Exclusief voor abonnees

1 op de 4 Belgen lijdt aan psychische aandoening: dit kan je doen als omgeving

Getty Images
Morgen 23 maart start de week van de psychiatrie waarin aandacht wordt gevraagd voor mensen die lijden aan een psychische aandoening. Dat is nodig, want maar liefst 1 op de 4 Belgen krijgt vroeg af laat te maken met psychische problemen.

Vlaanderen heeft het hoogste zelfmoordcijfer in West-Europa en neemt ook de meeste patiënten op in psychiatrische ziekenhuizen. Toch zoeken nog altijd te weinig mensen hulp en is er nog veel onwetendheid als het over geestelijke gezondheid gaat. Omdat bewustmaking levensbelangrijk is voor een tijdige en correcte diagnose zetten wij samen met psycholoog en psychotherapeut Annemie Van de Vondel de meestvoorkomende psychische aandoeningen op een rijtje. Met aandacht voor de symptomen, maar ook voor de manier waarop je familie of vriend kan helpen. Want psychische problemen wegen niet alleen zwaar op de patiënt, maar treffen iedereen die erbij betrokken is.

Depressie

Depressie is waarschijnlijk de bekendste en meestvoorkomende psychische aandoening die maar liefst 7 procent van de Vlamingen treft, onder wie dubbel zoveel vrouwen dan mannen. Een depressie wordt omschreven als een stemmingsstoornis, en kent veel verschillende varianten zoals een chronische, een postnatale of een seizoens- gebonden depressie. We spreken van een depressie wanneer iemand zich langer dan twee weken extreem neerslachtig, futloos en verdrietig voelt.

Behandeling

Mensen die zich depressief voelen kunnen meestal goed geholpen worden met psychotherapie. Een deel van de patiënten is ook gebaat bij het nemen van medicatie, altijd in overleg met een arts.

Hoe kan je helpen?

Luister zonder te oordelen. Goedbedoelde raad en advies helpen meestal niet. Laat weten dat je er bent en blijf uitnodigen tot een gesprek, maar zorg ook goed voor jezelf. Omgaan met iemand die depressief is kan heel zwaar zijn. Je kan hem of haar helpen door praktische zaken zoals boodschappen doen en koken uit handen te nemen.

Psychose

Iemand die een psychose doormaakt, raakt het contact met de werkelijkheid kwijt. Dat kan gepaard gaan met waanbeelden, hallucinaties of zeer verward gedrag. Meestal is een psychose eenmalig, maar de symptomen kunnen ook terugkeren. Mogelijke uitlokkingsfactoren zijn ontwenningsverschijnselen na drugs- of alcoholgebruik of ernstige slaapproblemen. Als de psychose heel langdurig is of blijft terugkeren, spreken we van schizofrenie.

Behandeling

Een arts zal de nadruk leggen op het verminderen van angst en stress, meestal in combinatie met antipsychotische geneesmiddelen. Soms is een opname nodig.

Hoe kan je helpen?

Laat de patiënt zijn verhaal doen en ga niet in discussie. Voor hem is zijn realiteit op dat moment de enige echte. Creëer rust en ruimte om te praten en overtuig de persoon ervan om professionele hulp te zoeken.

Bipolaire stoornis

Wie bipolair of manisch-depressief is, wisselt periodes van depressie af met periodes van extreme euforie, gekenmerkt door veel energie, weinig behoefte aan slaap en een grote impulsiviteit. Initieel voelen patiënten zich tijdens een manische periode heel goed, maar na een tijd raken ze uitgeput. De ziekte begint bijna altijd tussen de leeftijd van 15 en 35 jaar en blijft levenslang bestaan. 

Behandeling

Meestal is tijdens de acute fase een dringende ziekenhuisopname en behandeling met medicatie nodig. Daarna kan de patiënt thuis verder opgevolgd worden.

Hoe kan je helpen?

Omgaan met een bipolaire stoornis kan voor de naasten heel zwaar zijn. Minstens de helft van de patiënten onderneemt een zelfmoordpoging. Het belangrijkste is dan ook om de patiënt professioneel te laten omringen en hem bij te staan tijdens de therapie.

Borderline

Borderline is een persoonlijkheidsstoornis, gekenmerkt door een grote emotionele instabiliteit. Typisch voor mensen met borderline zijn hevige stemmingswisselingen, extreme impulsiviteit en een laag zelfbeeld. Ze ontwikkelingen snel verslavingen, eetstoornissen of agressie, of doen aan zelfverwonding. In periodes van stress kan een psychose ontstaan.

Behandeling

Borderlinepersoonlijkheden hebben meestal behoefte aan een psychiatrische behandeling, vaak tijdens een opname. Therapie kan een persoonlijkheid niet veranderen, maar het kan wel helpen om de klachten te verminderen of om beter met de ziekte om te gaan.

Hoe kan je helpen?

Mensen met borderline gedragen zich vaak stuurloos en onvoorspelbaar, wat heel moeilijk kan zijn om mee om te gaan. Ze hebben een grote behoefte aan intimiteit, maar ook verlatingsangst, waardoor ze hun naasten dikwijls op de proef stellen. Iemand met borderline bijstaan kan je niet alleen. Zorg dus voor een begripvol netwerk en professionele hulp.

Angststoornis

We spreken van een angststoornis wanneer iemand zo angstig is dat hij of zij niet meer normaal kan functioneren. Angststoornissen komen heel vaak voor en kunnen zich uiten in de vorm van paniekaanvallen of extreme angst voor heel specifieke dingen zoals hoogtevrees of claustrofobie. Ook een posttraumatische stressstoornis, uitgelokt door een traumatische ervaring, is een angststoornis.

Behandeling

Afhankelijk van de ernst van de symptomen kan het nodig zijn om professionele hulp te zoeken. Ernstige angststoornissen worden behandeld met een combinatie van therapie en medicatie, maar sommige patiënten zijn gebaat met enkele sessies cognitieve gedragstherapie om hun angst onder controle te krijgen.

Hoe kan je helpen?

Wie een angstaanval krijgt, kan soms heel fel reageren. Voor de omgeving is het vooral belangrijk om angstige mensen te kalmeren en hen gerust te stellen. Luister naar hun klachten en sta hen bij tijdens hun pogingen om hun angsten onder ogen te zien en hun vermijdingsgedrag aan te pakken.

Eetstoornissen

Eetstoornissen zijn zeer ernstige, levensbedreigende psychiatrische aandoeningen waarbij de relatie met voeding zo verstoord is dat ze de fysieke en mentale ontwikkeling in gevaar brengen. De meestvoorkomende eetstoornissen zijn anorexia en boulimia nervosa, die tien à vijftien keer vaker voor- komen bij meisjes dan bij jongens, meestal tussen de leeftijd van 14 tot 24 jaar.

Behandeling

Een eetstoornis komt meestal voort uit een combinatie van een laag zelfbeeld en een drang naar perfectionisme. Die oorzaken kunnen aangepakt worden met psychotherapie. In de meeste gevallen is een opname in een gespecialiseerd centrum aangeraden.

Hoe kan je helpen?

Spreek je bezorgdheid uit, maar dwing iemand met een eetstoornis nooit om te eten. Dat werkt averechts. Laat weten dat je er bent om te luisteren, en overtuig hen ervan dat professionele hulp nodig is. 

Meer info vind je op www.weekvandepsychiatrie.nl en www.geestelijkgezondvlaanderen.be.




2 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Jacques Hillaert

    Een ding wens ik te zeggen, heeft U aanhoudend psychische problemen, overleg met Uw arts en heb geen schrik om een psycholoog of psychiater te raadplegen, geloof me , deze mensen helpen U om een nieuwe kijk en start te nemen, echt doe het !

  • Johnny Deketel

    En in deze zelfde krant beweert een “specialist” dat we leven in de beste tijd ooit? Het probleem van deze tijd, iedereen is “specialist”, maar geen van hen heeft er nog een idee van wat ze allemaal uitkramen....