Exclusief voor abonnees

Bestaat er zoiets als ‘exitmoeheid’? “We hebben te hard uitgekeken naar een ideaalbeeld”

Getty Images/iStockphoto
Toen na maanden thuiswerken het bericht ‘Je mag een dag per week terugkeren naar het werk’ in mijn mailbox verscheen, was ik door het dolle heen. Hoe spannend. Eindelijk nog eens naar kantoor, wat meer sociaal contact. Enkele weken later lijkt het alsof er een vage mist mijn hersenen bewolkt. Hoe komt het dat we nu toch moeite hebben met onze herwonnen vrijheid, nadat we er maanden naar snakten? Bestaat er zoiets als ‘exitmoeheid’? Klinisch psycholoog en professor-dokter Elke Van Hoof legt uit. 

Vorige week was het eindelijk zover: de harde lockdown werd opgeheven, terrasjes en etentjes konden terug. Resultaat? Heel wat mensen die enthousiast ‘Oh Happy Day’ van de daken wilden schreeuwen. Maar na maanden huisarrest blijkt de nieuwe vrijheid niet voor iedereen zo'n godsgeschenk. Dagen op kantoor lijken langer te duren en die etentjes op restaurant waar we zo lang naar uitkeken? Die zijn niet zo geweldig als verwacht. Het lijkt wel alsof er een waas over je hersenen hangt. We zijn moe. 

En dat is niet abnormaal, legt klinisch psycholoog Elke Van Hoof (VUB) uit: “Tijdens de lockdown kregen we te maken met meer bewegings- en vrijheidsdrang. We zaten plots allemaal veel meer binnen, het normale leven viel weg en dat is niet te onderschatten. Maar nu die vrijheid stilaan terugkeert, zijn we uitgeput, moe en hebben we het moeilijk met het ‘normale leven’.” 

“Dat komt omdat we hiervóór overbelast werden; we gingen veel meer multitasken. Werken vanop een afstand, de ene zoommeeting na de andere, veel meer bellen om contact te houden met vrienden. En daarnaast moesten we ons huishouden bijeenhouden en gingen we meer zorgen. Soms heel letterlijk voor kinderen, soms figuurlijk piekeren over geliefden in woonzorgcentra et cetera.” En dat weegt door op onze gezondheid, benadrukt Van Hoof. “Telkens wanneer je je lichaam overbelast, krijg je daarna de rekening. Die komt op het moment waarop je éíndelijk een beetje kan ontspannen.”

We leefden de voorbije weken op adrenaline. En die is nu verminderd

Elke Van Hoof

En laat het moment van de versoepeling net dat moment komen, waarop je die ongewenste rekening krijgt. “De acute crisis is voorbij, we zijn terug in een meer ontspannen modus gekomen. Je lichaam voelt dat en gaat daarop reageren. Ben je nu plots moe? Dan komt die vermoeidheid door het afnemen van de adrenaline in je lichaam. Want daar hebben we de voorbije weken erg hard op geleefd.”

Zoete dromen

Maar ook foute – en vooral te hoge – verwachtingen kunnen tot teleurstellingen leiden. “We kijken al maanden uit naar dit moment en vaak maak je er in je hoofd dan een mooier beeld van dan wat in realiteit kan worden ingevuld. We hebben in feite uitgekeken naar een geïdealiseerd beeld”, legt de professor uit. “Daarnaast leven we nog altijd in onzekerheid. We hebben meer vrijheid, maar die wordt doorspekt met richtlijnen waaraan we ons moeten houden. Het constant denken daaraan zorgt voor energielekken.”

Of we nog lang met deze vermoeidheid zullen rondlopen? Waarschijnlijk niet, zegt de psycholoog. “Momenteel is het een moeilijke periode, omdat niemand écht weet of al deze moeite ook soelaas zal brengen. Onzekerheid veroorzaakt angst. Maar daarnaast went alles. De kans is dus heel groot dat we de nieuwe vrijheid heel snel gewoon zullen zijn. Ons normale gedrag zal terugkeren en daarmee vermindert ook de vermoeidheid.” 




4 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Jo Van Echelpoel

    Beste tijd van mijn leven in de lege openbare ruimte. Tijd om van die verplichtte 1 kind regel een feit te maken. Alleszins voor we de neoliberale bloedzuigers niet meer herkennen tussen neuroot en schizo. Zalig wast!

  • Peter Smeets

    Herwonnen vrijheid? De vrijheid was groter voor de lockdown dan nu, dus herwonnen vrijheid is niet het juiste woord.

  • Joan Lute

    Eerlijk gezegd ben ik al jaren niet zo gelukkig geweest als tijdens de lockdown. Het leven was zoveel rustiger en buitenkomen was zo vredig zonder de constante dreiging van agressie en overlast zoals sluikstorten nachtlawaai of vandalisme zag je niet meer. Nu alles versoepeld roepen mensen weer en maken ze ruzie plus zie je meer verkeersagressie en is alles buiten terug smeriger.

  • Mario Tersago

    Dit leunt nauw aan bij massapsychologie.. In het begin moet men vrijheid beperken maar als die massa, in het begin sporadisch nadien systematisch, de regels naast zich neerlegt, verspreidt die gedraging zich als een lopend vuurtje waardoor de motivatie afneemt. Dit zorgt er op zich voor dat, zelfs in strenge, professionele en gecontroleerde omgevingen, de bereidwilligheid er niet meer is om het allemaal te nauw te nemen.