Exclusief voor abonnees

Nieuwe expo draait rond de hoody: waarom dit kledingstuk alle hypes overleeft en overtreft

In Rotterdam loopt momenteel een tentoonstelling over de hoody.
Instagram @nieuweinstituut In Rotterdam loopt momenteel een tentoonstelling over de hoody.
In een hoody kun je álles doen: sporten, rappen, zelfs Facebook oprichten. In Rotterdam loopt momenteel een tentoonstelling over de turbulente geschiedenis van de capuchontrui, die uiteindelijk triomfeert.

“De hoody”, zegt Gary Warnett, “is de Forrest Gump onder de kledingstukken. Hij doet zijn ding, is er altijd weer bij, is in basis anoniem maar er kan steeds iets op geplakt worden. Hij wordt opgenomen in elke subcultuur.”

De hoody (een sweater met een capuchon eraan vast en een zak met twee openingen op de buik) kent iedereen, Gary Warnett belieft misschien een korte introductie. Warnett was een Britse journalist en een groot connaisseur van straatcultuur. Hij overleed in 2017, maar zijn stem en daarmee zijn visie op de hoodygeschiedenis zijn te horen op de website van de tentoonstelling The Hoodie, die afgelopen zaterdag opende in Het Nieuwe Instituut in Rotterdam.

Er is een complete tentoonstelling ingericht over de doodsimpele sweater-met-capuchon, dat leest u goed. Juist omdat die capuchontrui zo forrestgumpiaans is en, nog veel meer dan de sneaker of het T-shirt, verhalen vertelt over veranderingen in onze maatschappij. Hij wordt geassocieerd met zowel sport als sprookjes, hiphop als high fashion, criminaliteit als comfort. Vandaar dat curator Lou Stoppard er een ingetogen maar interessante expositie over maakte en Het Nieuwe Instituut er een website omheen liet bouwen. Vandaar ook dat cultuur- en ontwerpcollectief Concrete Blossom een compleet nevenprogramma mocht optuigen in de stad, omdat dát de plek is waar de hoody woont en leeft, niet in een gestileerde kunstinstelling.

Rode Duivel Romelu Lukaku komt in zijn hoody aan in Tubeke.
Photo News Rode Duivel Romelu Lukaku komt in zijn hoody aan in Tubeke.

Waar de hoody is geboren en wanneer, daarover valt te twisten. Roodkapje droeg er al een, ridders en monniken ook, maar als we uitgaan van de zachte, dikkatoenen variant zoals hij vandaag in de winkels hangt, dan ligt het geboortejaar om en nabij 1930, toen de gebroeders Feinbloom sportkleding voor de Michigan Wolverines mochten maken en hun Knickerbocker Knitting Company omdoopten tot Champion Products. De katoenen sweater met crew neck bestond al, Champion voegde er een capuchon met trekkoorden aan toe. Ideaal om te dragen voor en na het sporten, of tijdens het wachten op de reservebank. De hoody zat lekker en hield de drager en zijn spieren warm. Champion leverde ook hooded sweaters voor mensen die in koelcellen of de openlucht werkten en voorzag meerdere middelbare scholen van schoolsportkleding. 

Liefje van de quarterback

Zoals dat gaat met kleding die lekker zit: die wordt geleend door het liefje van de quarterback, die wordt gedragen op straat en groeit uit tot een vaste waarde in de garderobe, ook ver buiten het sportveld. In de jaren zeventig bleek de hoody favoriet bij breakdancers die warm wilden blijven en ideaal voor graffitiartiesten: wie zijn capuchon opzette, werd niet herkend. 

Wat ook enorm meehielp om de hoody meer fans te bezorgen: in 1976 kwamen er twee films uit waarin de hoody een dragende bijrol had. Allereerst de film Marathon Man, waarin Dustin Hoffman, met een blauwe hoody en een pistool verstopt in de buikzak, aan het eind van de film afrekent met een oude nazi, gespeeld door Laurence Olivier. De andere: Rocky, waarin Sylvester Stallone in een grijze hoody voor het eerste de Rocky Steps in Philadelphia oprent. Ook in E.T., die zes jaar later uitkwam, speelt de hoody een opvallende rol. Elliot, de kleine jongen die met een vermomde E.T. in zijn fietsmandje de lucht inrijdt, draagt een knalrode hoody die met niet eens zo heel veel fantasie kan verwijzen naar de sprookjescontext van het verhaal.

In de film ‘E.T.’ speelt de rode sweater van Elliot een opvallende rol.
Kos In de film ‘E.T.’ speelt de rode sweater van Elliot een opvallende rol.

De hoody zelf evolueerde ondertussen tot minder sprookjesachtige entiteit. Voordat de band Dexys Midnight Runners in 1982 doorbrak in denim tuinbroeken, had de groep een ‘athletic monk’-periode, waarin ze boksschoenen, staartjes en hoody’s droegen – ontleend aan de stijl van voetbalhooligans uit Liverpool. Deze casuals staken zich in dure vrijetijdskleding om enerzijds de tegenstander te imponeren en anderzijds niet herkenbaar te zijn door de clubkleuren. Daarbij bleken ook de aanhangers van straight edge (hardcore punkfans die zich afzijdig houden van drugs, alcohol en seks) tuk op de capuchontrui. 

Grootste subcultuur die de hoody als uniform adopteerde: die van de hiphop, wat perfect tot uiting kwam in een aantal legendarische platenhoezen. Wu-Tang Clans Enter the Wu-Tang (36 Chambers) bijvoorbeeld, of Public Enemy’s It Takes a Nation of Millions to Hold Us Back

Misdaad

Toch duurde het nog tot 1992 eer er een film uitkwam waarin de hoody zich van zijn duisterste kant liet zien. De titel van de film: Juice. Hoofdrolspeler, rapper Tupac Shakur, gaat daarin met zijn vrienden in hoody’s op het overvallerspad en doodt, met een capuchon op, een van zijn kameraden. Als hij later in een penibele situatie om hulp smeekt, is zijn capuchon af, waarmee ‘hoody op’ wel heel rechtstreeks wordt gelinkt aan misdaad, en het blote hoofd aan onschuld.

Rapper Tupac Shakur.
© The Hollywood Archive Rapper Tupac Shakur.

De toon was gezet: rond en na de eeuwwisseling zat de hoody muurvast in het hokje criminelenkledij – wie een capuchon droeg, kon niet veel goeds in zin hebben, zo was de publieke opinie. Een behoorlijke imagocrisis beleefde de hoody in 2005, toen winkelcentrum Bluewater in het Britse Kent regels opstelde om mensen met hoody’s en baseballpetjes te weren. Slecht idee, liet de Britse premier David Cameron weten, toen hij een jaar later zijn ‘hug a hoodie’-speech gaf. Zijn boodschap: “De hoody is een reactie op een probleem, geen probleem op zichzelf. Wij – de mensen in pakken – zien hoody’s vaak als agressief, het uniform van een rebellenleger van jonge gangsters. Maar hoody’s zijn eerder defensief dan aanvallend.” Vijf jaar later, tijdens de London Riots, waarbij veel relschoppers gehuld waren in zwarte hoody’s, was het imago van de capuchonsweater weer knap beroerd. 

Mark Zuckerberg

Toch had de hoody ondertussen, in Silicon Valley, weer een heel andere gedaante gekregen: die van nerduniform, nageaapt van Facebook-oprichter en hoodyjunk Mark Zuckerberg. Door de opkomende freelancecultuur hóéfden mensen niet meer in nette pakken te werken, dat kon ook prima in een trainingspak, thuis of in een koffietentje. 

De hoody werd opnieuw een publiekslieveling en kreeg zijn zuurverdiende eerherstel: helemaal nadat in februari 2012 de Amerikaanse tiener Trayvon Martin werd doodgeschoten door een overijverige buurtwacht die, omdat de Afro-Amerikaanse Martin een hoody droeg, dacht dat de jongen kwaad in de zin had. Het gruwelijke misverstand leverde een maand later de Million Hoodies March op, waarbij de hoody een geuzentrui werd. 

Facebook-CEO Mark Zuckerberg.
AP Facebook-CEO Mark Zuckerberg.

Ook indrukwekkend en confronterend: de hashtag #iftheygunnedmedown, naar aanleiding van stereotypering van de zwarte tiener Michael Brown, nadat hij door de politie was neergeschoten. Afro-Amerikaanse jongeren postten op social media twee foto’s van zichzelf, eentje met een hoody of een baseballpetje en eentje met iets rooskleurigs als een afstudeerhoed of een kapiteinspet, met de pijnlijke vraag: welke foto zou er in de media komen als ik was doodgeschoten?

De meest onverwachte en behoorlijk recente stap van de hoody is die naar de catwalk. Curieus genoeg is juist dit stuk van simpele snit geadopteerd en doorontwikkeld in vorm en materiaal door visionaire modeontwerpers als Raf Simons en Rick Owens. Ook in de collecties van dit jaar was de hoody alomtegenwoordig, bij hipper dan hippe merken als Balenciaga, Vetements en Gucci. Wat dan, als eind van het lange en veelzijdige liedje een happy end betekent voor de hoody. Het lijkt potdomme Forrest Gump wel.

The Hoodie, Het Nieuwe Instituut, Rotterdam, t.e.m. 12 april 2020. Wie een hoody draagt, mag gratis binnen. 




Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.