gediflora! Elk jaar worden er ruim 40.000 nieuwigheden gezaaid, waarvan slechts vijf de uiteindelijke (strenge) selectie halen. Kleine bolchrysanten doen er buiten negen weken over voor ze volgroeid en dus verkoopsklaar zijn. De grootste, met een diameter van één meter, doen er tot twintig weken over. Chrysanten zijn korte dagplanten. Ze gaan pas bloeien wanneer de dagen korten. Bij de meeste bloemen is het net omgekeerd.

Feestelijke ‘Mum’

De Engelse term voor chrysanten is ‘Mums’, een afkorting van het Latijnse Chrysanthemum. ‘Mums’ hebben in Amerika absoluut geen kerkhofimago. Daar wordt de chrysant gelinkt aan het vrolijke Halloween, en vind je de planten al vanaf het einde van de zomer in de winkel. Mum Beer is het eerste bier op basis van chrysantenextract, en het is Belgisch! www.mumbeer.be

Eetbaar

De bloemen van de Chrysanthemum x morifolium zijn eetbaar. In de Chinese geneeskunde worden ze al eeuwen gebruikt tegen hoofdpijn, duizeligheid, rode ogen, hart- en vaatziekten en cholesterolproblemen. Ook de gekroonde ganzenbloem (Chrysanthemum coronarium synoniem Glebionis coronaria), zusje van de populaire sierchrysant, mag op je bord. De jonge scheutjes eet je in hun geheel of je plukt telkens de jonge topjes en mengt ze onder een salade, in een wokgerecht of Aziatische stoofpot. Laat je ze bloeien, dan krijg je warmgele margrietbloemen waarvan de buitenste bloemblaadjes eetbaar zijn. Je zaait deze eenjarige één keer vanaf april, en nadien zaait die zichzelf uit, zodat je elk jaar plantjes hebt. In China brouwt men van oudsher chrysantenwijn van de gegiste bloemen. Ook is gebleken dat de wortels ontsmettend werken. Plant je ze naast tomaten, dan voorkomen ze infecties van de wortels door aaltjes.

Je hebt makkelijk twee maanden bloei op je terras met deze mooie chrysanten.
Laurence Machiels Je hebt makkelijk twee maanden bloei op je terras met deze mooie chrysanten.

Terrastopper

Met een pot chrysanten heb je twee maanden bloei op je terras. Koop volle, bossige planten met veel knoppen die al lichtjes open zijn, zodat je de kleur al ziet. Zet potchrysanten in een zware pot of leg een paar zware stenen op de bodem. Zo waaien ze niet om.
Zet er een schaaltje onder — chrysanten hebben graag veel water— en laat de grond nooit helemaal opdrogen. Voeg elke drie weken een dopje vloeibare voeding voor terrasplanten toe aan het gietwater. Geef ze een plek uit de volle middagzon, en beschut uit de slagregen en felle wind. Haal ze binnen als er nachtvorst komt.

Luchtzuiveraar

Goed ventileren is de beste manier om de lucht in huis en op kantoor gezond te houden, maar ‘s winters ben je niet snel geneigd ramen en deuren open te zetten. Dan is de chrysant (Chrysanthemum x morifolium) je beste vriend. Deze kamerplant haalt immers schadelijke stoffen uit de lucht.

Vriesbestendig in de tuin

Tuinchrysanten worden ook winterasters genoemd en vormen door hun late bloei een dankbare aanvulling op een moment dat de meeste planten over hun hoogtepunt heen zijn. Ze bloeien van oktober tot kerst, en minstens zo overweldigend dan de meeste asters, met nóg grotere en vaak meer gevulde bloemen. Kies een van de vijftig vorstbestendige (tot -10°C!) chrysantensoorten voor de tuin. Soorten die minder vorst verdragen, kun je toch houden, mits je na de bloei een laag van 5 cm mulch (zoals bladaarde) over de plant strooit. Tuinchrysanten houden van rijke, vochthoudende grond: leem, lichte klei of zanderige bodem met veel compost en organische voeding. Naast de klassieke (zalm)roze kleuren vind je ook prachtige warmrode, oranjebruine en tweekleurige tuinchrysanten. Het zijn geweldige snijbloemen.

Deze tuinchrysanten kunnen vorst verdragen.
Laurence Machiels Deze tuinchrysanten kunnen vorst verdragen.

Wilde margriet

De bekendste chrysant van ons land? Dat is onze eigenste wilde margriet (Chrysanthemum leucanthemum), ook wel Leucanthemum vulgare genaamd, die je ‘s zomers in bermen en graslandjes ziet bloeien. Bijen en hommels vinden er de broodnodige nectar.

Zo blijven ze mooi

De komende weken kleuren onze kerkhoven weer prachtig geel, paars, oranje en wit door de vele chrysanten. Wil je dat zo houden, zet de bloemen dan zoveel mogelijk uit de directe zon en tocht. Verwijder ook zeker de folie van het bloemstuk, zodat condensdruppels de bloemen niet kunnen aantasten.

Donker gekleurde chrysanten hebben sowieso minder last van de regen of vorst. Wit ziet er sneller verwelkt uit. Ook soorten met kleinere bloemen kunnen beter tegen kou en regen dan die met grote ‘pompon’-bloemen. Bovendien bloeien ze langer. Aan jou de keuze!

Chrysanten houden van water, dus dompel de pot een paar minuten onder in een emmer water of plaats een schaaltje onder de pot als er een week geen regen is voorspeld. En wil je dat de plant langer bloeit, haal dan de verwelkte bloemen weg. Dat stimuleert de knoppen die nog dicht zijn om zich te openen. 

Of je nu een groot gazon hebt of een kleine stadstuin: groen vergt onderhoud. Maar welke onderhoudsbeurten mag je echt niet overslaan? Met de adviezen van onze tuinexperten wordt de verzorging van je tuin een fluitje van een cent. Je leest alles in ons dossier

Zo maak je je tuin helemaal herfstklaar

Bye bye onkruid: onze experte toont hoe je zelfs de hardnekkigste soorten uit je tuin weert

Actieplan voor de tuin: zo herstel je een kaal gazon en haal je het beste uit je bloemen




Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.