Winterdip of depressie? 5 prangende vragen beantwoord

Getty Images
Iedereen voelt zich af en toe wel eens verdrietig of down. De lange donkere dagen in de herfst en winter doen daar meestal geen goed aan. Na regen komt echter telkens weer zonneschijn, en meestal klaart het na een tijdje vanzelf wel weer op in je hoofd. Maar wat als zo’n dip te vaak gebeurt en te lang aanhoudt? Enkele experts beantwoorden onze prangende vragen over depressie. Zo weet je of er reden is om aan de alarmbel te trekken. 

1. Waar ligt de grens tussen een dipje en een depressie?

Patrick Luyten, hoogleraar psychologie (KU Leuven): “Eigenlijk is depressie een heel normaal fenomeen. Iedereen heeft weleens last van slapeloosheid, een verstoorde eetlust of lusteloosheid. De grote vraag is dan ook waar precies de ‘normale depressie’ stopt en de klinische depressie begint.”

De grens tussen een dip en een depressie is natuurlijk voor een stuk gebaseerd op de inschatting van een professional: je huisdokter, psycholoog of psychiater. Om makkelijker een lijn te trekken, bepaalde de medische wereld negen symptomen. “De eerste twee zijn de voornaamste: een continue sombere stemming en een verlies van interesse en plezier in de activiteiten die je vroeger leuk en ontspannend vond. Daarnaast zijn futloosheid, slaapproblemen, veranderingen in je eetlust, schuldgevoelens, concentratiemoeilijkheden, rusteloosheid of net vertraagd bewegen en suïcidale gedachten belangrijke signalen. Ervaar je minstens vijf van die symptomen en houden ze minimaal twee weken aan, dan spreken we van een depressie.”

En wat met de oplossing dan? Een ‘normale’ depressie of tijdelijke dip wijst je op wat je moet veranderen in je leven om opnieuw gelukkig te zijn. Een klinische depressie daarentegen is niet zomaar opgelost door een aantal zaken in je leven te veranderen. Je ontwikkelt een soort tunnelvisie en bent gefocust op de negatieve gevoelens.

2. Wat is het verschil tussen een burn-out en een depressie?

Lode Godderis, professor arbeidsgeneeskunde: “Een burn-out en depressie zijn soms moeilijk van elkaar te onderscheiden, omdat ze beide langdurige mentale problemen zijn. Het verschil zit ‘m vooral in de oorzaak. Een burn-out is een werkgerelateerde energiestoornis: door langdurige stress op de werkvloer loopt de batterij helemaal leeg. Een depressie daarentegen is een stemmingsstoornis: er is geen levenslust meer, waardoor alle aspecten van je leven eronder lijden.

Toch zijn beide fenomenen vaak ook met elkaar verbonden. Als de klachten enkel te maken hebben met je werk en verdwijnen wanneer je een andere job zoekt of nieuwe taken toebedeeld krijgt, dan gaat het inderdaad om een apart fenomeen. Maar burn-outpatiënten hebben vaker al hun hele leven last van een vorm van perfectionisme: ze moeten zich bewijzen, want dan pas zullen ze graag gezien worden. Dat sijpelt natuurlijk door in andere aspecten van hun leven, en vormt zo de voedingsbodem voor een depressie.”

3. Welke rol speelt het ‘gelukshormoon’ serotonine?

Professor Patrick Luyten: “We noemen serotonine graag het ‘gelukshormoon’, maar de waarheid is helaas saaier: serotonine is een van de neurotransmitters die inwerken op onze hersenen en zo mee onze stemming bepalen. Heel wat antidepressiva zorgen ervoor dat je meer serotonine aanmaakt. Je stemming kan dus zeker biologisch beïnvloed worden, maar er zijn nog heel wat andere factoren, zoals je relaties en je werk, die een belangrijke rol spelen. Zo worden ‘zich niet geliefd voelen’ en ‘te weinig autonomie’ het vaakst aangeduid als triggers voor depressie.”

4. Ontstaat een depressie echt in onze darmen?

Jeroen Raes, professor microbiologie (VIB en KU Leuven): “De laatste jaren zijn er heel wat interessante studies gepubliceerd die wijzen in de richting van een verband tussen onze darmflora en onze gemoedstoestand - en bijgevolg ons risico op depressie. Zo zijn er studies die aantonen dat onze darmen bepaalde stofjes produceren die mogelijk op onze hersenen zouden kunnen inwerken. Ze zouden communiceren via de zenuwbaan die de twee organen verbindt. Of we depressie over tien à vijftien jaar dan zullen kunnen behandelen via onze darmflora? Dat denk ik wel, maar eerst is er nog veel meer onderzoek nodig.”

5. Welke behandeling werkt het best: praten of pillen?

Professor Patrick Luyten: “Een vraag met een ingewikkeld antwoord. Allereerst is een goede diagnose cruciaal: is het de eerste depressie, en wat is de aanleiding? Is er sprake van relatieproblemen of een ontslag? Of gaat het eerder om een chronisch probleem met een familiale achtergrond?” 

“Daarnaast zijn er heel wat vooroordelen: zo zou je een zombie worden van pillen, terwijl ‘babbeltherapie’ nergens toe zou leiden. Antidepressiva hebben inderdaad invloed op de hersenen, maar het zombie-effect hebben ze tegenwoordig niet meer. Wat psychotherapie betreft: dat is een gestructureerde, op wetenschappelijke theorie gebaseerde methode van luisteren, praten en reageren.”

“Wat is precies het verschil in effect? Op korte termijn zullen pillen bepaalde symptomen - interesseverlies, ontmoediging en neerslachtigheid - net iets sneller verlichten dan therapie. Maar na een paar weken behandeling is er geen enkel verschil meer merkbaar. Bovendien zeggen alle onderzoeken hetzelfde: de ene oplossing is niet ‘beter’ dan de andere. Hoe goed een behandeling werkt zal van persoon tot persoon afhangen, maar over het algemeen kan je stellen dat antidepressiva en therapie elkaar aanvullen.”

Het platform depressiehulp.be bundelt alle informatie die over depressie bestaat. Wie vragen heeft over zelfdoding kan anoniem contact opnemen met de Zelfmoordlijn op het gratis nummer 1813 of via zelfmoord1813.be 




Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.