Feit of fictie? Deze app bepaalt of uw kind autistisch is

Een beeld uit één van de tests die geregistreerd werden door de computer.
Duke University/YouTube Een beeld uit één van de tests die geregistreerd werden door de computer.
Wetenschappers van Duke University in North Carolina hebben een app ontwikkeld om kinderen te testen op autisme. De onderzoekers beweren dat de app even accuraat is als tests door een expert. Ze hopen het systeem in te voeren in scholen in de Verenigde Staten en zelfs in thuissituaties. Autisme-expert Peter Vermeulen van het kennis- en ondersteuningscentrum Autisme Centraal ziet geen heil in dergelijke apps. "Het menselijk gedrag is té complex om dat even door een app te laten analyseren."

Volgens autisme-expert Peter Vermeulen is de app van Duke University de zoveelste in een rij van autisme-applicaties. "Autisme is op dit moment een markt", zegt hij. "Naast diverse autismetests op internet zijn er al allerlei apps te vinden, niet alleen om autisme te diagnosticeren, maar vooral ook voor de behandeling. Maar het is niet omdat 'autisme' in de naam staat, dat die apps ook autismevriendelijk zijn. Voorlopig zijn het vooral veel toeters en bellen, maar zijn ze weinig relevant."

Interpretatie
De app van Duke University is volgens Science Daily gebaseerd op drie gedragstesten. In de eerste wordt de aandacht van een kind gevestigd op een speelgoedje dat zich links van hem bevindt. Daarna wordt zijn reactiesnelheid gemeten wanneer de aandacht verlegd wordt naar een bewegend speeltje aan zijn rechterzijde. Een tweede test brengt een eventuele vertraging in de reactiesnelheid in kaart wanneer een speelgoedje voor het kind door bewogen wordt. In de laatste test rolt een arts een bal naar het kind en kijkt hij daarna of er oogcontact gemaakt wordt.

Bij de app neemt een arts nog steeds de tests af, maar een computer neemt de interpreterende rol over.

Onderzoek naar autisme vraagt meer dan een eenvoudige test in een lokaal, zegt Vermeulen. "Je moet het gedrag, zeker bij kinderen, in verschillende contexten bekijken. Als ik een onderzoek doe, ga ik het kind opzoeken op de speelplaats op school, in zijn thuissituatie... Deze app observeert enkel het gedrag tijdens een specifieke test. Ze biedt daarbij meer technische ondersteuning, maar ik zie hier de meerwaarde niet van in."

Afwijkend gedrag
Het enige dat zulke apps kunnen, is aangeven in welke mate het gedrag van een kind afwijkend is. "Dan is er nog geen diagnose autisme gesteld", aldus Vermeulen. "Gedrag dat wijst op een ongewone ontwikkeling is immers niet exclusief voor kinderen met autisme. Het kan bijvoorbeeld ook wijzen op een verstandelijke beperking of motorische problemen."

"Wat het programma wel doet, maar dat is niet zo nieuw, is relevante gedragssignalen oppikken die daarna nog verder geïnterpreteerd moeten worden." Volgens Vermeulen kan een computer enkel aangeven dat er knipperlichten branden, zonder de context van het gedrag te bekijken. "Als een kind bijvoorbeeld geen oogcontact maakt, kan dat wijzen op autisme, maar het kan ook betekenen dat het kind gewoon ontzettend bang is. Dat onderscheid kan een computer niet maken, en daar gaat het net om bij de diagnose van autisme."

Vermeulen sluit niet uit dat apps in de toekomst nuttig kunnen zijn. "Zowel op het vlak van diagnose als behandeling is er op lange termijn veel potentieel. Maar op dit moment staan ze nog in de kinderschoenen."

Gevaar
Bovendien schuilt er een gevaar wanneer mensen dit soort apps en online vragenlijsten zien als een diagnostische test. "Er is een groot onderscheid tussen een screening en een diagnostisch onderzoek", aldus Vermeulen. "Bij deze app worden bijvoorbeeld drie tests afgenomen. Maar drie gedragingen samen vormen nog geen diagnose. Wanneer tachtig procent van de mensen positief scoort voor deze drie tests, betekent dat niet dat je tachtig procent kans hebt dat je autisme hebt. Toch gaan de mensen denken dat hun kind wellicht autisme heeft wanneer de drie alarmsignalen aanwezig zijn, terwijl het slechts twee à drie procent kans heeft. Daarom is er altijd een arts nodig die het resultaat kan kaderen."

"Ik denk niet dat men ooit een test zal vinden die in één app of in een korte tijd autisme kan diagnosticeren. Het gedrag van mensen is té complex om dat even door een app te laten analyseren. Een app zal wel een rol kunnen spelen om signalen aan te geven, maar steeds onder begeleiding van een arts. Want de techniek kan ver gaan, maar voor het interpreteren van gedrag zijn nog altijd mensen nodig."