Exclusief voor abonnees

Eerste hulp bij seksuele voorlichting: “Ga niet met je kind zitten voor een gesprek”

getty images
Voorkom Het Grote Gesprek over seks en verweef voorlichting al vroeg in de opvoeding. Sociaal wetenschapper Belle Barbé, die trainingen geeft over seksuele opvoeding, en seksuoloog Sanderijn van der Doef delen vijf inzichten voor verschillende leeftijden.

1. Baby en peuter: benoem alle lichaamsdelen
Van der Doef: “Als ouders wil je dat een kind later prettige seksuele relaties heeft waarbij beide partijen het leuk hebben, er geen sprake is van dwang en waarbij je stopt als de ander dat wil. Die afspraken zijn voor andere dingen in het leven niet anders. Als ouder leer je een peuter al dat ze andere kinderen niet mogen slaan of pijn doen en moeten stoppen als de ander dat wil. Zonder dat het hierbij over seks gaat, ben je dus al heel vroeg bezig met de seksuele opvoeding.”

Barbé: “Daarnaast begint het met alles een naam geven. Een dreumes leert wat een hand is en een arm, maar als het gaat om wat er tussen zijn benen zit, vinden sommige ouders dat lastig. Vertel gewoon over lichaamsdelen zoals de plasbuis, de vagina en de anus. Kies daarbij een naam die je zelf gemakkelijk vindt om te gebruiken. Bij een jongen is dat niet moeilijk, de meeste ouders noemen dat een piemel. Bij een meisje heb je de keuze. Je kunt het een spleetje, vagina of foefje noemen, dat maakt niet zo veel uit. Als je er niets over zegt, geef je de boodschap dat je er liever niet over praat.”

2. Kleuters: respecteer de grenzen van je kind
Barbé: “Met kleuters kun je al praten over seksgerelateerde onderwerpen. Seksuele opvoeding is veel breder dan alleen praten over de daad. Het gaat ook over seksuele voorkeuren, hoe je lijf werkt en wat je fijn vindt. Als je bijvoorbeeld een homostel ziet kussen op straat, kun je eens vragen wat je kind daarvan vindt. Stel een open vraag, dan toon je interesse in zijn belevingswereld. Het doel is niet dat jij iets wilt overdragen, maar dat hij over dat soort onderwerpen kan praten.

Verder leer je een kind alleen om grenzen aan te geven als je die zelf respecteert. Zo wil mijn dochter van 2 jaar soms niet knuffelen. Dat is weleens moeilijk en het liefst zou ik haar dan toch vastpakken. Maar ik doe het niet, omdat zij ‘nee’ zegt. Daarmee laat ik haar zien dat het werkt om ‘nee’ te zeggen. Dat is voor mij ook seksuele opvoeding.”

3. Schoolkinderen: ga niet zitten voor een gesprek
Van der Doef: “Eén moment uitkiezen is een slecht idee. Dat is heel intimiderend voor kinderen. Je kunt beter reageren op vragen die ze zelf stellen of het op een onopvallende manier doen. Kies voor een tijdstip waarop je iets anders doet, bijvoorbeeld televisiekijken op de bank.

Bij een dochter van een jaar of 9 kun je eens losjes vertellen dat je van een vriendin hoorde dat haar dochter borsten krijgt. En vragen hoe dat bij haar in de klas zit. En of ze bijvoorbeeld meisjes kent die een bh dragen. Mijn ervaring is dat kinderen het fijner vinden om over een ander te praten dan over zichzelf.

Op televisie komen veel mogelijke aanleidingen voorbij. Bij een reclame voor maandverband kun je polsen of je dochter daar op school al iets over gehoord heeft. Eventueel kun je haar vragen of ze er meer over wil weten. Pas op dat het niet te confronterend wordt, dan haken kinderen vaak af.”

4. Tieners en pubers: vertel hoe fijn en intiem seks is
Van der Doef: “Veel ouders praten over seks om problemen te voorkomen. Ze zijn bang voor geslachtsziekten, vroege zwangerschappen en seksueel overschrijdend gedrag. Dat is erg probleemgericht. Mensen vergeten vaak te vertellen hoe fijn en intiem het kan zijn en dat het geweldige gevoelens kan geven.

Ouders zijn soms bang dat ze daarmee kinderen stimuleren vroeg aan seks te beginnen, maar die kunnen prima het onderscheid maken. Ze leren ook dat ze pas later mogen autorijden en geen alcohol mogen drinken tot hun 16de. Je mag best vertellen dat seks hoort bij volwassen zijn en worden.”

Barbé: “De helft van de jongeren heeft pas op zijn of haar 18de seks. Dat is helemaal niet zo vroeg. Bovendien doen onze jongeren het supergoed als het gaat om tienerzwangerschappen en soa’s. Die getallen dalen hier al jaren. Paniek is niet nodig. En als het gaat om seksueel overschrijdend gedrag willen we ze natuurlijk leren om ‘nee’ te zeggen, maar we moeten ze ook leren om ‘ja’ te zeggen. Dat het goed is om aan te geven wat je lekker vindt en dat je naar elkaar moet luisteren, zodat seks voor allebei fijn is.”

5. Tieners en pubers: laat een boek slingeren
Van der Doef: “Als kinderen naar de middelbare school gaan, willen ze meestal niet meer met hun ouders over seks praten. Vanaf dat moment praten ze er liever met vrienden over. Zorg dus dat je voor die tijd voldoende informatie hebt gegeven. Ze moeten bijvoorbeeld weten dat pornosites niet de werkelijkheid laten zien. Dat gewone seks er heel anders uitziet en dat de acteurs en actrices overdreven kreunen.

Het is waardevoller om ze te wijzen op andere websites, zoals de 
Wipsite van Belle. Daar vind je op een leuke manier veel informatie over het lichaam, standjes en orgasmes. Verder zijn er veel goede boeken. Zo heb ik Het puberboek gemaakt en verschijnt binnenkort Lijfboek voor powergirls, waarin het over veranderingen in het meidenlijf gaat, de veel te perfecte lijven op Instagram en hoe je van seks kunt genieten.”

Barbé: “Boeken zijn een fijne indirecte manier om erover te beginnen. Als je ze gewoon rond laat slingeren, hoor ik dat pubers ze vaak wel lezen. Mijn boek is voor jongeren van ongeveer 15 tot 25 jaar. Ik wilde iets maken voor een oudere doelgroep over respect voor elkaar, jezelf zijn tijdens seks, veilig vrijen en hoe je het lekker maakt voor elkaar. Al hoop ik natuurlijk dat de meeste lezers deze onderwerpen tijdens hun kindertijd al eens voorbij hebben horen komen.”

- Ik & seks, het sekspositieve voorlichtingsboek voor jongeren van Belle Barbé is deze week verschenen bij HarperCollins (€19)
- Sex Safe van Faya Lourens verscheen deze week bij Mkbm Publishing (€24,95)
- Lijfboek voor powergirls van Sanderijn van der Doef, Ellen Laan en Marian Latour verschijnt 20 november bij Ploegsma (€18,50)




Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.