Exclusief voor abonnees

Mannen en vrouwen zijn om verschillende redenen jaloers

Getty Images
Je kent het vast wel, dat knagende gevoel als je collega een mooie promotie maakt. Of als je partner een grappig verhaal vertelt over een vroegere geliefde. We voelen allemaal weleens afgunst of jaloezie. Maar waarom eigenlijk?

Die vraag kan Bram Buunk, hoogleraar evolutionaire sociale psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, wel beantwoorden. Maar eerst moet hij iets rechtzetten. Want hoewel afgunst en jaloezie gelijkenissen vertonen, zijn ze niet hetzelfde.

“Bij afgunst benijd je een ander om dingen die je zelf niet hebt, zoals een mooie auto of een goede baan”, legt Buunk uit. “Bij jaloezie heerst het gevoel dat een vermeende of werkelijke minnaar je partner zal afpakken. Heel simpel gezegd: bij afgunst draait het om willen hebben, bij jaloezie om niet willen kwijtraken.”

Nut

Volgens Buunk dient jaloezie een evolutionair nut. Anders dan veel andere diersoorten, vormen mensen paarrelaties. We stichten een gezin en zorgen samen voor het nageslacht. “Als er een derde in het spel komt, bedreigt dat deze kwetsbare balans en worden we instinctief jaloers, ofwel beschermend.”

Bij mannen heeft jaloezie een andere achtergrond dan bij vrouwen. Mannen zijn vooral bang dat hun partner vreemdgaat. Ook dat is verklaarbaar uit evolutionair perspectief, aldus Buunk. “Als een vrouw overspelig is, kan zij zwanger raken van haar minnaar. Hierdoor loopt de man het risico zijn tijd en vermogen te investeren in andermans nageslacht. Maar nog erger: hij geeft zijn eigen genen niet door.”

Overleven

Vrouwen vrezen vooral dat hun partner verliefd wordt op een ander en hen vervolgens in de steek laat. In de prehistorie was een alleenstaande vrouw met jonge kinderen aan de goden overgeleverd. “Een vrouw had de steun van een man nodig om samen met haar nakomelingen te kunnen overleven. Het was bedreigend als een man zijn aandacht en middelen aan een andere vrouw besteedde.”

Volgens Buunk zijn er ook nu nog primitieve stammen waar vrouwen die hun partner verliezen door de overige groepsleden worden verstoten. “Enerzijds omdat men niet voor de vrouw en haar nakomelingen wil zorgen, anderzijds omdat men bang is dat de alleenstaande ervandoor gaat met de man van een ander.”

Naar gevoel

Net zoals jaloezie, geeft afgunst een naar gevoel. Maar ook dit heeft een evolutionaire functie, vertelt Buunk. Het motiveert ons om te streven naar wat een ander bezit of heeft bereikt. In het verleden hielp deze impuls ons in de strijd om voedsel en dus om te overleven.

Maar helemaal positief is afgunst zeker niet. Het vertaalt zich vaak in roddelen of achterklap. Door opzettelijk slechte dingen over iemand te vertellen, proberen we zijn of haar status binnen de groep naar beneden te halen.




Reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.