Waarom we stiekem allemaal van elkaars miserie genieten

Getty Images/Image Source
Laten we er niet flauw over doen: we worden allemaal wel eens blij van de pech die een ander ondervindt. Dat heeft onderzoek aangetoond, maar ook het succes van programma’s als Temptation Island is daar een bewijs van. Hoe komt het dat we zo’n heimelijke sadisten zijn die teren op de miserie van anderen?

Schadenfreude heet met een Duitse term dat vreugdesprongetje dat ons hart maakt als we iemand anders zien falen. In het Nederlands spreken we van leedvermaak. Zowel mannen als vrouwen halen plezier uit iemand anders zijn mislukking. Dat kan gaan over een personage in een serie dat wordt bedrogen, een celeb die zichzelf dronken voor schut zet of over de kapselblunder van een vriendin tot een collega die de grond in wordt geboord op een werkpresentatie.

Het concept schadenfreude wordt nog ‘maar’ 20 jaar lang onderzocht, wat het dus een relatief nieuw onderzoeksgebied maakt voor psychologen. Al zijn er al behoorlijk wat onderzoeken gedaan naar de bedoeling van deze niet al te fijne emotie.

Jaloezie en onzekerheid komen daarbij herhaaldelijk naar voren als trigger voor leedvermaak. “Wanneer je zelf niet goed in je vel zit, kunnen andere mensen hun successen ondraaglijk worden omdat je jezelf er automatisch mee gaat vergelijken waardoor je je nog slechter gaat voelen,” aldus Catherine Chambliss, professor neurowetenschap en psychologie aan het Ursinus College in Pennsylvania.

Onderzoekers van de universiteit van Kentucky linken het dan weer concreet aan een fenomeen dat zij “mate value” noemen. De evolutionaire wetenschap leert ons dat mannen in hun zoektocht naar een vrouwelijke partner iets meer waarde hechten aan fysieke kenmerken. Vrouwen zoeken dan weer eerder naar een partner met een hoge sociale status. Elke mislukking die de fysieke aantrekkelijkheid van vriendinnen vermindert, levert ons een streepje voor op bij het vinden van een partner, en dat vinden we leuk. Onze waarde als partner (“mate value”) verhoogt ten aanzien van onze blunderende vriendin. Bij mannen geldt hetzelfde, maar die pret situeert zich eerder op het vlak van macht en sociaal aanzien.

Maar waarom genieten we dan zo van al het drama in tv-series en films? Of celebrities die weeral eens hun partner bedrogen hebben of aan lager wal zijn geraakt? Ook hier omdat we een beter gevoel krijgen over onszelf als andere mensen pech ondervinden. Dat zou volgens onderzoekers opnieuw te maken hebben met onzekerheid. Zij stellen dan ook dat mensen met veel zelfvertrouwen hier doorgaans een pak minder plezier uit halen.

Het genot dat we halen uit de miserie van celebs wordt trouwens ook wel de ‘maaiveldcultuur’ genoemd: het verschijnsel waarbij alles wat boven het gemiddelde uitsteekt, aangevallen en kort moet gehouden worden omdat ze als ‘beter dan de rest’ worden beschouwd. Ze zouden meer talent hebben dan gemiddeld en dat kunnen we door onze eigen onzekerheid maar moeilijk verkroppen, dus genieten we er dubbel en dik van als het slecht gaat met hen.

Dat klinkt nu allemaal best negatief, maar leedvermaak is volgens de meeste onderzoekers veelal onschuldig. Pas als je iemand haat en daarom met plezier ziet lijden of wanneer jij zelf bewust een rol speelt in de miserie van anderen, wordt het een andere zaak, maar daar gaat dit eigenlijk niet om. Dit gaat om tegenslag waar jij in principe niets mee te maken hebt, maar kort toch even genot uithaalt. Meestal zelfs niet eens bewust. Nog altijd niet onze mooiste eigenschap, maar zeker ook niets om je zorgen over te maken. 




4 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Sabine Van de Kerkhove

    Als ge lacht met een ander zijn "echte" miserie, zal boontje altijd om zijn loontje komen. Karma noemen ze dat.....

  • Michel de Coorebyter

    Als er een eigenschap is die we in onze groei naar meer mens zijn moeten leren bedwingen is het wel deze. Jaloersheid en na-ijver hebben al meer leed voortgebracht dan elke ander eigenschap

  • johanneke li

    dit dient gewoon als een aanwijzing dat je het beter doet dan anderen, dat je op de goede weg bent, meer niet

  • Michel Philippe

    Allemaal is er over. Ik heb nog nooit genoten van iemands andere miserie. Humor ten koste van iemand anders verfoei ik en ik veracht iemand die het doet. Daarom heb ik altijd Gaston en Leo zo bewonderd. Nooit humor ten koste van iemand anders.