Worden we ongelukkig door zo hard geluk na te streven?

RV
Het was Sheryl Sandberg, COO van Facebook en inspiratiebron voor vrouwen wereldwijd met haar 'Lean In'-beweging, die het Medium-stuk 'Does trying to be happy makes us unhappy?' van de Amerikaanse professor Adam Grant aanprees. "Dit moet je gelezen hebben", zo raadde Sandberg haar Facebook-vrienden aan. En ja hoor, dit stuk biedt inzichten over geluk die u ongetwijfeld aan het denken zetten.

"We zijn angstvallig op zoek naar geluk", zo opent Grant zijn stuk. "Maar wat als zoeken naar geluk ons juist verhindert om het te vinden? Er zijn immers genoeg redenen om te geloven dat het angstvallig nastreven van geluk een recept voor ongeluk is."

De professor haalt een reeks studies aan van de Amerikaanse Berkeley-psycholoog Iris Mauss. Haar conclusie: hoe meer mensen bezig zijn met geluk, hoe minder gelukkig ze worden. Grant vertelt ter illustratie het verhaal van ene Tom: "Tom is een vriend van mij. Een uiterst pientere kerel die een half dozijn talen spreekt, Chinees inbegrepen. Op de unief heeft Tom computerwetenschappen gestudeerd, maar dat heeft hem nooit voldoening gegeven. Bijgevolg werd Tom geobsedeerd door de zoektocht naar geluk. Hij moest en zou een carrière vinden die wel aan zijn waarden en interesses beantwoordt."

Tom vloog de wereld rond, had een vetbetaalde managementpositie, maar voldoening, die vond hij niet. "In zijn zoektocht naar geluk heeft Tom een heleboel fouten gemaakt", schrijft Grant. "Fouten die we allemaal maken."

Adam Grant
@AdaMGrant/Twitter.com Adam Grant

'Streef geluk niet te hard na, want je loopt het risico om het door je vingers te zien glippen'

Adam Grant, Universiteit van Pennsylvania

Grant: "Toms eerste fout bestond erin om zich continu af te vragen of hij wel gelukkig was. Door zichzelf constant te bevragen - 'maakt dit me écht gelukkig?' - heeft hij zich nooit volledig in relaties en vriendschappen gestort. En hoe antwoord je überhaupt op de vraag, 'maakt dit me gelukkig'? Vergelijk je een situatie in het verleden met de huidige situatie? Dat zorgt voor problemen. In de roes van iedere dag zie je het grotere plaatje niet. Meestal ontdek je pas weken of maanden later dat je in een bepaalde periode echt gelukkig was."

Een tweede, veelgemaakte fout volgens Grant: de impact van 'omstandigheden' op geluk overschatten. "Volgens de Amerikaanse Harvard-professor Dan Gilbert overschatten we de emotionele impact van positieve levensgebeurtenissen. We denken dat een leuke huisgenoot of een fantastische promotie ons gelukkiger zal maken. Maar dat is quatsch, denk maar aan de studie die bewijst dat de loterij winnen geen blijvende impact heeft op geluk."

Geluk alleen proberen na te streven is een derde fout. "Geluk is een individueel iets; wanneer we ernaar op zoek zijn, zijn we geneigd om alleen te focussen op onszelf. Maar een weelde aan bewijs heeft aangetoond dat een overdreven aandacht ervoor net geluk ondermijnt en depressie veroorzaakt. Hoe meer waarde mensen aan geluk toekennen, hoe eenzamer ze zich voelen", stelt de Amerikaanse professor.

RV

Bijproducten

Het laatste obstakel naar geluk bestaat erin om te zeer te focussen op intens geluk. Grant: "Wanneer we geluk willen meten, kijken we naar sterke positieve emoties; we denken dat geluk zich manifesteert in momenten van pure euforie en opwinding. Onderzoek heeft echter aangetoond dat geluk door frequentie van positieve emoties gestuwd wordt, niet door intensiteit. Hoe vind je anders nog geluk na het winnen van een gouden medaille?"

"De Amerikaanse economieprofessor John Kay claimt in zijn boek 'Obliquity' ('Scheefheid', nvdr) dat de beste dingen in het leven enkel indirect kunnen nagestreefd worden. Ik geloof dat dat waar is voor geluk", luidt Grants conclusie. "Geluk en betekenis staan niet op zich, maar zijn bijproducten van succesvolle relaties en projecten. Streef geluk dus niet te hard na, want je loopt het risico om het door je vingers te zien glippen."