Exclusief voor abonnees

Liefde gaat door de neus: dit zijn de lekkerste geurtjes voor valentijn

Getty Images
Liefde is een kaartspel van dames en heren, maar ook eentje van chemie en geurmoleculen. Aantrekkingskracht ontstaat namelijk vooral door scheikundige processen in onze hersenen, en veel daarvan heeft te maken met geurstoffen. Kortom: in de liefde worden we allemaal bij de neus genomen. Hoe werkt dat proces echt?

“De ontmoeting tussen twee mensen is als het contact tussen twee chemische bestanddelen: als er sprake is van een reactie, veranderen ze allebei.” Carl Gustav Jung, die wist het al: liefde en aantrekkingskracht is voornamelijk een kwestie van enkele scheikundige processen. Dopamine, noradrenaline, serotonine: allerlei stofjes in de hersenen die dat heerlijke gevoel van verliefdheid veroorzaken. Het uiterlijk is daarin een hoofdrolspeler, net als het karakter (oef!), maar ook... de geur.

Sinds mensenheugenis hangt geur nauw samen met verleiding, seks en liefde. Wanneer Napoleon zijn geliefde Josephine opzocht na een zware veldslag, stuurde hij een snelle koerier vooruit met de niet mis te verstane boodschap: ‘Schat, was je niet. Ik kom eraan.’ In de bestseller ‘Het parfum’ raakt protagonist Jean-Baptiste Grenouille verslingerd aan de geur van vrouwen, die hij vervolgens móét bezitten. Of kijk er de doorsnee parfumreclame maar eens op na. Negen op de tien keer telt de campagneposter twee razend knappe mensen die in extase in elkaars ogen verdrinken. 

Geen wonder dat in Amerika ‘Smell Dating’ ontstond: een datingservice die in samenwerking met de New York University een totaal nieuw concept lanceerde: wie op zoek gaat naar de ware liefde moet eerst 72 uur lang een katoenen T-shirt dragen. Vervolgens stuur je het op naar de datingservice, die het shirt in kleine stukjes knipt en naar verschillende personen verstuurt. Zelf krijg je een envelop met geurlapjes van anderen. Je laat weten welk je lekker vindt ruiken, en als iemand hetzelfde vindt van jouw lapje stof, hebben jullie een match. Het achterliggende idee? Feromonen.

Geur als matchmaker

Het woord ‘feromoon’ is een samentrekking van de termen fero, Grieks voor ‘overdragen’, en hormao, wat ‘in beweging brengen’ betekent. Het zijn unieke stoffen die door ons lichaam afgescheiden worden, onder andere via zweet, en een reactie uitlokken bij anderen. In het dierenrijk worden ze met succes gebruikt om het territorium af te baken en soortgenoten te verjagen, om te waarschuwen voor gevaar, én om partners te lokken. Wanneer bij mannetjesmuizen een deel van hun reukvermogen geblokkeerd werd, waardoor ze die feromonen niet meer konden waarnemen, hadden ze plots geen speciale belangstelling meer voor vrouwtjes. Integendeel, ze besprongen net zo goed mannetjes én ze vertoonden minder agressie naar die andere mannetjes. De boosdoeners? Feromonen. Of eerder: het gebrek eraan.

Wie de tijd neemt om ‘pheromones’ te googelen wordt beloond met bijna zes miljoen hits en sprekende titels als ‘Pheromones: Potential Participants in Your Sex Life’. Om nog te zwijgen van de talloze feromonensprays en -parfums die plots in de advertentiebalk opduiken. Het is een vraag die ons al decennialang bezighoudt: werken feromonen ook bij mensen? Het idee klinkt alvast niet zo slecht. Voorbeeld bij uitstek is de Batman-franchise, waar sexy superschurk Poison Ivy haar feromonen gebruikt om alle mannen naar haar hand te zetten. 

Handig, maar wie dacht hetzelfde trucje te gebruiken om manlief eindelijk aan de was en de plas te krijgen, is eraan voor de moeite. Er is namelijk weinig wetenschappelijke grond voor, vertelt Jan Hindrik Ravesloot, hoogleraar fysiologie, en beter bekend als de ‘verliefdheidsprofessor’. “Er is heel weinig bewijs, en het bewijs dat er is, is dubbelzinnig. Feromonen – de befaamde moleculen die door de lucht zweven en gedrag kunnen beïnvloeden – bestaan wel degelijk. Alleen missen wij, mensen, één cruciaal element. Dieren hebben voor het waarnemen van feromonen een aparte receptor in de neus. Wij niet. Is het dan uitgesloten dat we onze partnerkeuze en seksualiteit laten beïnvloeden door geuren? Nee, maar het is ook bij lange na niet bewezen. Sommige studies vinden wél een relatie tussen geur en partnerpreferentie, andere dan weer niet.”

Vlinders in de neus

Al impliceert dat niet dat er geen wisselwerking bestaat tussen geuren en de liefde. “Wél spreken we dan over een heel ander niveau”, aldus de professor. “Uit onderzoek weten we dat het ruiken van je partner allerlei gevoelens oproept van vertrouwdheid, veiligheid en ontspanning. Net zoals de geur van de ouders dat bij een kind doet. Een belangrijke kanttekening: in dit geval gaat het niet over feromonen, maar over lichaamsgeur.” 

Die lichaamsgeur is even uniek als een vingerafdruk en heeft vooral te maken met de bacteriën op onze huid. Wanneer de lichaamsgeur zich vermengt met andere typische geuren, zoals wasmiddel, deodorant en parfum, levert dat een zeer persoonlijk en kenmerkend aroma op. En wanneer we iemand vertrouwen of graag zien, krijgt die unieke geur een positieve emotionele lading. Het omgekeerde kan eveneens, vertelt de professor. Dat je plots heel hard de andere kant op wil lopen zodra je iemand ruikt met hetzelfde luchtje op als je ex, om maar iets te zeggen. 

Jan Hindrik Ravesloot: “Geuren zijn nauw gelinkt aan herinneringen. Ze roepen emoties op. Die kunnen ontspannend zijn, maar ook agressief of stressvol. Of ze kunnen sterke herinneringen aan vroeger oproepen. We kennen het allemaal: door een bepaalde geur waan je je plots terug in je kinderjaren, of bij oma en opa thuis. Dat komt omdat geuren opgeslagen worden in een speciaal geurgeheugen, dat zich dicht bij het emotionele geheugen van de hersenen bevindt, waardoor er bijna altijd herinneringen en emoties aan gekoppeld zijn. 

Eigenlijk kunnen we het nog het best omschrijven als een geval van conditionering, waarbij een zintuiglijke waarneming aan een gedachte of een gevoel gekoppeld wordt. Om terug te keren naar het voorbeeld van je ex: ooit was hij of zij je geprefereerde partner en voelde je je erg prettig bij zijn of haar geur. Maar zodra je negatieve gevoelens ervaart bij diezelfde persoon kan dat helemaal omslaan. Dan raakt die geur gekoppeld aan de negatieve kanten van die relatie en zal die dus een totaal andere reactie oproepen.”

Lekker luchtje

Het is dan niet zo vergezocht dat als de ene geur een gevoel van aversie kan oproepen, de andere net kan aantrekken. Meer zelfs: uit een Amerikaanse enquête waarin gevraagd werd wat mensen het meeste opwindt, blijkt dat een lekker luchtje met 69 procent helemaal boven aan het lijstje staat. Nog vóór subtiele aanrakingen en het tonen van affectie. Bovendien wijst een onderzoek in Groot-Brittannië uit dat mannen hun mannelijkheid kunnen verhogen met deodorant. Proefpersonen die op basis van foto’s als weinig mannelijk gezien werden, werden na het gebruiken van deodorant plots wél als mannelijk beoordeeld. 

Wil dat dan zeggen dat de beruchte Axe-reclamespotjes – waarin een jongeman na het aanbrengen van deodorant plots een horde verliefde vrouwen achter zich aan krijgt – een kern van waarheid bevatten? Kunnen we liefde en aantrekkingskracht een handje helpen met enkele goedgemikte sprays in de hals en onder de oksels? Prof. Ravesloot: “Uiteraard niet in die mate als in de reclamespotjes, maar geur is wel een handig strijdmiddel in de romantische arena. Wat doe je als je een date hebt? Je zoekt een leuke outfit uit, maakt je mooi op en als finishing touch spray je wat parfum. Uiteraard is geur niet de enige factor. Lengte, symmetrie, intelligentie en persoonlijkheid zijn minstens even doorslaggevend.” 

Al kan de keuze van je parfum ook dáár iets over vertellen. Een warme oriëntaalse geur verraadt sensualiteit en een sterk karakter, terwijl een groen aroma of ‘fougère’ op rust en elegantie duidt. Florale aroma’s zijn vrouwelijk en lief, en een gourmand- of houtgeur laat er geen twijfel over bestaan dat je zelfverzekerd bent, en er niet voor terugdeinst om tegen de stroom in te gaan. Het is een soort van extra laagje non-verbale communicatie dat enerzijds iets over ons vertelt dat soms moeilijk in woorden uit te drukken is, en anderzijds onbewust de barrières tussen mensen verkleint. Een goede geur nodigt uit om dichterbij te komen, en de persoon erachter beter te leren kennen. En wie weet misschien wel méér. 

Sex s(m)ells: topgeurtjes voor mannen 

Tot aan het begin van de twintigste eeuw was het voor mannen not done om parfum te gebruiken. “Mannen doen er goed aan om alle mogelijke geuren te elimineren uit hun wasritueel”, zo luidde het advies in Usages du monde, een vooraanstaand etiquettehandboek uit de negentiende eeuw. Het was niet aan te raden voor mannen om een geparfumeerde zeep te gebruiken, laat staan dat ze parfum zouden dragen. 

Pas na de Tweede Wereldoorlog kwam daar verandering in, met de invloed van Amerikaanse merken die geurnoten specifiek voor mannen ontwikkelden. Logisch dus dat parfum vandaag de dag nog steeds erg nauw verbonden is met vrouwelijkheid. Al zijn er tegenwoordig – en gelukkig voor ons – ook heel wat lekkere mannenluchtjes op de markt.

nina.be

1. Hugo Boss, NOW, € 57 (voor 75 ml)

2. Jimmy Choo, Urban Hero, € 53,90 (voor 50 ml) bij ICI PARIS XL

3. Dior, Dior Homme Eau for Men, € 88,90 (voor 100 ml) bij ICI PARIS XL

4.  Dolce&Gabbana, K by Dolce&Gabbana, € 60,90 (voor 50 ml) bij Planet Parfum

5. Hermès, Terre d’Hermès, € 104,50 (voor 75 ml) bij ICI PARIS XL

Topgeurtjes voor vrouwen

nina.be

1. Zadig & Voltaire, This is Love!, € 59 (voor 30 ml) bij de parfumerie

2. Otentic, Sensuali 2, € 59 (voor 30 ml) bij Otentic of otenticperfumes.com

3. Gucci, Guilty Love Edition, € 88 (voor 50 ml) bij Planet Parfum

4. The Perfumist, Self-Love Crush, € 16,95 (voor 50 ml) bij ICI PARIS XL

5. Estée Lauder, Beautiful Belle Love, € 88,50 (voor 50 ml) bij Galeria Inno

6. Louis Vuitton, Coeur Battant, € 210 (voor 100 ml, refill voor € 125) bij Louis Vuitton of louisvuitton.com




Reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.