Exclusief voor abonnees

Check je stoep: dankzij #botanischstoepkrijten wordt onkruid opeens hip

Stoepplantjes.
@stoepplantje Stoepplantjes.
Ook stoepplanten die we als onkruid zien, hebben een naam, zoals vroegeling of muursla. Als je weet wat het is, kijk je er met andere ogen naar. Dankzij de nieuwe rage ‘botanisch stoepkrijten’ krijg je de namen zelfs cadeau.

In een aantal steden in Nederland, zoals Amersfoort, Utrecht en Den Bosch, vestigen botanische stoepkrijters de aandacht op al die stoere planten die erin slagen te overleven langs het trottoir, tussen tegels, op muren en kades. Met een stuk krijt trekt de botanisch stoepkrijter een eerbiedige kring om de plant, zet er een pijl bij en schrijft de soortnaam ernaast: akkerdistel, herderstasje, gehoornde klaverzuring. De hardcore plantenkenner post ook nog een foto op Instagram met de hashtag #botanischstoepkrijten.

Tot voor kort heetten deze plantjes doorgaans ‘onkruid’, naamloos groeiend groen dat in de eerste plaats bestreden diende te worden. Maar dankzij het nieuwe fenomeen verandert dat.  Allerlei planten hebben zich dankbaar in de steden gevestigd.

Benoemen wat het is, draagt bij aan de bewustwording en waardering. Daar weet Hanneke Jelles, hoofd educatie van de Hortus botanicus in Leiden, alles van. “Er is in onze omgeving zo veel waar te nemen, maar veel mensen hebben er een blinde vlek voor. We registreren in de eerste plaats dat wat beweegt. En letters. Dus als er met stoepkrijt bij een onbekend plantje ‘bleke klaproos’ staat, dan zie je die klaproos vaak voor het eerst. En vervolgens zie je ze altijd. Je blik is veranderd.”

Verkoeling

Bij de Hortus botanicus vinden ze dat we wel wat meer om deze stadsflora mogen geven. “De stedelijke omgeving is warm. Planten zorgen voor verkoeling”, legt Jelles uit. “Het zijn sterke planten die zich redden op moeilijke plekken waardoor ze aan de biodiversiteit bijdragen. Met hun bloemen, zaadjes en besjes vervullen ze een rol in het stadse ecosysteem. Redenen genoeg om ze te koesteren.”

Bij de Hortus is een fijne overzichtsposter te verkrijgen. Daarmee licht het de nieuwe stadsnatuur uit: die moedige overlevers die genoeg hebben aan een voeg tussen twee tegels. Hanneke Jelles hoopt dat het woord ‘stoepplantjes’ geleidelijk het woord ‘onkruid’ zal vervangen.

@stoepplantje

Rage

Botanisch krijten komt onder meer uit Frankrijk, waar het al een tijdje gewoon is. Dankzij de lockdown, waardoor veel mensen thuisbleven, ommetjes maakten in hun buurt en de blik op hun eigen omgeving richtten, heeft het de wind in de rug. Op de stoep blijkt allerlei moois te groeien.

Het getrainde oog van Remko Andeweg, stadsbotanicus bij de bureau Stadsnatuur, herkent alleen al op de stoep voor zijn eigen deur acht soorten: kransgras, kransmuur, gele helmbloem, klein glaskruid, herderstasje, veldereprijs, Canadese fijnstraal en muizengerst. “Je vindt werkelijk overal stadsplanten. De soortenrijkdom is enorm toegenomen. Er komen elk jaar weer nieuwe bij. Een van die nieuwkomers in Rotterdam is wijde alsem. Gelukkig neemt de tolerantie voor deze planten toe. Botanisch stoepkrijten helpt bij de emancipatie van stadsflora.”

Sommige soorten zijn meegelift in een kluit van een olijfboom, waaronder het kamilleknopje en liggende wolfsmelk. Andere hebben zich vanuit tuinen en parken uitgezaaid, zoals stokroos of lampenpoetsersgras.

Je vindt werkelijk overal stadsplanten. De soortenrijkdom is enorm toegenomen

Urbaan ecoloog Ton Denters heeft alle planten die zich op eigen kracht in de stad hebben gevestigd in kaart gebracht in de gids Stadsflora van de Lage Landen. Tot zijn vreugde ziet hij toenemende waardering: “Planten zijn onze bondgenoten. Ook in de stad. Stadsplanten overleven er op eigen kracht. Ze vergen geen onderhoud, maar leveren intussen wel een bijdrage aan de verkoeling van de stad, ze helpen het regenwater vast te houden. In de buitengebieden neemt de soortenrijkdom af, in de stad zien we die juist toenemen. Planten uit zuidelijke, mediterrane streken blijken goed bij ons te gedijen. Het is natuur die bij het nieuwe klimaat hoort. Gelukkig snappen steeds meer mensen dat we dat moeten koesteren.”

Je cookie instellingen zorgen ervoor dat deze inhoud niet getoond wordt.
Pas je cookie instellingen hier aan.



Reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.