Van onschatbare waarde: de getuigenissen van Eva Daeleman en Selah Sue

MNM-presentatrice Eva Daeleman en zangeres Selah Sue.
Instagram, Facebook MNM-presentatrice Eva Daeleman en zangeres Selah Sue.
Ongeveer 31,4 procent van de Vlaamse jongeren kampt met psychische problemen. Meisjes blijken gevoeliger voor depressies en angststoornissen te zijn dan jongens. Professor in de klinische psychologie Patrick Luyten (KU Leuven) legt uit hoe de moedige getuigenissen van BV's als Selah Sue en Eva Daeleman de laatste week heel wat meisjes zullen geholpen hebben. Toch heeft Vlaanderen nog een lange weg te gaan om het stigma rond burn-out en depressie te doorbreken.

Er bestaan nog heel wat misverstanden over psychische problemen, depressies en burn-outs. Het is zo dat meisjes vaker met een depressie te maken krijgen, maar psychische problemen komen even vaak voor bij jongens, al worden ze anders geuit. Bij mannen vertaalt zich dat vaak in een agressieve houding, alcohol- en gedragsproblemen, terwijl het bij meisjes vaker gaat om eetstoornissen en depressies. Al moet opgemerkt worden dat eetstoornissen niet langer enkel een vrouwelijk probleem zijn, aangezien het voorkomen van eetstoornissen bij jongens toeneemt.

Flauweriken
Het is niet makkelijk om uit te komen voor psychische problemen. Toch durfden MNM-presentatrice Eva Daeleman (25) en zangeres Selah Sue (26) het aan om via social media duidelijk te maken dat ze het psychisch momenteel erg zwaar hebben. De reacties op hun getuigenissen waren niet min. Op Twitter en Facebook werden ze aandachtzoekers en flauweriken genoemd, anderen vonden de uitspraken van Eva en Selah Sue ronduit gênant.

Depressie of burn-out?
Je zou voor minder gewoon zwijgen over de demonen in je hoofd. Toch zijn hun openhartige getuigenissen ontzettend veel waard voor heel wat meisjes in Vlaanderen, vertelt KU Leuven-professor Patrick Luyten. Al wil hij wel een misverstand uit de wereld helpen; hoewel de jongedames allebei met een psychisch probleem kampen, zijn hun verhalen heel verschillend. Selah Sue kampt al jaren met een ernstige depressie, maar weet dat ze haar aandoening goed met medicatie kan controleren.

De burn-out van Eva Daeleman, het zogenaamd 'op zijn', is iets helemaal anders. De oorzaak van haar burn-out is haar werk. De twintiger is fysiek en psychisch leeg door een job die ze graag doet. De reden waarom je een burn-out kan krijgen, kan erg verschillend zijn, maar het mechanisme erachter is steeds hetzelfde. Je botst plots op je eigen grenzen en krijgt geen voldoening meer uit datgene waar je ooit zoveel energie haalde. Dan blijf je achter met een gevoel van leegte. Als dit in de werkcontext gebeurt, dan spreken experts van een burn-out. Als je hierbij niet tijdig op de rem gaat staan en hulp zoekt, kan een burn-out wel uitbreiden naar een depressie en kan het dus uitgroeien tot een chronisch probleem.

Een depressie duurt niet eeuwig, maar de gevolgen ervan kunnen wel nog erg lang nazinderen.

Patrick Luyten, professor in de klinische psychologie

Onschatbare waarde
Toch zegt Patrick Luyten dat, ondanks de vele negatieve reacties de ze kregen, de uitspraken van Eva en Selah van onschatbare waarde zijn voor lotgenoten. "Getuigenissen van bekende personen kunnen een positieve invloed op meisjes en jongens hebben, zulke dappere uitspraken moeten vaker gebeuren. Want beide Vlaamse sterren hebben een voorbeeldfunctie, zo kunnen ze het stigma op burn-outs en depressies doorbreken. Het duurt vaak erg lang voor mensen met hun problemen naar een professional stappen. Bij een depressie valt dat nog mee, velen wachten tot een jaar, maar het kan zelfs twee tot vijf jaar duren. Bij andere psychische problemen duurt het vaak veel langer."

Schaamtegevoel is het probleem
Luyten gaat verder: "Hoe sneller er echter hulp wordt gezocht, hoe beter. De beschikbaarheid van de professionele hulp is niet het grote probleem, maar wel het schaamtegevoel. Het gevolg is dat er maar erg weinig gebruik wordt gemaakt van de professionele hulp. Mensen schamen zich of zijn ervan overtuigd dat ze niet zwak mogen zijn."

"Vaak denken ze dat mensen in hun omgeving pas echte problemen hebben, en dat zij 'niet flauw moeten doen'. En de negatieve reacties die op de getuigenissen van Selah Sue en Eva Daeleman volgden, vergroten enkel het stigma op psychische problemen. Zeker mannen en jonges laten zich hierdoor afschrikken in het zoeken naar hulp en verliezen zichzelf zo sneller in alcoholmisbruik en gewelddadig gedrag."

Goed behandelbaar
"Toch is het heel belangrijk om er vroeg bij te zijn als je merkt dat het de foute kant op begint te gaan. Een vroege behandeling kan heel wat positieve gevolgen hebben. Natuurlijk hangt veel af van het probleem waar je mee kampt. Maar slechts een kleine minderheid van de mensen worstelt met een chronische, psychologische aandoening. Heel wat problemen zijn goed behandelbaar. En er vroeg bij zijn kan de schade die zo'n aandoening aanricht echt beperken."

"Vooral late tieners en vroege twintigers zijn nog erg flexibel. Een depressie of burn-out tijdens je volwassen leven kan heel wat gevolgen hebben. Je collega's gaan je plots anders bekijken of je relatie kan hierdoor stuklopen. Een depressie duurt niet eeuwig, maar de gevolgen ervan kunnen wel nog erg lang nazinderen. Adolescenten zijn vaak nog veel flexibeler. Daarom is het belangrijk dat iedereen, jong en oud, man en vrouw, snel hulp zoekt en krijgt.", besluit professor Luyten nog.

Mensen schamen zich of zijn ervan overtuigd dat ze niet zwak mogen zijn.

Patrick Luyten, professor in de klinische psychologie