Schoenen van Chanel, maar geen loon: antropologe legt schandaal bloot van de Franse mode-industrie

Unsplash
Een minimumloon terwijl de baas € 13.000 euro per maand verdient, een handtas van Prada maar geen geld krijgen voor een bepaalde job, groene wattenstaafjes die altijd in hetzelfde perfecte vierkant moeten liggen: hoe glamoureus de mode-industrie er aan de buitenkant uitziet, des te slechter de omstandigheden zijn voor de creatievelingen die erin werken. Dat blijkt uit een nieuw boek van antropologe Giulia Mensitieri, waarin ze de arbeidsomstandigheden van jonge ontwerpers en stylisten blootlegt.

Dat de mode-industrie zo meedogenloos is, ontdekte Mensitieri acht jaar geleden per toeval. Toen ontmoette ze Mia, een succesvolle Italiaanse styliste die naar Parijs was verhuisd. "Ze droeg schoenen van Chanel, een handtas van Prada en reisde over heel de wereld in businessklasse. Ik had nooit gedacht dat haar situatie zo schrijnend zou zijn. Ze kon zich niet veroorloven een kamer te huren, dus sliep ze bij een vriend op de bank. Soms had ze zelf geen geld om haar telefoonrekeningen te betalen en at ze dagenlang McDonald's. Ze wist nooit wanneer en hoeveel ze uitbetaald zou worden. Voor een week werk, bijvoorbeeld, gaf een groot luxemerk haar een tegoedbon van 5.000 euro om te spenderen in hun boetiek. Oké, Mia had van alles kunnen kopen (én doorverkopen), maar het toont wel aan dat werken in de modewereld betekent dat je altijd in mooie, dure kleding moet gehuld zijn, die betaald wordt met tegoedbon in plaats van met een loon waar je échte levensmiddelen mee kan kopen.

Niet speciaal genoeg meer

En helaas is de situatie van Mia niet uitzonderlijk. Zo beschrijft een voormalige modejournaliste bij een glossy magazine in Mensitieri's boek dat een groepje vrienden en collega's haar van de ene op de ander dag lieten vallen. Ze namen haar telefoontjes niet meer op en reageerden niet meer op haar e-mails, en dat zonder aanwijsbare reden. "Dit zijn de soort praktijken waar iedereen me over vertelt", zegt Mensitieri. "Als je eenmaal niet meer tot het clubje behoort, ben je ook voltooid verleden tijd." En dat kan volgens haar traumatische gevolgen hebben. "Al je sociale relaties bevinden zich in die wereld, en plots vallen die allemaal weg. Eerst word je als uniek aanschouwt, om daarna weggesmeten te worden. Of simpel gezegd: je bent niet speciaal genoeg meer." Daarna een job vinden in een andere sector is dan ook een hele opdracht volgens de antropologe. "In een andere sector gedragen mensen zich helemaal anders dan je gewend bent. Een nieuwe job vinden kan dus erg moeilijk zijn als je komt uit een industrie die neerkijkt op buitenstaanders."

Uitbuiting

Mensitieri wijst erop dat dit ook een soort van uitbuiting is. "Als we denken aan uitbuiting in de mode-industrie denken we aan de seksuele intimidatie die modellen moeten doorstaan en de erbarmelijke arbeidsomstandigheden in sommige landen. Maar daar was ik niet in geïnteresseerd. Ik wilde kijken naar de creatieve kant van het proces: de stylisten, visagisten, jonge ontwerpers, stagiaires, assistenten ... Wat ik wilde aantonen is dat uitbuiting ook in het hart van het krachtig symbolische en economische centrum van de couturehuizen bestaat, namelijk bij de grote luxemerken. Al gaat het wel om een andere soort uitbuiting."

Groene wattenschijfjes

"De boodschap is dat je niet betaald hoeft te worden omdat je al het geluk hebt dat in de mode-industrie mag werken", aldus de antropologe. Bovendien eisen sommige bazen absurde dingen, en worden die ook nog eens aanvaard en zelfs geromantiseerd. Zo beschrijft een assistent-visagist de driftbuien van haar bekende baas als zijn favoriete groene wattenstaafjes niet in een perfect vierkant lagen. Een andere ontwerper die Mensitieri interviewde werkte vijf jaar bij een luxebedrijf dat onder andere kleding maakte voor Lady Gaga. "Ze werkte er vijf jaar en ontwierp er mannen- en vrouwencollecties. Maar ze kreeg het minimumloon. Toen ik haar erover aansprak zij ze: "Maar de creative director was mijn mentor, hij was als een vader voor mij, hij was een genie", dat is gewoon verheerlijking van iemand die haar uitbuit.

Critici klagen dat de antropologe maar vijftig mensen interviewde voor haar analyse, allemaal off-the-record en dat er geen statistieken bestaan over haar bevindingen. Jean Paul Gaultier, de enige bekende ontwerper die tot nu toe op het boek gereageerd heeft, veegde de kritiek weg met de woorden: "Mode is zoals familie". En hoewel grote merken normaal gezien niet echt graag hebben dat een objectieve buitenstaander zich moeit met hun zaakjes, lijkt het dat de mensen die voor hen werken dat wel doen. Ze vertellen dat ze nooit het gevoel hadden dat ze uitgebuit werden, maar sinds ze Mensitieri's boek gelezen hadden, doorhadden dat ze helemaal ingepakt werden door de mooie beloftes van de industrie. "Bovendien heeft niemand ooit gezegd dat wat ik heb geschreven níet waar is", aldus Mensitieri.




4 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • christiane vereecke

    Wel Erwin groot gelijk, tegenwoordig is dit idd zo in onze maatschappij alles voor het zicht bij de ouderen maar ook vooral bij de jongeren, alles moet een merk hebben en iedereen moet er strak uitzien, de binnenkant telt echt niet meer mee....

  • rudolf jacobs

    al die vrouwen die van die zogenaamde grote merken kopen ,moesten zich schamen,om met zulke spullen rond te lopen waarvan ze allemaal weten dat de mensen en vooral kinderen die ze maken,amper een euro per dag hebben,ik hoop dat alle dames zich heel lekker en goed voelen bij deze wetenschap

  • Jef Pauwels

    Is dat dan niet zoals de meeste die met dure handtassen en schoenen rondlopen en verder gene nagel hebben om aan hun gat te krabben ....

  • Erwin De Baetselier

    Alles voor het zicht - das ook het doel van mode.