Sorry, not sorry! Waarom je zo veel sorry zegt en hoe je dit kan afleren

Shutterstock
Als er één wijdverspreide verslaving is waar de mensheid mee worstelt, is het wel met het woord sorry. We zeggen, mompelen of roepen het te pas en te onpas. Hoog tijd voor een detox.

‘Sorry seems to be the hardest word’ is ondertussen een beetje achterhaald. Niet alleen zong Elton John het voor het eerst in 1976, maar anno 2018 lijken we het S-woord tot vervelens toe te gebruiken. Let er maar eens op. Tien minuten te laat op je werk? Sorry, de trein had vertraging. Op straat tegen een voorbijganger gebotst? Sorry, ik lette even niet op. Tijdens het ontbijt een brik melk omgestoten? Sorry, wat een kluns ben ik toch. Sorry, sorry, sorry.

Bij wijze van test heb ik eens een dag bijgehouden hoe vaak ik me verontschuldigde. Na dertien keer, een mooi ongeluksgetal, ben ik eerlijk gezegd de tel kwijtgeraakt. Sindsdien valt het me ook op dat vooral vrouwen een handje weg hebben van het overexcuseren. En blijkbaar is dat geen stereotiep vooroordeel, zo blijkt uit een studie die in 2010 is gepubliceerd in het magazine Psychological Science. Wetenschappers Karina Schumann en Michael Ross ontdekten dat mannen minder de neiging hebben om sorry te zeggen, enkel en alleen omdat ze minder vaak denken dat ze iets mispeuterd hebben.

Agressieve tiran

Hoe dat komt, is niet helemaal duidelijk, zegt psycholoog Harriet Lerner. De Amerikaanse voert al meer dan tien jaar onderzoek uit naar excuses en heeft er zelfs een boek over geschreven, ‘Sorry hoor. Hoe oprechte excuses je relaties kunnen veranderen’. Je mag haar dus gerust dé wereldexpert in het sorry-syndroom noemen. Ze vermoedt dat er vijf verschillende redenen zijn. “Het kan gaan om een laag zelfbeeld, een tactiek om kritiek te pareren nog voor die wordt gegeven, een soort schaamtegevoel, een drang om de andere gelukkig te maken of een trucje om te bewijzen hoe welgemanierd je bent”, legt ze uit in haar boek.

Verschillende collega’s van Lerner geven haar gelijk. Neem nu psychiater Samantha Boardman. Op haar blog schrijft ze dat vergeving vragen een soort middel is om het vertrouwen van anderen te winnen. Maar volgens auteur en consultant Kathryn Cramer is er nog iets anders aan de hand. Ze beweert dat meisjes van jongs af aan leren om op een zachtaardige en verzoenende manier te communiceren, anders komen ze al snel over als een “tirannieke en agressieve bitch”.

Wat nu ook de oorzaak is, Lerner raadt vrouwen én mannen aan om stante pede te stoppen met het onnodig geëxcuseer. “Als je vergeten bent om een Tupperware-doosje terug te geven aan een vriend is het niet nodig om honderd keer mea culpa te slaan. Het is heus niet alsof je haar kitten hebt overreden. En geloof me vrij, op den duur wordt je vriend er knettergek van.” Al dat gewentel in spijtbetuigingen is trouwens niet alleen irritant, het versterkt ook je minderwaardigheidsgevoel én je komt onderdanig over. Wie te vaak sorry zegt, geeft op de koop toe de indruk dat hij de problemen veroorzaakt.

Sorry-detox

Het laatste wat ik wil is overkomen als een flauwe excuustrien, dus ik besluit om een week lang de gouden raad van Lerner te volgen. Al vanaf dag één is het duidelijk dat de sorry-detox geen simpele uitdaging is. Vooral bij het schrijven van mijn mails lig ik in de knoop met mezelf. Een snelle research leert me dat ik op vier weken tijd maar liefst dertien keer, weer dat ongeluksgetal, het verboden S-woord heb getypt. Als ik dezelfde dag niet antwoord of als ik een persconferentie niet kan bijwonen, bijvoorbeeld. Bovendien vind ik mijn berichten zonder de excuses ietwat bruut. Na veel gefoeter en gezucht lukt het me in mijn nieuwe mails wél om zinnen te formuleren zonder te smeken om vergiffenis. Vooral de zogezegde schuldbekentenis vervangen door een bedanking doet wonderen. Met “dankuwel voor de reminder” of “bedankt voor de uitnodiging” heb ik niet langer het gevoel dat ik door het stof moet kruipen, maar kan ik toch een beleefde toon aanhouden.

Ook dag twee staat blijkbaar garant voor een nieuwe les. Tijdens een schijnbaar rustige ochtend op de trein struikelt een conductrice plots over de lus van mijn rugzak, pardoes op de grond. Het enige wat op dat moment door mijn hoofd spookt, is “geen sorry zeggen, geen sorry zeggen!”, waardoor ik volledig blokkeer. Alle priemende ogen in de coupé helpen me eerlijk gezegd ook niet vooruit. Het resultaat: de rest van de dag voel ik me vreselijk. ’s Avonds besluit ik om een aantal reacties op te sommen voor situaties waarbij de excuses als reflex uit mijn mond rollen. Het zal geen verrassing zijn wat er bovenaan het lijstje staat. “Alles oké? Je hebt je toch niet bezeerd?”

Sorry, het stopwoord

Naargelang de week vordert, gaat het ook beter met de afkickverschijnselen. Iets met oefening baart kunst, quoi.

Wanneer ik de onuitputtelijke drang voel om een halfslachtige sorry te prevelen, denk ik aan de kitten van Lerner. Is dit even erg als zo’n schattige pluizenbol overrijden? Zo niet, dan slik ik mijn woorden in.

Daarnaast merk ik dat “het spijt me” vaak een onbewuste verbale tic is. Een handige tip: pauzeer even voor je je mond opendoet en denk na over wat je eigenlijk écht wil zeggen. Tijdens een blitzbezoek bij mijn grootmoeder wou ik me verontschuldigen dat het al zo lang geleden was, maar in de plaats vertelde ik enthousiast hoe blij ik was om haar nog eens te zien. Haar glunderende ogen spraken voor zich en schoven mijn schuldgevoel snel opzij.

Na een week loopt mijn bijzonder taal-dieet al een pak vlotter, al betrap ik me af en toe nog op een onbedoelde sorry. Tegelijk word ik geconfronteerd met de allerbelangrijkste les van allemaal. Af en toe is een spijtbetuiging wél op zijn plaats. Als ik na een vermoeiende dag mijn vriend afsnauw voor een of andere onbenulligheid besef ik dat ik een stap te ver ben gegaan. Het draait misschien niet om een platte kitten, maar deze keer heb ik wel iemand gekwetst. Nogal wiedes dat je dan schoorvoetend en met blozende kaken je excuses aanbiedt. De moraal van het verhaal? Wees zuinig met al dat ge-sorry en bewaar je mea culpa’s voor de momenten dat ze nodig zijn. Of om het met de woorden van Lerner te zeggen: “Oprechte excuses hebben eigenlijk maar één doel en dat is de andere troosten. Niet jezelf.”




5 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Leo Duym

    Sommigen gaan al 'sorryënd' door het leven; een van hun vele manieren om aandacht te trekken.

  • Jean Pollet

    als ge iemand kwetst ( vb kaartjes knipper valt ) is volgens mij een " oprechte " sorry ( excuseer , verontschuldiging ) op zin plaats

  • DIRK VAN DESSEL

    "Verschoning" luidde het vroeger.....

  • Anita Wellens

    In Vlaanderen zijn er heel weinig mensen die sorry zeggen of zich excuseren, dit mag gerust wat meer gebeuren!

  • Peter Buyck

    Ik hou van een oprechte sorry ipv de excuustruussorry.