Exclusief voor abonnees

Was het nu donderdag of vrijdag? Waarom we de tijd uit het oog verliezen in quarantaine

Getty Images
We zitten ondertussen al meer dan zes weken in lockdown light, maar volgens ons buikgevoel hadden dat er evengoed dubbel zoveel kunnen zijn. De dagen lijken eindeloos lang te duren en we halen ze constant door elkaar. Was het nu donderdag, vrijdag of zaterdag? Professor Hedderik van Rijn legt uit hoe dat komt én wat je er aan kunt doen. 

Tijd is iets gek. We zien allemaal hoe ons horloge verder tikt, en toch is het een term die moeilijk uit te leggen valt. “Het is een opeenvolging van ogenblikken”, vertelt de hulplijn Dikke Van Dale. Bon, daar zijn we vet mee. Dan maar aankloppen bij een expert: Hedderik van Rijn. Hij is professor neurowetenschappen aan de Universiteit van Groningen en heeft zich gespecialiseerd in - halleluja - tijdsperceptie. 

Interne klok

“Tijd is één woord, maar we bedoelen er eigenlijk veel verschillende dingen mee”, verklaart hij. “De tijd loopt verder als we een gesprek voeren, en lijkt plots trager te gaan als ik naar een woord moet zoeken. Als we nadenken over tijd, spreken we ook over dagen, weken en maanden, en hoe we terugkijken naar het verleden." 

Kortom, het valt niet te vatten onder één definitie. Daarbovenop komt nog eens dat het aanvoelen van tijd subjectief is. Dat komt - volgens van Rijn - omdat we allemaal een interne klok in onze hersenen hebben. “Die helpt om de tijd in te schatten, maar is bijzonder gevoelig. Zaken als angst, seksuele opwinding of woede kunnen de klok ontregelen, waardoor minuten plots sneller of trager voorbijgaan. Stel: je bent aan het autorijden en begint te slippen. Je interne klok gaat plots sneller tikken, zodat jij snel zaken kunt waarnemen. Na enkele seconden heb je de wagen weer onder controle, maar het lijkt alsof het veel langer duurde.” 

“Dat fenomeen is algemeen gekend in de wetenschappelijke literatuur”, zo gaat de prof verder. “Maar we weten nog steeds niet hoe dat in elkaar zit. We vermoeden dat allerlei hersenprocessen sneller werken. Welke dat zijn en hoe dat precies in z’n gang gaat, is echter nog onduidelijk.” 

Gebrek aan prikkels en routine

Het feit dat we zodanig uitkijken naar de postcoronaperiode, helpt de zaken ook niet vooruit. Vergelijk het met iemand die vaststaat in de file: door continu op de klok te kijken en te hopen dat je op tijd aankomt op het werk, gaat de tijd net trager vooruit. Maar voor een boekenwurm die verzonken is in een spannend verhaal, is een halfuur zo gepasseerd. “De tijd gaat sneller als je vergeet om op je interne klok te kijken. Omgekeerd is er in deze coronaperiode weinig afleiding. Je krijgt amper nieuwe prikkels en zit constant in dezelfde omgeving. Dan ga je vaker op de interne klok kijken, waardoor de dagen verschrikkelijk lang duren." 

Elke dag leven op het ritme van het weekend word je ook beu

Nog zo’n boosdoener is het gebrek aan routine. Het coronavirus en bijkomstige maatregelen hebben gans ons leven overhoop gegooid. We missen de structuur van een normale werkweek, en dat heeft zo z’n impact op ons tijdsbesef. Van Rijn: “Vroeger zagen we ‘s maandags de collega’s op kantoor. Op woensdag waren we blij dat de week halverwege was, en in het weekend hadden we tijd voor het gezin. De dingen - zoals dat weekend - zijn leuk omdat ze niet continue hetzelfde zijn. Nu is dat patroon vervaagd. We volgen elke dag het ritme van een weekenddag. We staan later op, en oké, we moeten overdag nog werken, maar blijven de hele tijd thuis. Op den duur wordt dat ook een sleur.” 

Hierdoor gaat de tijd niet alleen trager, het heeft eveneens een invloed op ons humeur. “Een leuk gesprek met een collega of een korte lunch zorgt voor fluctuaties, waardoor we ons alerter voelen. Door het gebrek aan deze externe stimulaties voelen we ons afgestompt en futloos. Je bent moe, ook al heb je tegelijk het idee dat je overdag niet veel verwezenlijkt hebt." 

Maart versus april

Weinig prikkels en elke dag die er quasi hetzelfde uitziet. Yep. Dat klinkt best saai, en als een logische verklaring waarom de tijd zo traag verder kruipt. Paradoxaal genoeg is april nu gepasseerd, en als je erop terugkijkt, lijkt die maand voorbij gevlogen. “Maart zat vol nieuwe dingen. Je moest beslissen of je nog op skivakantie kon gaan. Steeds meer nieuws over het virus kwam op ons af. Dan moesten we ineens telewerken én onze kinderen lesgeven. Heel veel prikkels dus. Op het moment zelf gingen de dagen voorbij. Achteraf heb je een heleboel dingen om op terug te kijken, en leek maart wel jààren te duren. In april is daarentegen niets gebeurd. Doodsaai op het moment zelf. Maar omdat je geen nieuwe input registreerde, voelt het nu alsof het voorbij was voor je er erg in had”, vertelt van Rijn. 

Eeuwige joggingbroek-wereld

Gelukkig is er een makkelijke oplossing als je daar verandering in wil brengen. Om het met de woorden van van Rijn te zeggen: “Vermijd dat je in de eeuwige joggingbroek-wereld terechtkomt. Dan gaat de tijd niet vooruit.” Routine is het sleutelwoord. 

Maak eerst en vooral een duidelijk onderscheid tussen je werkuren en je vrije tijd. “Neem de tijd om ‘s ochtends te ontbijten. En wissel je relaxkledij om voor werkkledij. Vanuit timingsperspectief is dat erg nuttig. Zo maak je duidelijke afscheidingen en kom je telkens in een andere situatie terecht. Als je dan terugkijkt op je dag, heb je het gevoel dat je lekker gewerkt hebt. Doe je dat niet? Dan komt de hele maand als een grijze blur in je gedachten terecht." 

Nog een tip van de professor: probeer om highlights te creëren in je vrije tijd. Want jawel: time flies when you are having fun. “Trek je op vrijdagavond normaal gezien leuke kledij aan om op café te gaan? Kleed je dan vanavond ook op. Of doe iets speciaals: neem deel aan een online quiz, bestel lekker eten via een maaltijdbezorger of doe een videocall met vrienden. En hou vast aan weekendtradities. Is het je gewoonte om op zaterdag een taart te gaan halen? Ga dan nog steeds die taart halen, zolang de bakker open is. Zorg voor structuur. Zo lijken de dagen minder op elkaar en worden ze interessanter.” 

Lees ook:

Mis je de feestjes en koffieklets met collega’s? Psychologieprof Filip Raes legt uit hoe we best omgaan met gedwongen stilte (+)

De mentale tol van corona: 1 op de 2 werkende Belgen kampt met angst en depressieve gevoelens

Waarom we niet gemaakt zijn om in quarantaine te leven (+)




Reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.