Exclusief voor abonnees

Meer huidhonger door lange lockdown: psychologe
legt uit hoe je het gemis aan fysiek contact compenseert

 Concreter voor ouderen is het aanreiken van een tastbare herinnering, zoals een oude foto van hen met de (klein)kinderen
Shutterstock Concreter voor ouderen is het aanreiken van een tastbare herinnering, zoals een oude foto van hen met de (klein)kinderen
Voor minstens 1.718.738 alleenwonende Belgen zijn aanrakingen door anderen vrijwel onmogelijk geworden omwille van ‘social distancing’. En dat nu net velen nood hebben aan troost, veiligheid, geborgenheid, rust en zekerheid. “De huidhonger die erdoor ontstaat, heeft een negatief effect op de gezondheid. Extra zelfzorg kan dan tijdelijk verlichting brengen”, zegt psychologe en seksuologe Patricia Meyntjens. Nog meer tips voor (mentale) zelfzorg in deze bizarre periode lees je in onze ‘Thuisblijfgids’.

Een kus, knuffel of schouderklopje zijn fijn om te geven én te ontvangen, maar door de lockdown light die sinds 18 maart van kracht is, worden heel wat mensen daar al bijna een maand van onthouden. “Na zich een tijdje te hebben gefocust op de primaire behoeften, worstelen steeds meer mensen met een gemis aan huidcontact”, beaamt Patricia Meyntjens. “Aanraking is een primaire behoefte, net als eten en drinken. Onze huid is ons grootste orgaan (2 m2, red.).

De tastzin is het eerste zintuig dat we ontwikkelen en het laatste dat we in ons leven verliezen. Het is wetenschappelijk bewezen dat we zonder fysieke aanrakingen meer kans hebben om eenzaam of depressief te worden en een verminderde weerstand krijgen. Bij baby’s en kinderen kan dat zelfs tot ontwikkelingsachterstand leiden.”

Minder stress

Huidcontact brengt een pak chemische reacties teweeg in onze hersenen, stelt Meyntjens. “Door aanraking vermindert de aanmaak van het stresshormoon cortisol en verhoogt die van het knuffelhormoon oxytocine, waardoor we ons ontspannen en gelukkiger voelen. In angstige tijden, zoals nu, is het logisch dat we daar meer behoefte aan hebben, omdat het ons een veilig gevoel geeft. Die hunkering naar fysieke aanrakingen wordt door wetenschappers ‘huidhonger’ genoemd. De term heeft ook een seksuele lading, maar dat is het nu voor velen net niet: de hoogste prioriteit ligt bij puur huid-huidcontact: simpele aanrakingen als een hand op een schouder, een hand die jouw hand vastneemt, een knuffel...”

Het klinkt wat ouderwets, maar het helpt om weer te leren ‘cocoonen’

Patricia Meyntjens

Meer badkamertijd

Omdat we noodgedwongen moeten vertragen, ziet Meyntjes een oplossing in zelfzorg. “Daar is nu ook meer tijd voor. Het is een goed idee om wat meer niet-functionele tijd in je badkamer door te brengen: een heerlijk lang bad nemen, gedurende enkele minuten een warme vochtige handdoek op je gezicht leggen, je lichaam pamperen en liefdevol masseren met bodycrème... Allemaal simpele dingen die huidhonger kunnen stillen. Ook onder een warm dekentje kruipen, je huisdier aaien, jezelf knuffelen, zachte kleding aantrekken, zorgt voor aanraking. Het klinkt wat ouderwets, maar het helpt om weer te leren ‘cocoonen’. Dat surrogaten helpen om huidhonger te stillen als er geen betekenisvolle andere in de buurt is, werd al aangetoond door psycholoog Harry Harlow. In een experiment sloot hij baby-aapjes op in een kooi met twee surrogaatmoeders: eentje van metaaldraad met een fles melk, en een andere gemaakt van zachte doek, zonder melk. Als ze angstig waren, verkozen de aapjes de laatste.”

Vluchtige chats

En wat met al die digitale tools die we inzetten om toch maar het sociaal contact te onderhouden? Meyntjens: “Je kunt uren met iemand online praten, maar dat zal nooit een knuffel vervangen. Mooi dat men aandacht heeft voor hun eenzaamheid en het contact met ouderen via videochats onderhoudt, maar voor een grote groep ouderen is dit te abstract of vluchtig, omdat hun geheugen en tijdsbesef niet even adequaat meer zijn. Concreter is het aanreiken van een tastbare herinnering, zoals een oude foto van hen met de (klein)kinderen. Die kunnen ze vastnemen — het geeft letterlijk iets om aan te raken ­— en helpt om terug te denken aan die fijne periode. Zo komen herinneringen en gelukkige gevoelens naar boven die ze in hun geheugen associeerden met dat moment. Velen van ons zijn dit verleerd en verlangen instant behoeftebevrediging. Maar door te fantaseren en visualiseren, kunnen we onszelf projecteren in een situatie met aangename aanrakingen en fijne gevoelens. Misschien moeten we ons dus meer focussen op uitstel van verlangen? Zoals een knuffelbeestje bij een kind kortstondig de geruststellende uitstraling van een betekenisvolle andere kan compenseren, geeft het dragen van een zomerjurkje dat je herinnert aan die leuke datenight een geborgen, veilig gevoel dat stress vermindert.”

Liefdevolle aanrakingen zijn levensnoodzakelijk, maar wáren in onze westerse cultuur de voorbije decennia al minder vanzelfsprekend geworden

Patricia Meyntjens

Huidhonger kunnen we dan wel tijdelijk stillen, Meyntjens hoopt toch dat het virus ons niet ‘contactgestoord’ maakt in de toekomst. “Liefdevolle aanrakingen zijn levensnoodzakelijk, maar wáren in onze westerse cultuur de voorbije decennia al minder vanzelfsprekend geworden. Eerst omwille van religieuze regels, maar ook door de nasleep van de Dutroux-affaire, aanklachten van pedoseksuele priesters en leraars, seksuele intimidatie op het werk, de Me Too-beweging... En we moeten misschien ook (h)erkennen dat de aanrakingen die we wel nog hadden voor de coronacrisis al oppervlakkig of weinig doorleefd waren: een vluchtige kus op de wang, snel de hand schudden... Al zullen ook deze vormen van begroetingen wellicht nog meer in vraag gesteld worden. Nu al zien we een transformatie in hoe we met elkaar omgaan. Het lijkt erop dat we elkaar bij een begroeting voortaan nog amper zullen aanraken, zoals in Aziatische landen. Er wordt dan wel meer respect en hoffelijkheid getoond, we lopen het risico om aanrakingen exclusief voor te behouden voor de partnerrelatie. We staan dus met z’n allen voor de uitdaging om, na de coronacrisis, uit te zoeken hoe we aanraking weer veilig en vertrouwd kunnen maken voor iedereen in onze omgeving.”

Zo compenseer je het gemis aan fysiek contact:
• Je lichaam liefdevol masseren met bodycrème
• Onder een warm dekentje kruipen
• Zachte kleding aantrekken
• Jezelf knuffelen
• Gedurende enkele minuten een warme, vochtige handdoek op je gezicht leggen
• Een heerlijk lang bad nemen
• Je huisdier aaien

VOORAL SINGLES IN KNUFFELNOOD

Door de coronacrisis ligt het openbare leven in België nu al zo’n vier weken stil. Dat is voor niemand gemakkelijk, maar voor singles kan het extra zwaar vallen. Toch houden ze de moed erin: “Dit voelt aan als een herontdekking.”

Geert Inghels (41) uit Brugge: “Gehuild als een klein kind”

“Ik ben nu dertien jaar gescheiden. Daarna heb ik nog een andere relatie gehad, maar nu ben ik al een hele poos vrijgezel. Ik heb al keihard gewerkt in mijn leven, sta op een paar jaar van de afbetaling van mijn huis, maar financieel is het nog altijd niet makkelijk.

De eerste twee nachten van de lockdown deed ik geen oog dicht. Als alleenstaande zelfstandige (Inghels heeft een fietsenwinkel, ‘Fietsen Geert’ in Sint-Kruis, FVD) is het al niet makkelijk om alles rond te krijgen, en als daar dan nog eens een financiële kater bovenop komt, is dat toch een zware dobber. Het komt boven op de was en de plas, de boekhouding en de zorg voor mijn kinderen. En tussendoor moet je toch ook proberen om wat geluk te vinden?”

Ik zeg vrienden niet meer: ‘Ik heb een probleem.’ Ik los alles zelf op

Geert Inghels

“Tijdens deze periode word je er als single nog eens extra hard mee geconfronteerd dat je er alleen voor staat. En hoe langer ik op mezelf ben, hoe minder ik mensen hulp vraag. Ik zeg vrienden niet meer: ‘Ik heb een probleem.’ Ik los alles zelf op. Ik kan bellen naar mijn ouders, met wie ik een heel nauwe band heb, maar zij hebben ook hun zorgen. Zo woont de mama van mijn vader in een rusthuis en zijn ze nu extreem bezorgd over haar. Nu moet ik hen toch niet met mijn onzekerheden lastigvallen? Ik heb twee zonen van 15 en 13 die ik doodgraag zie. Het doet pijn dat ik hen nu al vijf weken niet gezien heb. Ze zijn bij hun mama, die drager is van het virus. Ze vragen om te skypen, maar ik kan met moeite mijn ogen droog houden. Ik ben iemand die graag iemand vastneemt, maar mijn kinderen kan ik niet omhelzen. Vorige week ben ik twee potjes verse soep bij hen gaan afzetten. Ik heb naar mijn zonen aan het raam gewuifd en ben weer weggereden. Om de hoek heb ik gehuild als een klein kind.”

Meer veerkracht

“Misschien zullen singles nog het makkelijkst uit deze crisis komen. Ik ben het al zolang gewoon om alleen te zijn. En al bij al ben ik best gelukkig. Ik heb een burn-out en een zware depressie overwonnen en kan met deze situatie omgaan. Veel Vlamingen hebben die veerkracht momenteel niet. We hebben geen idee hoeveel mensen thuis eenzaam zitten te verkommeren. Ik ben bevriend met een psychologe en haar telefoon staat roodgloeiend van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat. Heel wat mensen komen naar buiten om te applaudisseren, we denken: heel Vlaanderen is solidair, maar die grote groep eenzamen zie je niet. Ze willen misschien wel klappen, maar hebben er de kracht niet meer voor. Ik volg Dirk De Wachter wanneer hij zegt dat we na de coronacrisis een mentale gezondheidscrisis gaan beleven.”

Klein geluk

“Zelf vind ik nog meer dan anders geluk in kleine dingen. Ik kijk naar buiten, naar het ontluiken van de natuur. Ik zit graag in de tuin en prijs me gelukkig met mijn hof. Tijdens mijn dagelijkse wandeling passeer ik telkens dezelfde haag. Ik ben nog steeds verwonderd hoe die doorheen het jaar evolueert. Mooi, toch? (DM)

Geert Inghels: “Ik volg Dirk De Wachter wanneer hij zegt dat we na de coronacrisis een mentale gezondheidscrisis gaan beleven”
Illias Teirlinck Geert Inghels: “Ik volg Dirk De Wachter wanneer hij zegt dat we na de coronacrisis een mentale gezondheidscrisis gaan beleven”

Geraldine Huybrechts (43) uit Herent: “Naast elkaar in de zetel liggen, mis ik nog het meest”

“Ik ben nu vijf jaar single, dus ik ben het al gewoon om alleen thuis te zijn. Dat neemt niet weg dat ik een grote vriendenkring heb en superactief ben op sociale media, mede door mijn job als freelance-eventmanager en social media-expert. De afgelopen weken heb ik mijn volgers al een paar keer gevraagd hoe het met hen gaat. ‘Ik heb het moeilijk’, reageren toch wel wat mensen. Ik stel dan voor om een videogesprek te doen. Ik steek hen met plezier een hart onder de riem. Daardoor komen nu wel extra prikkels binnen en is zelfzorg meer dan ooit belangrijk.”

Mensen staan er te weinig bij stil dat dit voor singles een heel moeilijke periode is

Geraldine Huybrechts

Virtueel samen

“Ik ben een helper, een klankbord en wil een lichtpuntje voor anderen betekenen. Gelukkig heb ik ook vrienden en kennissen die af en toe aan mij vragen: ‘Zeg, hoe voel jij je nu op dit moment?’ Dat koester ik. Mensen staan er te weinig bij stil dat dit voor singles een heel moeilijke periode is. Daarom heb ik met een vriendin een oproep aan vrijgezelle vrouwen op Instagram gelanceerd: ‘Laten we eens virtueel samenkomen.’ Nu hebben we al twee vrijdagavonden op rij een video call met vijftien vrouwen tussen 25 en 50 gedaan. Superfijn om met gelijkgestemde singles te connecteren. Vorige week was de kennismakingsronde. Er zit één alleenstaande moeder bij en zeker bij haar denk ik: wow, petje af. Ons tweede groepsgesprek ging dieper. We praatten bijvoorbeeld over het feit waarom hoog-sensitieve, empathische vrouwen narcistische mannen aantrekken. Dat is echt zo, geloof me. (hilariteit) De thema’s liggen nog niet vast, maar ook seksualiteit kan aan bod komen, dat is gewoon deel van het leven.

Momenteel voel ik me wat moe en overprikkeld, maar natuurlijk ervaar ik ook momenten waarop mijn hormonen op hol slaan en ik naar een man verlang. Gelukkig kunnen we ook zelf aan de slag. (lacht) Wat ik nog het meest mis, is affectie: een knuffel, gewoon naast elkaar in de zetel liggen of samen een hapje eten. Ik zit niet op dating-apps. Dat eindeloze swipen zou mijn hoofd gek maken. Ik leer het liefst mannen via-via kennen of via private matchmaker Berkeley. Daten is niet altijd evident. Ik ben een zelfstandige, onafhankelijke vrouw en dat schrikt mannen soms af, heb ik de indruk. Spijtig. Maar dankzij mijn eigen zaak en de mensen rondom mij vliegen de weken voorbij. Nu nog goed voor mezelf zorgen.” (DM)

Geraldine Huybrechts: “Ik ben nu vijf jaar single, dus ik ben het al gewoon om alleen thuis te zijn”
Illias Teirlinck Geraldine Huybrechts: “Ik ben nu vijf jaar single, dus ik ben het al gewoon om alleen thuis te zijn”

Door de coronamaatregelen zitten veel mensen thuis. In ‘Mijn Thuisblijfgids’ ontdek je een hele waaier tips van experts en journalisten om deze periode met goeie moed door te komen. 

Lees ook:

Depressie of dipje? Dit is de impact van corona op je mentale gezondheid (+)

Selena Gomez kampt met een bipolaire stoornis, maar wat is dat precies? (+)

Roodkapje to the rescue: hoe sprookjes in coronatijden kunnen helpen als therapie (+)