Exclusief voor abonnees

Begin je al met werken in je tuin, of is het best om te wachten? Onze experte klaart uit

Nu doen of wachten? Opruimen, snoeien, bemesten...
Laurence Machiels Nu doen of wachten? Opruimen, snoeien, bemesten...
Een paar zachte, zonnige dagen en het kriebelt om alweer aan de slag te gaan in de tuin. Maar let op, voor lenteklussen is het nog te vroeg. Wat mag je nu al doen, en waar moet je echt wel mee wachten? “Bomen, struiken, hagen en rozen plant je het best nu. Hoe sneller je plant, des te sneller de wortels hun weg in de aarde vinden.” Meer advies vind je in ons tuindossier.

Er is geen twijfel over: bomen, struiken, hagen en rozen plant je het best nu. Van november tot maart is de ideale periode. Hoe sneller je plant, des te sneller de wortels hun weg in de aarde vinden en ze zelfstandig het nodige water kunnen opnemen. Met de huidige zachte winters en de droge zomers is planten in de herfst en de winter absoluut de meest aangewezen periode.

Groenblijvende planten: Wachten tot de lente

Bomen, struiken, hagen en rozen die je koopt in pot (en dus niet met blote wortel) kun je nog in de lente planten, maar dan zul je meer water moeten geven. Je plant moet dan immers niet alleen wortels maar tegelijk ook bladeren vormen, en dat is een pak uitputtender. Plant nu geen groenblijvende bomen en struiken als steeneik, Portugese laurier of Osmanthus. Als de grond bevriest, hebben de nog niet goed ontwikkelde wortels het erg moeilijk om water uit de grond te halen en kunnen de planten, die volop in blad staan, snel verdrogen. Ook vaste planten en siergrassen plant je beter vanaf maart. Een harde vorst kan de jonge wortels flink schade toebrengen. Geef nooit mest mee in het plantgat, je planten moeten eerst wortels vormen en geen bloemen of vruchten, waar die voeding voor bedoeld is. Bemesten is dus iets voor de lente.

Strooi wel na het planten 10 cm mulch van bladeren, bladaarde, houtsnippers, schors... of een dunne laag compost tussen je planten. Dat beschermt ze tegen een late vorstprik, onkruid en verdamping, wat jou in de lente een pak wied- en gietwerk bespaart.

Snoeien: Ja, maar

De winter is het snoeiseizoen voor veel maar niet voor alle tuinplanten. Druiven, vijgen, kiwi’s, bessen, fruitbomen snoei je nu het best zo snel mogelijk, pruimen- en kersenbomen mogen pas in de zomer. Knip van de blauweregen nu alle jonge scheuten tot 20 cm in. Ook rozen kun je nu al snoeien, tot in maart. Houd drie van de sterkste, over de plant verdeelde twijgen over en knip alle andere tot tegen de grond af. Knip de drie overblijvende twijgen tot 30 cm van de grond af.

Planten die ’s winters groen blijven snoei je nooit in de winter, maar pas vanaf mei

Laurence Machiels

Mochten je leibomen (linden, platanen, haagbeuk) nog niet gesnoeid zijn, doe het dan nu, vóór de twijgen beginnen uit te lopen. Ook de vlinderstruik mag je nu flink terugknippen.

Planten die ’s winters groen blijven zoals buxus, taxus, struikkamperfoelie, klimop en Osmanthus snoei je nooit in de winter, maar pas vanaf mei. Als het hard vriest of er een paar dagen een gure noordoostenwind door je tuin raast, drogen de buitenste bladeren of naalden uit, en kijk jij de komende maanden op een beschadigde haag of snoeivorm.

Ook hortensia’s snoei je pas in de lente. De populaire witte Annabelle en pluimhortensia’s zoals Limelight en Pinky Winky kunnen al in februari of maart, maar de boerenhortensia’s, met hun grote witte, roze of blauwe bolbloemen snoei je nooit voor april. Wacht ook met clematissen.

Soorten die in de zomer bloeien (vaak met de meest spectaculaire bloemen), snoei je in februari of maart, de andere in juni. Knip pas aan lavendel in april.

Heb je een winderige tuin op het noordoosten, snoei dan alle planten een maand later. In een zonnige, beschutte tuin kun je er vroeger aan beginnen.

Bemesten: Wachten

Het is geen goed idee om je planten ’s winters te bemesten, tenzij met een laag paardenmest op je moestuinbedjes. Daar kikkeren arme (zand)gronden van op. Compost mag je in de winter of de lente over de moestuinbedjes spreiden, dat maakt niet uit. Leg geen nieuwe moestuin in de winter aan, dan is de grond te nat, waardoor je hem helemaal vastloopt. Wacht tot maart of april. Ook meststoffen voor de siertuin, de terrasplanten en het gazon zijn pas efficiënt vanaf maart. Nu zijn de planten nog in slaapstand en spoelt een groot deel van de voeding met de regen weg. Kalk strooi je wel in (of voor) de winter op je gazon. Geef nooit zomaar kalk of gazonmest, doe eerst een bodemanalyse, bijvoorbeeld via www.bdb.be.

Opruimen: Wachten

Hoe hard het ook kriebelt, wacht om de tuin op te ruimen. In de dode plantenresten schuilen tal van nuttige insecten tegen de kou en vinden vogels nog voedsel. Bovendien beschermen de stengels de jonge knoppen tegen een eventuele koudeprik, harde slagregens en hagel. Die bescherming is ook belangrijk bij siergrassen: knip ze niet af voor maart! Alleen op plekken waar Helleborus en vroege bloembollen als sneeuwklokjes boven komen, haal je de plantenresten weg, anders mis je de schoonheid van de bloemen. Mulchen met schors, houtsnippers, bladaarde of compost kun je ’s winters doen, maar het is veel efficiënter om te wachten tot de lente, tot na de voorjaarsschoonmaak, en het op een propere, onkruidvrije bodem uit te strooien.

Vroege vogels

Het is nog even wachten op de lente, maar dat belet een aantal planten niet om nu al volop het beste van zichzelf te geven. Door het zachte weer zijn tal van winterbloeiers extra vroeg wakker geschud.

Kerstroos: Alleen de witte Helleborus niger bloeit effectief rond kerst, de andere helleborussen bloeien nu, tot in maart, in alle tinten wit, geel, roze, bordeauxrood, (bijna) zwart, met enkele of dubbele bloemen. Het zijn ook excellente terrasplanten.

TIP. Bezoek in februari de grootse (gratis) show van helleboruskwekerij. www.hetwilgenbroek.be.

Winterzoet: Chimonanthus praecox heeft zijn naam ‘winterzoet’ niet gestolen: de lichtgele bloemklokjes met bruinrood hart verspreiden een heerlijk zoete ananasgeur. Al herkennen sommigen er meloen in, vandaar de naam ‘meloenboompje’. Het is een makkelijke struik, die uiteindelijk zo’n 2 tot 3 meter wordt.

TIP. In het Provinciaal Domein Het Leen vind je een rijke collectie winterbloeiers. www.hetleen.be

Sneeuwklokjes: Sinds sneeuwklokjes een hype zijn, vind je de meest wonderlijke soorten, zelfs gele, maar voor de tuin blijft Flore Pleno met grote opvallende, dubbele bloemen een topper. Die bloeit bovendien weken langer dan het gewone sneeuwklokje.

TIP. Trek op sneeuwklokjeswandeling bij een kweker, bijvoorbeeld www.alpenplanten.be of www.koenvanpoucke.be.

Toverhazelaar: De vroegste Hamamelis bloeit soms al rond Kerstmis, met spinachtige geurende bloempjes in geel, oranje en rood. Vriest het, dan krullen de bloempjes op, om zich later weer te ontrollen. Kies een toverhazelaar wanneer deze in bloei staat, nu dus, zo ben je zeker van de kleur en geur. Toverhazelaars groeien traag, uiteindelijk worden ze zo’n 3 meter hoog en breed.

TIP. Bezoek www.arboretumkalmthout.be, een van de mooiste collecties toverhazelaars van Europa.

Sneeuwbalstruik: De witroze, (sneeuw)balvormige bloemen van de wintersneeuwbal (Viburnum bodnantense) verschijnen aan de nog kale takken en vallen dus extra op. Het is één van de sterkste en meest geurende winterbloeiers, die het zowel in de tuin als in pot goed doet, in de zon of halfschaduw. Deze perfect winterharde struik moet ook nooit gesnoeid worden.

Of je nu een groot gazon hebt of een kleine stadstuin: groen vergt onderhoud. Maar welke onderhoudsbeurten mag je echt niet overslaan? Met de adviezen van onze tuinexperten wordt de verzorging van je tuin een fluitje van een cent. Je leest alles in ons dossier

Zo houd je je kamerplanten ook in de winter mooi en gezond

Bye bye onkruid: onze experte toont hoe je zelfs de hardnekkigste soorten uit je tuin weert

Zo leg je een prairietuin aan: weinig onderhoud nodig en ijzersterke planten




Reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.