Exclusief voor abonnees

3 jaar na #MeToo: bereiken we ooit seksuele gelijkheid tussen man en vrouw? “We boeken vooruitgang, maar vrouwen zijn nog altijd niet veilig”

Vrouwen zijn nog altijd te vaak slachtoffer van seksueel geweld. "Echte seksuele gelijkheid kan er pas zijn als er voldoende vrijheid én veiligheid is."
Getty Images Vrouwen zijn nog altijd te vaak slachtoffer van seksueel geweld. "Echte seksuele gelijkheid kan er pas zijn als er voldoende vrijheid én veiligheid is."
In oktober 2017 verscheen de hashtag #MeToo. Hij ontketende wereldwijd een storm en is vandaag nog altijd relevant, zo bewijst het voorval met de Gentse studente die klappen kreeg van een cafébaas nadat hij haar outfit ‘te zomers’ achtte. We maken de balans op met twee experts. Hoe staat het met de gelijkheid voor m en v? Waar moeten we nog aan werken? En waarop hebben we toch al een beetje vooruitgang geboekt?

Het is ondertussen meer dan twee jaar geleden dat de Amerikaanse actrice Alyssa Milano de hashtag #MeToo op Twitter ­lanceerde. De gevolgen zijn gekend: de affaire-Weinstein ging de wereld rond. In alle windstreken roerden vrouwen én mannen zich over het thema. En het blijft relevant: net nog kreeg een 19-jarige studente uit Gent een klap in het gezicht van een cafébaas die commentaar uitte op haar ‘zomerse’ kledij. Geniepig of net heel fysiek: seksisme is en blijft dagelijkse kost. Het is dus voorlopig nog wachten op volledige ­gelijkheid. 

Vrijheid en veiligheid

“We hebben de laatste honderd jaar al veel vooruitgang geboekt”, nuanceert prof. Liesbet Stevens wel. Ze is een autoriteit op het vlak van seksueel strafrecht aan de KU Leuven en adjunct-directeur bij het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen. “De clichés dat seks vooral een ‘moetje’ op de to-dolijst van vrouwen is en ‘deftige’ dames ‘hard-to-get’ moeten spelen, lijken me ontkracht. Vrouwen zijn seksueel dus al een stuk vrijer. Maar echte seksuele gelijkheid kan er pas zijn als er voldoende vrijheid én veiligheid is: die twee zaken moeten in balans liggen.” 

Dertien procent van de Belgische vrouwen wordt ooit het slachtoffer van verkrachting, een poging tot verkrachting of een andere vorm van ernstige aanranding van de eerbaarheid

Prof. Liesbet Stevens

“Er is dus nog werk aan de winkel. #MeToo heeft onze ogen geopend voor een soort ongelijkheid die tot voor kort onzichtbaar bleef: die op het vlak van veiligheid. De hashtag liet ons zien dat grensoverschrijdend gedrag helemaal geen marginaal fenomeen is, maar dat juist enorm veel vrouwen ermee te maken krijgen. Volgens een studie van het Fundamental Rights Agency, het mensenrechteninstituut van de EU, wordt dertien procent van de Belgische vrouwen ooit het slachtoffer van verkrachting, een poging tot verkrachting of een andere vorm van ernstige aanranding van de eerbaarheid.” 

“Seksuele gelijkheid impliceert dat we – of je nu man of vrouw bent – allemaal even vrij en veilig zijn, en dergelijke cijfers dus herleid worden tot nul. Dat is een utopie, maar in de ware zin van het woord: iets waar we als samenleving heel hard naar moeten streven, zonder dat we verlamd worden door de vrees dat we er nooit zullen toe komen.”

Eén schakel

“Wat me al hoopvol stemt, is dat mannen andere mannen durven te corrigeren in hun gedrag”, vult seksuoloog Wim ­Slabbinck aan. “Uitspraken of acties die we vroeger nog tolereerden of waarvan we wegkeken met een ‘ik moei me niet’-attitude, worden bewust in vraag gesteld, en dat is heel positief. Natuurlijk moet er nog veel veranderen, voor zowel mannen als vrouwen. In het debat mogen we niet uit het oog verliezen dat #MeToo ook in de omgekeerde richting werkt.” 

Prof. Stevens: “Seksueel grensoverschrijdend gedrag is inderdaad niet iets dat alleen vrouwen overkomt. In de Zorgcentra na Seksueel Geweld zien we dat een op de tien slachtoffers die zich melden jongens en mannen zijn. Hierop rust een enorm taboe. Verschillende genderstereotypen houden dat mee in stand, zoals de overtuiging dat je als man altijd fysiek sterk genoeg bent om seksueel grensoverschrijdend gedrag af te weren.”

Seksueel geweld is nooit alleen een kwestie van fysieke kracht. Stereotiepe opvattingen over seksualiteit, zowel voor mannen als vrouwen, spelen ook mee

Prof. Liesbet Stevens

“Terwijl seksueel geweld nooit alleen een kwestie is van fysieke kracht: er komt nog een hele sociale realiteit bovenop. Daarnaast leven er maatschappelijk gezien nog heel wat onuitgesproken vooronderstellingen over seksualiteit, zowel voor m als v. Dat mannen altijd zin hebben, bijvoorbeeld. Of dat een vrouw die ‘nee’ zegt toch ‘ja’ bedoelt. Willen we aan gelijkheid werken, dan moet ook voor het bestrijden van die stereotiepe opvattingen meer aandacht zijn.”

Wim Slabbinck: “Ik denk dat #MeToo een heel klein schakeltje is in een breder proces dat een nieuw licht werpt op een aantal vastgeroeste ideeën. Net daarom is het zo belangrijk dat het topic actueel blijft: stereotypen pak je nu eenmaal niet in een-twee-drie aan. Op vlak van seksisme komt duiding nooit te vroeg. Neem nu F.C. De Kampioenen: Balthasar Boma is haast een kopie van Harvey Weinstein. Zo’n fictief personage illustreert hoe belangrijk het is om het gesprek al op kindermaat te voeren. Blijft het MeToo-verhaal achterwege, dan kunnen kinderen Boma’s gedrag ­incorporeren als iets dat verwacht wordt van mannen.”

Gelijkheid begint in de speelgoedwinkel

Beide experts zijn het erover eens: de enge definitie van hoe ‘de man’ of ‘de vrouw’ moet zijn, is ook anno 2020 nog erg aanwezig in onze maatschappij. En dat zit gelijkheid (gedeeltelijk) in de weg. Wim Slabbinck: “Die boodschap mag ook wat harder doorklinken in de speelgoedwinkel: waarom is er een stoer rek voor jongens en een schap voor meisjes in lieflijk roze? De kinderen zelf maken geen opdeling in de spullen waarmee ze spelen; het zijn de volwassen die dat doen.”

Het is belangrijk om de scheidingslijnen tussen vrouwen en mannen in vraag te stellen. Dat is de eerste stap naar seksuele bevrijding

Prof. Liesbet Stevens

Prof. Stevens: “Ik heb twee dochters. De ene is dol op de kleur roze en haar poppen; de andere speelt het liefst van al met zwaarden en klimt overal op. Voor mijn oudste was carnaval dan ook een uitgemaakte zaak: zij ging als prinses. En mijn andere dochter? Die wilde zich verkleden als ‘meisjesprins’, zo vertelde ze me. In haar hoofd moest er een nieuw woord uitgevonden worden om haar interesses te verenigen met haar geslacht. Dit voorbeeld illustreert hoe sterk onze omgeving het onderscheid tussen vrouwen en mannen blijft benadrukken.”

“Daarom is het belangrijk om die scheidingslijnen in vraag te stellen: dat is de eerste stap naar een nieuwe seksuele bevrijding. Bovendien gaat seksuele gelijkheid veel verder dan de slaapkamer. Ook van het glazen plafond en de loonkloof moeten we af. Gelukkig hebben de afgelopen decennia ons één ding geleerd: als we willen, dan kunnen we dit.”

Lees ook:

Vrouwen getuigen over aanhoudend seksisme: “Mama, wat is pijpen en waarom wil die man dat je dat doet?” (+)




6 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Maria Scheuts

    Wie voorrechten heeft staat die niet af zonder slag of stoot. Niemand is het waard om uw zelfrespect voor op te geven, ook al zijn er veel materiële voordelen aan verbonden.

  • Kristine Delacourt

    Gelijkheid is onmogelijk. Wederzijds begrip en respect, dat moet er zijn. Niet de ene tegen de andere uitspelen.

  • Norbert Corten

    Door de BLM beweging is de #me too uit de mode geraakt.

  • Maria Vissers Cools

    Vroeger moest een man een vrouwenhart veroveren. In de toekomst gaan de vrouwen de mannen moeten veroveren. De schrik zit er bij veel jonge en goede mannen diep in

  • Jonas Buyle

    Vrouwen moeten geen veiligheid zoeken bij de staat , zoek het bij jezelf door kennis en vertrouwen op te doen.