Waarom bacteriën smeren goed kan zijn voor je huid

Foto door Zackary Drucker.
The Gender Spectrum Collection Foto door Zackary Drucker.
Bacteriën zijn een bron van ergernis als we pakweg geveld worden door een keelontsteking. Maar ze zijn ook de bron van alle leven, van een goede gezondheid én … van een mooie huid. En dat heeft alles te maken met het microbioom.

Net zoals onze darmen huisvest onze huid een gemeenschap van miljarden micro-organismen, schimmels en bacteriën. Ons microbioom. Die minuscule beestjes zijn allesbehalve slecht voor ons. Meer nog: ze zijn onmisbaar voor een mooie en gezonde huid. Hoe komt het dan dat we er nu pas over horen? Heel eenvoudig: tot voor kort waren ze nog onzichtbaar, vertelt bio-ingenieur Ingmar Claes, die als chief scientific officer bij het verzorgingsmerk YUN al jaren onderzoek doet naar de huidflora. “Zelfs met een microscoop konden we lange tijd niet zien welke bacteriën zich precies op de huid bevonden. Vandaag is dat anders. Met dank aan de recente technologie kunnen we bacterieel DNA onderzoeken in het labo en zelfs heel precies identificeren. Kortom: we weten exact welke bacteriën er op de huid aanwezig zijn en waarom. Logisch dus dat de aandacht ervoor toeneemt.”

Allemaal beestjes

En meer aandacht betekent natuurlijk ook … nieuwigheden in de winkelrekken. Toeval dat we plots overal microbioomvriendelijke producten zien opduiken? Dacht het niet. Al is er een belangrijke kanttekening. Ingmar Claes: “Wetenschappelijk gezien is ‘microbioom’ de verzamelnaam voor al het DNA dat aanwezig is op de huid. Maar in de praktijk – en op de verpakkingen van producten – wordt het veelvuldig gebruikt als term voor de bacteriën zelf.” In die betekenis gaat het dus meestal om een soort van onzichtbaar ecosysteem dat elke dag opnieuw het beste van zichzelf geeft om onze huid in topconditie te houden. Een ijverige bende dus. Die bovendien even uniek is als onze vingerafdruk. “Ons huidmicrobioom groeit van bij de geboorte met ons mee, en wordt bepaald door tal van factoren. Welke bacteriën je bij de geboorte meekrijgt van je moeder, bijvoorbeeld. Of je al dan niet borstvoeding krijgt, in de stadskern woont of net op het platteland, dicht bij de evenaar of veeleer richting Noordpool. Afhankelijk daarvan krijg je andere bacteriën op de huid, al zijn er natuurlijk ook genetische verschillen.”

Makkelijker gezegd dan gesmeerd

Goede bacteriën toevoegen aan beautyproducten klinkt eenvoudiger dan het is.
Ingmar Claes: “We moeten de juiste bacteriën selecteren die het microbioom op het rechte pad brengen. Daarnaast moeten die micro-organismen levend zijn, en dan moet je ze ook nog eens in de juiste hoeveelheid in een crème krijgen. Een hele opdracht, als je weet dat de meeste cosmetica bewaarmiddelen bevatten, die an sich net antibacterieel zijn. Bovendien is het als consument erg moeilijk om op basis van de ingrediëntenlijst te achterhalen hoeveel bacteriën een crème bevat, en of die nog levend zijn.”

Bacteriën smeren

In een ideale wereld evolueert ons microbioom altijd naar een natuurlijk evenwicht.
De bacteriecommunity vormt de eerste beschermlaag van de huid. Is die in balans? Dan is de huid gezond. Maar het kan gebeuren dat het microbioom aangetast is. 

In dat geval nemen de slechte bacteriën de overhand, aldus Ingmar Claes. “De reden is niet altijd duidelijk. Een ontregeling van het immuunsysteem, al kan het net zo goed hormonaal zijn, genetisch bepaald of veroorzaakt door het gebruik van verkeerde, meestal agressieve producten. Afhankelijk van de soort disbalans, ontstaan er huidproblemen. Acne is een bekend voorbeeld, net als voetschimmels. Maar ook vaginale schimmels en eczeem hangen samen met een microbioom dat uit evenwicht is. Vroeger werd meteen naar antibiotica gegrepen. Die zijn efficiënt in het doden van de slechte bacteriën, maar vaak vernietigen ze ook de goede bacteriën, en zo raakt de balans nog meer verstoord.” Tegenwoordig krijgen de goede bacteriën versterking. “Veeleer dan ze te verwijderen, gaan we net goede bacteriën toevoegen om de balans te herstellen.”

Heb je geen last van huidproblemen? Dan zit het naar alle waarschijnlijkheid snor met je microbioom. In dat geval is het belangrijk om het evenwicht niet te verstoren. “Vermijd agressieve producten. Vaak zijn dat shampoos en zeepjes die je in hotelkamers vindt. Die worden doorgaans in enorme hoeveelheden aangekocht, waardoor ze lang houdbaar en erg antibacterieel moeten zijn. Shampoos uit de supermarkt kunnen schuimvormers bevatten die erg agressief zijn en zo mee de goede bacteriën vernietigen. Dan kan het gebeuren dat de slechte bacteriën zich sneller herstellen dan de goede, waardoor er een disbalans ontstaat. Gebruik zo veel mogelijk milde producten, en kijk uit voor ingrediënten zoals sodiumlauryl en lauretsulfaat.”

Acne, een zaak van bacteriën?

Of het nu door stress is, voeding, medicatie of hormonale veranderingen, het kan gebeuren dat onze huid meer talg begint te produceren. Dat verstopt de poriën en vormt zo de ideale omgeving voor slechte huidbacteriën. Door met een speciale crème opnieuw goede, levende bacteriën toe te voegen, kan je de balans herstellen en acne verminderen.




Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.