Exclusief voor abonnees

“Corona heeft geleid tot een gezondere manier van scheiden”: advocaten zien steeds meer koppels uit elkaar gaan

Shutterstock
De eerste coronagolf heeft zijn sporen nagelaten, en niet in het minst op onze relaties. In de maand mei tekenden de notarissen bijna 25 procent meer scheidingsakten op in vergelijking met het jaar voordien, en daar lijkt de maandenlange lockdown voor iets tussen te zitten. Twee echtscheidingsadvocaten belichten wat ze in hun dagelijkse praktijk meemaken en gaan in op de praktische zaken waarmee koppels rekening moeten houden. “Want een  jarenlange procedure kan tot tienduizenden euro’s kosten.”

Net na de eerste versoepelingen merkte Steven Van Geert, afdelingshoofd familierecht bij advocatenkantoor Bannister in Antwerpen, dat zijn agenda opeens snel vol begon te lopen. “Voor een stuk waren dat zaken die vertraging hadden opgelopen, omdat de rechtbanken op een lager pitje werkten tijdens de lockdown. Maar dat is zeker niet de enige verklaring. De aanvragen zijn exponentieel toegenomen. We zagen niet alleen veel meer bezoekers op onze website maar ook in de realiteit zijn er meer aanvragen. Hadden we voor corona een “goede” week met zes nieuwe dossiers, dan zijn dat er nu soms drie of vier per dag.”

Een wekenlange opsluiting waarin je samen moet leven maar ook samen moet werken, zonder enige vorm van ontsnapping, heeft veel van dit soort relaties de doodsteek gegeven

Steven Van Geert, afdelingshoofd familierecht bij advocatenkantoor Bannister

Op welke manier heeft corona de stap om uit elkaar te gaan beïnvloed?

Van Geert: “Het zijn vaak koppels die al lang het gevoel hebben dat het niet meer goed loopt. Ze speelden voor de lockdown al met het idee om uit elkaar te gaan, omdat er sleur in hun relatie zit of omdat dat ze op elkaar zijn uitgekeken. Een wekenlange opsluiting waarin je samen moet leven maar ook samen moet werken, zonder enige vorm van ontsnapping, heeft veel van dit soort relaties de doodsteek gegeven. Met de start van de vakantieperiode werd het weer wat rustiger. Maar nu sommige mensen terug zijn van vakantie, begint het opnieuw op te lopen. Ze zijn nog eens een paar weken samen geweest na die maandenlange lockdown en zijn tot de conclusie gekomen dat het echt niet meer gaat.”

Ook Nathalie De Jonghe, die al 21 jaar echtscheidingen behandelt als familierechtadvocaat en bemiddelaar in haar kantoor in Gent, noemt het “op elkaar uitgekeken zijn” als belangrijke reden van een echtscheiding. Een exponentiële toename in het aantal dossiers door corona heeft ze nog niet gemerkt, maar wel ziet ze meer zaken waar sprake is van middelenmisbruik zoals alcohol, wat tijdens deze periode problematischer is geworden. “Het kan dat corona er hier voor iets tussen zit. Maar vaak zijn er al allerlei emoties aan vooraf gegaan, tot de spreekwoordelijke druppel de emmer doet overlopen.”

Wat zijn de voornaamste oorzaken om uit elkaar te gaan, en zijn dit andere oorzaken dan vorig jaar? Is er bijvoorbeeld meer sprake van ontrouw?

De Jonghe: “Neen. Ik schat dat ongeveer 20 procent van de echtscheidingen te maken heeft met een nieuwe liefde of ontrouw, maar dat is altijd zo geweest. Vaak gaat daar al heel veel aan vooraf. Die nieuwe liefde is er gekomen omdat het daarvoor al niet meer ging. Het is eerder een symptoom dan een oorzaak.”

Ook Steven Van Geert ziet geen stijging in het aantal zaken waar ontrouw als oorzaak naar voren komt, en ook de andere klassieke oorzaken (geld en opvoeding) zijn niet opvallend in deze nieuwe dossiers. “Het was ook moeilijk om tijdens de lockdown effectief ontrouw te zijn. Het kan bijvoorbeeld wel gaan om mensen die al een ‘plan B’ achter de hand hadden. Zij kwamen bijvoorbeeld al zeer goed overeen met iemand anders en voelen zich misschien iets vrijer om daar nu in mee te gaan. Maar het overgrote deel zijn mensen die door corona veel meer tijd hadden om stil te staan bij zichzelf en hun relatie en tot de conclusie zijn gekomen dat ze dit niet meer willen.”

Ik ontvang vaak koppels die al met een quasi volledig akkoord naar mij toekomen. Ze zijn veel beter voorbereid

Steven Van Geert, afdelingshoofd familierecht bij advocatenkantoor Bannister

Toch heeft de lockdown ook andere aspecten. Zowel Van Geert als De Jonghe merkt een toenemend aantal mensen die zonder conflict uit elkaar willen gaan. “Zij kiezen bewust voor de bemiddelingsaanpak”, zegt De Jonghe. “Ze hebben lang met elkaar onder een dak geleefd en hebben ingezien dat het het beste is om op een goede manier uit elkaar te gaan en geen ruzie te maken. Zeker als er kinderen in het spel zijn, is dit heel belangrijk.”

“Mensen hebben echt de tijd gehad om erover na te denken”, beaamt Van Geert. “Ik ontvang vaak koppels die al met een quasi volledig akkoord naar mij toekomen. Ze zijn veel beter voorbereid. Dat is echt opvallend. Maar ook de zaken waar er veel discussie is, en er dus geen direct akkoord gevonden kan worden, zijn toegenomen.”

Zijn er leeftijdsgroepen die meer uit elkaar gaan dan vorig jaar?

“Er gaan meer jonge mensen uit elkaar dan vroeger. Zelfs koppels met heel jonge kinderen. Maar ik zie ook meer koppels wiens kinderen het huis al uit zijn en die dan beslissen om te scheiden”, zegt De Jonghe.

Van Geert: “Er gaan meer jonge huwelijken kapot. Huwelijken die pas een maand, een half jaar of een jaar oud zijn. De voorbije jaren kon ik twee grote lijnen ontdekken: jongere en oudere koppels. De koppels wiens kinderen uit huis zijn en die met pensioen gaan. Veel 50- en 60-plussers.”

“De dossiers die ik nu zie, zijn meer een doorsnede van de maatschappij. Het beeld na de lockdown is in mijn praktijk veel algemener dan het de voorbije jaren geweest is. Je kan er geen grote lijnen meer in zien. Corona heeft dus een enorme impact gehad op alle relaties, maar dat is niet alleen negatief. Als mensen samenblijven terwijl het niet meer gaat, wordt de relatie ook altijd maar toxischer en worden de discussies alleen maar groter. Als je elke dag moet gaan werken merk je niet direct dat er iets scheefloopt, maar nu werden we daar heel hard mee geconfronteerd. Dat heeft geleid tot een gezondere manier van scheiden. Zelfs als er bepaalde discussiepunten zijn, merk je dat er wel goed over gesproken wordt.”

Voor een familierechtadvocaat, die altijd de gulden middenweg probeert te zoeken, zijn het aangenamere dossiers. “Het menselijk leed is iets minder groot. Zeker als er kinderen zijn is het van essentieel belang dat hun ouders nog kunnen communiceren”, vindt Van Geert. De Jonghe treedt hem daarin bij. “Ik probeer altijd te streven naar een echtscheiding onderlinge toestemming (EOT). Dan moet je overal over overeenkomen, over alle maatregelen en over de vereffening en verdeling. Dit is de meest kalme manier, en ook de meest voordelige.”

Waneer mensen huwen, denken ze niet altijd aan de juridische consequenties, terwijl ze er beter aan zouden doen om zich te informeren over de verschillende stelsels en wat voordeliger is voor hen

Nathalie De Jonghe, familierechtadvocaat en bemiddelaar

Waar moet je als koppel dat uit elkaar gaat allemaal rekening mee houden?

Bij een echtscheiding komt heel veel kijken. Wie gaat waar wonen? Waar worden de kinderen gedomicilieerd en wat is hun regeling? Hoe wordt de onderhoudsbijdrage bepaald? Wat gebeurt er met de gemeenschappelijke woning? Als je in gemeenschap van goederen bent gehuwd, moeten bij de vereffening-verdeling alle bezittingen en schulden door twee gedeeld worden.

Nathalie De Jonghe: “Dit geldt ook voor het bedrag dat je spaart via pensioensparen en de groepsverzekering. Maar de wet houdt geen rekening met het pensioen dat je later zal ontvangen. Ik ken een voorbeeld van een vrouw die een topfunctie had bij de overheid en een man die in de privé werkte. Het pensioen dat de vrouw zou ontvangen was drie of misschien wel vier keer zo hoog, maar toch moest haar partner de helft van zijn opgespaarde pensioen afgeven. Dit is een onrechtvaardigheid die de wetgever nog niet heeft aangepast.”

De enige manier waarop je jezelf kan beschermen, is een huwelijkscontract met scheiding van goederen. “Maar mensen staan daar soms niet bij stil. Wanneer ze huwen, denken ze niet altijd aan de juridische consequenties, terwijl ze er beter aan zouden doen om zich te informeren over de verschillende stelsels en wat voordeliger is voor hen.”

Als je als ex-partners het geluk hebt dat je overal een akkoord over kan vinden, kan je via een EOT uit elkaar gaan. Een advocaat kan optreden voor beide partijen, of beide partners vinden elk een eigen advocaat. Een EOT opmaken via een bemiddelaar kan ook.

Als de EOT ondertekend is, moet de notaris een akte opmaken als er sprake is van verdeling en overdracht van onroerende goederen. De rechtbank neemt dan maximaal een maand de tijd om de echtscheiding in beraad te nemen waarna ze ingeschreven wordt bij de burgerlijke stand.

Je kan wanneer er een volledig akkoord voorligt, voor ongeveer 1.000 euro plus btw, gescheiden zijn

Nathalie De Jonghe, familierechtadvocaat en bemiddelaar

En wat als er toch discussies optreden?

Als er twistpunten blijven, moet de zaak voor de rechtbank komen. Dit heet een echtscheiding onherstelbare ontwrichting (EOO). De rechtbank buigt zich over de aanvraag tot echtscheiding en alle aspecten worden apart bekeken. Van de regeling rond de kinderen tot het huis, de financiële middelen en de verdeling van goederen. Voor de verdeling wordt een notaris aangesteld. En alle stappen voor verdeling (huis, auto, goederen) worden apart van elkaar genomen.

Wat als een van de partners het niet eens is met de echtscheiding? “Die heeft een jaar de tijd om de echtscheiding uit te stellen”, zegt De Jonghe. “Dit jaar gaat in vanaf het moment dat de partners niet meer samenwonen of vanaf de start van de procedure. Na dat jaar moet de rechter de echtscheiding uitspreken.”

Hoeveel kost een echtscheiding?

Nathalie De Jonghe: “Een EOT waarin er geen discussiepunten zijn, kan behoorlijk voordelig afgehandeld worden. Je kan wanneer er een volledig akkoord voorligt voor ongeveer 1.000 euro plus btw, gescheiden zijn. Hier zit dan alles in: administratiekosten, het rolrecht (165 euro) en de kosten van een advocaat.” Een gemiddeld uurloon van een advocaat ligt op 125 tot 150 euro, exclusief 21% btw. Hoe meer tijd nodig is, hoe duurder een procedure wordt.

Advocatenkantoor Bannister hanteert een gelijkaardige vaste all-in prijs voor een EOT. “We kunnen bij de eerste consultatie redelijk goed inschatten hoeveel tijd we erin moeten steken. Is alles al goed doorgesproken, of zijn er toch nog enkele vergaderingen nodig? Zijn er veel complexiteiten, zoals een van de partners die een eigen zaak heeft?”

Hoe complexer de echtscheiding, hoe duurder. Een scheiding die door de rechter bekrachtigd moet worden, kan ook oplopen qua kosten omdat er meer uren in gestoken worden.

Recent heb ik een dossier ontvangen van 400 bladzijden, en het einde is nog niet in zicht. Het werk dat je daar moet insteken is immens

Nathalie De Jonghe, familierechtadvocaat en bemiddelaar

Hoelang duurt het gemiddeld om te scheiden, vanaf de aanvraag tot de getekende papieren?

Ook hier geldt dat de EOT de meest efficiënte manier is. Vanaf het moment dat je hier je handtekening onder zet, is deze al van kracht. De doorlooptijd bij notaris en rechtbank kan nog enkele maanden duren. Gemiddeld is de totale duurtijd 3 tot 4 maanden.

Maar ook als de scheiding voor de rechtbank komt, hoeft het niet lang te duren. Als er relatief snel een akkoord gevonden kan worden, kunnen de ex-partners al op 3 maanden tot 1 jaar gescheiden zijn. Toch zien advocaten regelmatig dossiers die veel langer aanslepen. “Zo’n procedure kan heel kostelijk zijn. Recent heb ik een dossier ontvangen van 400 bladzijden, en het einde is nog niet in zicht. Het werk dat je daar moet insteken is immens. Sommige mensen zijn duizenden tot tienduizenden euro’s kwijt aan een jarenlange procedure”, zegt Nathalie De Jonghe.

Ook voor Steven Van Geert zijn deze zaken niet onbekend. “Dit is de absolute uitzondering, maar er is een koppel in mijn praktijk dat in 2011 is gescheiden, en die nu nog aan het verdelen zijn. In zulke dossiers zijn er enkel verliezers. Je kan zo niet verder met je leven.”

Lees ook:

Scheiden doet ook fiscaal lijden: onze belastingexpert bekijkt de impact van een relatiebreuk op uw belastingen (+)

Meer echtscheidingen en minder onenightstands? Seksperte voorspelt ons liefdesleven na corona (+)

Wat met de verzekeringen bij een echtscheiding?