Exclusief voor abonnees

Seks na je vijftigste? Het wordt alleen maar beter volgens experts

Niet de kwantiteit, maar de kwaliteit van seks wordt leidend als je ouder wordt.
Shutterstock Niet de kwantiteit, maar de kwaliteit van seks wordt leidend als je ouder wordt.
Het is onzin om te denken dat het seksleven stopt op pensioengerechtigde leeftijd. Maar toch wordt er zelden over gepraat, zo zien seksuologen. “Het taboe is vaak groot. En toch: vrouwen boven de zestig hebben alles op een rij, kennen hun lichaam, nemen de tijd om te genieten. Die worden op handen gedragen door hun man.” 

‘Seks en intimiteit na je 50ste’ staat er op de kaft van het boek en ik voel me aangesproken. Ik ben 50+, en ik merk geen verschil in mijn seksleven. Moet dat? “Het is een dubbel gevoel”, zegt auteur en seksuoloog Isabelle Demets. “Door een boek te schrijven specifiek voor de oudere doelgroep, problematiseer je het gebeuren, terwijl ik vooral wilde aantonen dat je seksleven gewoon doorgaat. Er zijn misschien wat accentverschuivingen, maar je kan nog steeds verliefd worden, houden van en graag vrijen. Zelfs al denken we in deze maatschappij vaak dat passie voorbehouden is voor jonge en strakke lijven, dat is niet zo.”

Demets verzamelde verhalen van vijftigplussers. Meestal vol passie en energie, soms met twijfels en tristesse. Frans en Monique bijvoorbeeld, ze hebben jaren een affaire gehad, tot hij een beroerte kreeg en volledig afhankelijk werd van zijn vrouw. Monique kwam de breuk nooit teboven en is intussen overleden, eenzaam en bitter.

Of de zeventigjarige Louise, na het overlijden van haar man nu al jaren de minnares van Simon. Louise: “Mijn beleving van seksualiteit is met het ouder worden beter geworden. Ik durf er nu ook over te praten met mijn partner. Ik ken mijn lichaam beter, ik kan meer genieten. Masturberen, daar ben ik mee begonnen na de dood van mijn man en ik doe het nog steeds. De menopauze vond ik iets heel positiefs, bevrijdend zelfs. (...) Ik zou er geen probleem mee hebben om een relatie aan te gaan met een tien jaar jongere man. Als ik die kans zou krijgen tenminste, want mannen willen liever een jongere vrouw.”

Blijven zoeken

We leren Eva en Alwin kennen, die al meer dan dertig jaar gelukkig zijn samen. Eva: “Ik zou het leuk vinden om ook eens buiten te vrijen, maar daar houdt Alwin niet zo van.” Of Marijke, die tijdens haar huwelijk ontdekte dat ze zich tot vrouwen aangetrokken voelde, maar met haar man bleef samen­leven. “Tony moedigt me aan. ‘Onze relatie is beter als jij gelukkig bent’, zei hij.”

Het is geruststellend te lezen dat je met de jaren een beetje wijzer wordt, maar daarom niet saaier, dat je nooit stopt met zoeken, en dat liefde en seksualiteit een positieve kracht blijven. “Op gevoelens staat geen leeftijd”, zegt Demets. “Je kan op je zestigste nog net zo verliefd worden als een kleuter, of net zo genieten van seks als een tiener. Meer misschien.”

“Hoe meer cellulitis, hoe beter het seksleven.” Demets citeert de Amerikaanse seksuoloog David Schnarch, die ervan uitgaat dat een goed seksleven alles te maken heeft met een hoge graad van intimiteit tussen twee mensen, en dat er een positief verband bestaat tussen ouder worden en het kunnen verhogen van de intimiteit. Demets: “Een goede communicatie is essentieel. Het komt vaak terug in de verhalen van mensen die lang samen zijn: we kennen elkaar goed, we weten wat we fijn vinden en durven dat nu ook te zeggen.”

Zwaartekracht

Natuurlijk laat de leeftijd zich voelen. Een positieve instelling mag dan tussen de oren zitten, de tijd en zwaartekracht doen hun werk en het lichaam verandert. Los van ernstigere medische problemen, krijgt elke vrouw te maken met de menopauze en kunnen voor een man de erecties wat moeilijker worden. Het hoeft de bedpret niet in de weg te staan, maar je moet er wel rekening mee houden. 

“Een andere mythe van deze maatschappij is die van het maakbare lichaam: als je maar gezond eet en genoeg sport, kan je strak en jong blijven”, zegt Demets. “Het zal zeker helpen, en genoeg bewegen is een must; maar je houdt de klok niet tegen. Je hebt niet alles onder controle. Het is best mogelijk dat je libido vermindert, dat de seks wat minder vanzelfsprekend wordt. Praat erover. Experimenteer met andere standjes en andere manieren van vrijen. Er is meer dan penetratie. Ga op ontdekkingstocht en misschien gaat er wel een nieuwe wereld open. Oudere mensen melden vaak een verschuiving van kwantiteit naar kwaliteit. Bij jongere mensen is ‘hoe vaak’ een belangrijke toetssteen voor het seksleven, bij oudere mensen wordt dat ‘hoe goed’. Als je ouder en grijzer wordt, tel je niet meer hoe vaak je seks had die maand, maar vooral hoe erg je ervan genoot. Seks stopt niet, verlangen gaat niet weg, het beweegt mee met je leeftijd.”

Grijze glamour

De oma’s van vandaag zijn anders dan die van gisteren, laat staan die van eergisteren. Mijn grootmoeder was oud op haar veertigste, gekleed in het zwart, met haar haar in een streng knotje. Met weliswaar genetisch begiftigde en financieel begenadigde Glows (glamorous older women) als voorbeelden — Deborah Harry (73), Helen Mirren (73), Susan Sarandon (72) of Diane Keaton (73) —is het duidelijk dat we niet langer gedoemd zijn tot paarsgrijze krullen, een beige regenjas en gemakkelijke schoenen. Al moeten zowel Demets als ik bekennen dat er na je vijftigste iets gebeurt met je voeten dat van het dragen van hakken een marteling maakt. Maar het is duidelijk dat we vandaag de mogelijkheid hebben om oud te worden in schoonheid, en langer vitaal en energiek te blijven. Toch blijven we die schoonheid vaak zien als een schim van wat is geweest, en ouder worden als een (op zijn best) elegante aftakeling; niet als een periode met zijn eigen krachtlijnen.

Demets: “Je wordt wat zachter, je kan hoofd­zaken beter onderscheiden van futiliteiten. Als alles goed is gegaan, is het huis afbetaald, zijn de kinderen opgevoed en is er ruimte gekomen voor andere, plezante zaken. Onze blik op ouder worden evolueert, maar het gaat traag. Oudere, actieve mensen maken binnenkort het grootste deel van de bevolking uit. Dat moet een mentaliteitswijziging met zich meebrengen, want economisch worden ze dan de belangrijkste doelgroep. Homes zullen herbekeken worden. Gerontologie zal in een stroomversnelling terechtkomen.”

In de koffer

“Ik heb alles geprobeerd”, zegt Els Messelis, al dertig jaar met de thematiek bezig, eerst als maatschappelijk werker, daarna als gerontologe. “Als ik lezingen gaf over seksua­liteit en intimiteit op oudere leeftijd kon je een speld horen vallen, maar niemand die durfde te reageren. Ik heb quizvragen ingelast, foto’s laten circuleren, alles om die stilte te doorbreken.” 

Dus ontwikkelde ze in 2014 de sekskoffer, een valies vol met speeltjes, dvd’s en boeken, die wel commentaar uitlokte. “In het begin had ik te maken met de stille generatie, mensen die het moeilijk hadden om over gevoelens te praten, nog sterk onder de invloed van het katholicisme. Seks was zondig, diende alleen de voortplanting, vandaar het cliché van de aseksuele senior. Met de mondige babyboomers is de slinger misschien te ver de andere kant opgegaan, en kregen we het stereotype van de sexy senior met zijn blauwe pilletje op zak. De realiteit is natuurlijk complexer en genuanceerder. Uiteraard zijn er zeventigplussers met een mooi seksleven, maar ik zie ook veel oudere volwassenen met huidhonger, die verlangen naar een simpele aanraking of knuffel.”

Over seksualiteit en senioren wordt nog steeds wat lacherig gedaan en onwennig gepraat, een houding die bijvoorbeeld een positief beleid in veel woonzorgcentra in de weg staat. Echtparen kunnen soms niet samen slapen, nieuwe koppels worden berispt en gezonde lustgevoelens worden onderdrukt met een kalmeringspil. Messelis pleit al langer voor een positief seksualiteits– en intimiteitsbeleid dat open, eerlijk en professioneel is, waar ook aandacht is voor oudere singles en de oudere LHBTI-groep (lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen, transgender- en intersekse personen). Ze schrijft een boek dat de positieve initiatieven hierrond belicht: ‘Passie werkt’. Els: “Seks en intimiteit zijn zo belangrijk in een mensenleven, zo verweven met de kwaliteit ervan. Het is niet dat je op je zestigste dit gedeelte plots afsluit.”

Godinnen

“Mijn leukste klanten zijn vaak boven de zestig”, zegt Ann Cuyvers van erotiekwinkel De Erotische Verbeelding resoluut. “Ze hebben alles op een rij, kennen hun lichaam, weten wat ze willen, nemen de tijd om te genieten. Die komen hier binnen en hebben zoveel plezier in het shoppen. Die worden op handen gedragen door hun man, worden aanbeden. Vrouwen die goed in hun vel zitten en genieten van seks zijn godinnen. Vrouwelijkheid is meer dan jong en strak zijn. Het heeft te maken met je uitstraling, met speels blijven, met levenslust.”

Je seksuele energie durven te beleven, heeft niets met leeftijd te maken, dat ziet Cuyvers elke dag in de winkel. “Een vrouwenlichaam verandert, en ouder worden kan problemen met zich meebrengen. De menopauze kan je wat lusteloos doen voelen. Seks kan pijnlijker worden. Maar daar zijn dokters en glijmiddelen voor. Ik merk vaak dat vrouwen denken: nu ben ik wat ouder, ik ben in de menopauze, nu stopt het. Niet dus. Onlangs had ik een klant van tachtig die een man had ontmoet in het dienstencentrum waar ze allebei lunchten. Halsoverkop verliefd was ze, ze straalde. Het was mooi om te zien. Ze kon niet zwijgen over de nieuwe man in haar leven en wilde wat speeltjes kopen want: ‘Ik heb soms zo’n goesting en dan wriemelt hij wat, maar dikwijls niet lang genoeg’.”

“Je bent geen seksloos wezen omdat je zestig, zeventig of tachtig bent. Je hebt nog net zoveel recht op aanrakingen, intimiteit, knuffels of orgasmes als vroeger. Misschien vraagt dat een extra inspanning, maar er is veel voorhanden dat je kan helpen. Een goede instelling betekent veel. Hoe je je voelt, heeft veel te maken met hoe je naar jezelf kijkt.”

Boeken:

• ‘Seks en intimiteit na je 50ste’. Isabelle Demets. Standaard Uitgeverij

• ‘Grijze goesting; liefde, intimiteit en seksualiteit op latere leeftijd’ van Zorgbedrijf Antwerpen

• Ann Cuyvers: erotisch counselor (www.womeneria.be) en www.erotischeverbeelding.be

• Els Messelis via levensverhalenlab.be, ‘Passie werkt, positieve initiatieven rond intimiteitsbeleid in woonzorgcentra ‘ van Els Messelis bij Gompel & Svacina, in juli in de winkel

Lees ook binnen HLN+:

Seks doe je niet voor je partner maar voor jezelf. Zo laat je die schaamte los

“Waar ik seks nog steeds associeerde met passie en herrie, was het nu ineens ingetogen en traag”

Zo maak je komaf met love handles: de beste oefeningen van kinesist Lieven Maesschalck




Reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.